تاریخ به مثابه یک دانش: به یاد جعفر شهیدی

بیش از یک ماه از مرگ دکتر جعفر شهیدی می‌گذرد. به مجرد شنیدن خبر، این روزنوشت به یادم آمد؛ اما فرصت نوشتن آن پیش نیامد.
نوع نگاه ما به تاریخ و توسعه‌نیافتگی آن از عوامل عقب‌ماندگی جوامع ما است. تاریخ تا چند دهه پییش در ایران از زمره علوم به شمار نمی‌رفت و تنها به ثبت وقایع می‌پرداخت. مورخ نقال بود و کتاب‌های تاریخ آکنده از شنیده‌های معتبر و نامعتبر بود. هیچ گونه تحلیلی در تاریخ جایی نداشت. البته نمونه‌هایی چون ابوریحان بیرونی در کتاب‌هایی چون: «الآثار الباقیة» و «ماللهند» و نیز ابن‌خلدون در مقدمه‌اش را باید جزو استثناءهایی شمرد که هرگز به یک جریان تبدیل نشدند. تازه ابن‌خلدون نیز که در مقدمه‌اش به مورخان سابق خرده فراوان گرفت و آنان را به نقالی و تقلید و تحلیل‌گریزی متهم ساخت، خود در نگارش تاریخ مانند گذشتگانش عمل کرد. بیشتر …

دسته: تاریخ | یک نظر |