درگاه پاسخگویی به مسایل دینی - آسیب شناسی دینداری

دین و دنیای جدید؟/ محمدرضا کلان فریبایی

Sat, 19 May 2007 17:27:58 +0400

بعضی‌از متفکران‌غربی‌و پیروان‌آنان جایگاه دین را ‌تغییر داده‌وآن‌را از همه پدیده‌ها و شئون‌حیات‌مادی‌و معنوی‌تفکیک کردند و در حقیقت‌با این‌اقدام‌قهرمانانه!! هویت‌دین‌را از موجودیت‌انسانی‌جدا کردند و بقول‌مردان‌خردمند مغرب‌زمین،انسان را تا حد‌دندانه‌های‌ماشین‌ناآگاه‌پایین‌آوردند و برای‌دلخوش‌داشتن‌او دست‌به‌دامان‌اپیکوریان‌شده، با سرخوشی‌و مستی‌و تخدیر او را سرگرم‌نمودند، تا آنجا که‌بقول‌مولوی‌: ذکر و فکر او را به‌پایین‌کشاندند.حتی‌بعضی‌ها کار را به‌آنجا رساندند که‌با کمال‌وقاحت‌بگویند: اندیشه‌یک‌نوع‌بیماری‌است.در حالی که دین به اندیشه و اندیشیدن بهای فراوانی داده است .البته این‌سلاح‌مخرب‌هویت‌انسانی‌در کارگاه‌فکری‌امثال‌سارتر تیز می‌شود که‌معتقد است: «انسان‌تاریخ‌دارد و نهاد ندارد»!...

چرا "دین و دنیا" / حسن رحیم پور ازغدی

Sat, 19 May 2007 16:48:20 +0400

تقابل "دین و دنیا" و تقسیم امور به "مقدس - عرفى" یا "دینى - دنیوى"، و تقسیم حوایج انسان به "حوزه‏هاى دولتى وعمومى" (پابلیک) و "خصوصى و دینى"، استناد دانش حقیقى به گزاره‏هاى تجربى و تفکیک آن از حوزه ارزشها و عدم‏تنقیح مفهوم"جوهر تخیلى اعتبار ساز"و...،جزء حلقه‏هاى وصل(بلکه فصل)"الهیات" با "احکام عملى" در غرب بوده است.
تفسیر سوء یا ناقص که از "خدا" (و صفات ربوبى) صورت گرفت و غلبه یافت، به نفى احکام خدا و حقوق‏الهى بشر ونفى تعریف دینى "حیات" و "مسئولیت" و "انسانیت" و ... انجامید و بنابراین است که معتقدیم اگر ...

آسیب‏شناسى دین در سیره علوى/ فاضل حسامی

Sat, 09 Dec 2006 11:27:52 +0300

منظور از «آسیب‏» هاى دین، عوامل و متغیرهایى است که موجب مى‏شود دین مستند و یا عینى از اصول اولیه خود فاصله گرفته و در تفسیر و در تحقق آن، برخلاف آن حقیقت واحد گام برداشته شود.بنابراین، آسیب‏شناسى دین کشف عوامل و متغیرهایى است که موجب مى‏شود دین از محتواى موردنظر و یا روش‏هاى مقبول دست‏یابى به آن ...

چگونه از دین دفاع کنیم؟ / ابوالحسن حسنی

Sat, 16 Dec 2006 09:00:18 +0300

یکى از راه‏هاى حل تعارض علم و دین، تشکیک در حجیت معرفت‏شناختى تجربه و حس است که نویسنده محترم مقاله «اعتبار تئوریهاى علمى»(2) این رویکرد را برگزیده است. ناقد محترم در این نوشتار کوتاه در صدد است نشان دهد که چنین رویکردى منجر به تشکیک در خود دین نیز مى‏شود. بنابراین، راه حل مناسبى براى حل تعارض علم و دین ...

شک و ایمان/ یحی یثربی

Sat, 16 Dec 2006 09:00:44 +0300

شک و ایمان دو حقیقت عقلانى و ذهنى متضادند و هر یقینى لزوما مطابق با واقع نیست اما ایمان با یقین مساوى است و غالبا اگر به حکمى یقین بیابیم در حقیقت‏به آن ایمان واقعى مى‏آوریم. چنانچه ایمان را تنها به معنى اقرار لفظى به کار بریم و با باور یقینى همراه نباشد در آن صورت حوزه ایمان و اندیشه از یکدیگر جدا و ایمان به این معنى همیشه با شک و ناباورى توام خواهد شد. و این کوششى است‏...

قرائتهاى گوناگون از دین / علی مهدوی فر

Sat, 16 Dec 2006 09:02:45 +0300

در ادامهى بحث قرائتهاى گوناگون از دین، به برخى پرسشها و شبهههاى مهمتر در این باره مىپردازیم. هواداران این دیدگاه مىگویند که قرائت متن را نباید به قرائت رسمى و سنّتى محدود کرد. رهآورد این دیدگاه، تفسیر به رأى، برخورد سلیقهاى با متون دینى براساس ذهنیت مفسر، نسبیتگرایى در فهم و مشروعیت بخشیدن به ناممکن بودن فهم عینى است. به طور کلى، سخن این گروه آن است که هیچ فهم و قرائتى معتبر نیست و هیچ یک بر دیگرى....

مروری کوتاه بر دیدگاه های چند تن از روانشناسان غربی در روانشناسی دین - عباس رحیمی نژاد

Sat, 03 Mar 2007 11:36:03 +0300

در مقالة‌ حاضر دیدگاه‌ نظریه‌پردازانی‌ که‌ در زمینة‌ روان‌شناسی‌ دین‌ نظریة‌ خاصی‌ را به‌ طور مستقل‌ ارائه‌ کرده‌اند مورد توجه‌ قرار گرفته‌ است. ابتدا نظریه‌ ویلیام‌ جیمز (1901) پیرامون‌ تجربیات‌ دینی‌ که‌ به‌ صورت‌ گزارش‌های‌ افراد مختلف‌ ارائه‌ شده‌ مطرح و نهایتاً‌ نظریة‌ ناهشیار به‌ عنوان‌ منبعی‌ برای‌ تجربیات‌ جذبه، عرفان، اشراق‌ و هرگونه‌ تجربیاتی‌ که‌ نوعی‌ ارزش‌ معنوی‌ دارد ارائه‌ شده‌ است. سپس‌ نظریة‌ گوردون‌ آلپورت‌ (1950) در خصوص‌ جهت‌گیری‌ مذهبی‌ درونی‌ و بیرونی‌ و تفاوتهای‌ هریک‌ با دیگری‌ مطرح شده‌ است. در ادامه‌ نظریه‌ اریکسن‌ (1968) در خصوص‌ ایمان‌ به‌ عنوان‌ یک‌ نیاز حیاتی‌ انسان‌ بزرگسال‌ که‌ تحول‌ یافتة‌ ظرفیت‌ اعتماد کودک‌ به‌ ...

روانشناسی دین در جوامع مسلمین - دکتر پل جی واتسن . دکتر نیما قربانی . ترجمه پونه بناکار حقیقی

Sat, 03 Mar 2007 11:45:51 +0300

پروفسور پل‌ جی‌ واتسن‌ دکترای‌ خود را در رشتة‌ روان‌شناسی‌ فیزیولوژیک‌ از دانشگاه‌ تگزاس‌ دریافت‌ کرده‌ است. مطالعات‌ اولیة‌ او بر زمینة‌ سازوکارهای‌ مغزی‌ در کنترل‌ حالتهای‌ انگیزشی‌ متمرکز بوده‌ است. پس‌ از ورود به‌ دانشگاه‌ تنسی، به‌ گسترة‌ روان‌شناسی‌ دین‌ و تئوریهای‌ شخصیت‌ رو می‌آورد و مطالعات‌ متعددی‌ در این‌ زمینه‌ها انجام‌ می‌دهد. پژوهشهای‌ وی‌ در گسترة‌ شخصیت‌ بیشتر بر ساختار شخصیتی‌ نارسیسیزم، باورهای‌ غیر عقلانی، و فردگرایی‌ - جمع‌گرایی‌ متمرکز ...

نگاهی به نظریه فرانکل در روانشناسی دین - صدیقه ذاکر

Sat, 03 Mar 2007 16:19:03 +0300

در این‌ نوشتار ضمن‌ آشنایی‌ اجمالی‌ با فرانکل‌ به‌ عنوان‌ پایه‌گذار مکتب‌ روان‌درمانیِ‌ «معنی‌ درمانی» و آگاهی‌ از دیدگاههای‌ او دربارة‌ معنی‌ زندگی‌ - درد و رنج‌ - مرگ‌ و جاودانگی‌ - آزادی، همت‌ اصلی‌ نویسنده‌ مصروف‌ توضیح‌ عقاید فرانکل‌ دربارة‌ تعریف‌ دین‌ - زمینه‌ های‌ بروز دینداری‌ - تعریف‌ خدا- نحوه‌های‌ دینداری‌ - تحول‌دینداری‌ و نسبت‌ دین‌ و ...

نسبت دین با ایدئولوژی - دکتر عبدالله نصری

Sat, 03 Mar 2007 18:40:29 +0300

واژة‌ ایدئولوژی‌ را اولین‌ بار در سال‌ 1796 دوستوت‌ دوتراسی‌(6381-4571) Destute De Tracy به‌ معنای‌ ایده‌شناسی‌ به‌ کار برد. وی‌ بر آن‌ بود تا ایده‌ها را به‌ عنوان‌ موضوعاتی‌ مستقل‌ از مفاهیم‌ مابعدالطبیعی‌ مورد تجزیه‌ و تحلیلهای‌ علمی‌ قراردهد و از آن‌ یک‌ علم‌ تجربی‌ بسازد و در کنار سایر علوم‌تجربی‌ مانند زیست‌شناسی‌ آن‌ را مطرح‌ سازد.
نوشتار حاضر پس‌ از ذکر تعاریف‌ ایدئولوژی‌ و برشمردن‌ ویژگیهای‌ ...

نگاهى گذرا به پلورالیسم دینى از منظر سه حکیم الهى/ مصطفی خلیلی

Sat, 16 Dec 2006 09:14:28 +0300

در جهانى که امروزه حیات فردى و اجتماعى خویش را در آن سپرى مى‏کنیم، چنان پیوندها و ارتباطات شدت یافته که گویا همه انسانهاى موجود در جوامع متعدد، داراى یک فرهنگ و عقیده‏اند . در حالى که ما با انواع مختلف فرهنگها و عقاید و مذاهب و ادیان، اعم از الهى و غیرالهى مواجه هستیم . تا زمانى که این گونه پیوند و ارتباط میان جوامع انسانى وجود نداشت و افراد با زندگى ساده بدوى، بدون آشنایى با عقاید دیگران به زندگى خود ادامه مى‏دادند، با این فرهنگ خو گرفتند که حقیقت در عقیده و فرهنگ و مسلک آنها منحصر و محدود است و هیچ سخنى از کثرت حقایق...

آیا دین، فقط تجربه دینى و درونى است؟/ دکتر محمد تقی فعالی

Sat, 24 Feb 2007 17:13:47 +0300

نگارنده پس از مفهوم‏شناسى واژه تجربه به ابعاد تجربه که عبارتند از تجربه اخلاقى، زیبا شناختى، دنیامدارانه و تجربه حسى مى‏پردازد. بعضى از این تجربه‏ها به علت‏شباهت آنها با تجربه دینى سبب خلط و اشتباه گردیده است. مؤلف سپس به واژه دینى بودن پرداخته و تجربه را زمانى دینى دانسته که در حوزه و محدوده دین صورت گیرد و فاعل آن در توصیف حالات خود از مفاهیم و تعابیر دینى بهره گیرد. آنگاه تجربه دینى را در گذر زمان به کنکاش نشسته و جنبش تجربه دینى را به شکل پدیدارشناسى تجربه دینى با زمینه‏هایى چون...

تحجر فلسفی - دکتر محمدتقی فعالی

Sat, 20 Jan 2007 19:19:50 +0300

اندیشه‌های‌ کلامی‌ و فلسفی‌ در جهان‌ اسلام‌ در هر مقطع‌ و برهه‌ای‌ با خصومت‌ها، کشمکش‌ها و مخالفت‌هایی‌ رو به‌ رو بوده‌ است، به‌ گونه‌ای‌ که‌ می‌توان‌ گفت‌ در هیچ‌ فاصله‌ زمانی‌ آرام‌ و بدون‌ کشمکش‌ نبوده‌ است. ستیز با فلسفه‌ و علوم‌ عقلی، پیشینه‌ای‌ دراز و ماجرایی‌ شنیدنی‌ دارد. نکته‌ مهم‌ این‌ که‌ همیشه‌ میان‌ فلسفه‌ و دیگر اندیشه‌ها، تعاملات‌ و داد و ستدهایی‌ بوده‌ است. تردیدی‌ نیست‌ که‌ تحولات‌ اجتماعی‌ و دیدارهای‌ سیاسی، همیشه‌ در تفکرات‌ عقلی، فلسفی‌ و نیز کلامی‌ نقش‌ بسزایی‌ ایفا کرده‌اند و از سوی‌ دیگر، جریان‌های‌ رایج‌ کلامی‌ و فلسفی، در شکل‌گیری‌ بسیاری‌ از وقایع‌ سیاسی‌ و اجتماعی‌ بی‌ نقش‌ نبوده‌اند. برای‌ نمونه‌ می‌توان‌ از اشخاصی‌ چون: ابوحامد غزالی، علأالدین‌ طوسی‌ و خواجه‌ زاده‌ نام‌ برد. این‌ سه‌ نفر هر یک‌ دست‌ به‌ تالیف‌ کتابی‌ به‌ نام‌ «تهافت‌ الفلاسفه» زدند، در حالی‌ که‌ غزالی‌ با نظامیه‌ بغداد و حکومت‌ سلجوقیان‌ ارتباط‌ داشت‌ و علأالدین‌ طوسی‌ تحت‌ سلطه‌ خلافت‌ عثمانیان‌ بود و خواجه‌ زاده‌ از این‌ قاعده‌ مستثنی‌ نبود.

تحجر و تجدد از منظر استاد شهید مطهری - دکتر محمدجواد رودگر

Sat, 20 Jan 2007 19:17:39 +0300

استادشهیدمطهری،اسلام‌شناسی‌ کم‌نظیر1 بود که‌ در دو جهت‌ درک‌ دینی‌ (دین‌شناسی) و درد دینی‌ (دینداری) از وسعت‌ اندیشه، آفاق‌ فکری‌ گسترده‌ و جامع، و مساله‌شناسی، زمان‌شناسی، بیداری‌ و بینایی‌ در عرصه‌ی‌ تفکر دینی، خطرشناسی‌ و معرفت‌ به‌ ضرورت‌ها، هدف‌ها، موضوعات، نیازهای‌ عصری‌ و مرزبانی‌ اندیشه‌ی‌ ناب‌ اسلامی‌ برخوردار بود. او با ابعاد فکری‌ گسترده، حضور در زمان، شناخت‌ مرزهای‌ فکری، شناخت‌ تحولات‌ و حقانیت‌ مکتب‌ اسلام2 توانست‌ مبنای‌ فکری‌ نظام‌ اسلامی‌ را که‌ از کتاب‌ و سنت‌ برگرفته‌ بود، پی‌ ریزی‌ نماید.3

جامعه دینی ـ انسان دینی/ قادر فاضلی

Tue, 20 Feb 2007 10:44:58 +0300

در باب‌ تعریف‌ دین‌ و بررسی‌ کارکردهای‌ آن‌ و انتظاراتی‌ که‌ می‌توان‌ یا باید از آن‌ داشت‌ مباحثات‌ بسیاری‌ شده‌ است. در این‌ مختصر، درصدد بررسی‌ دیدگاههای‌ مرحوم‌ اقبال‌ لاهوری‌ در این‌ خصوص‌ هستیم.
اقبال‌ لاهوری‌ با توجه‌ به‌ این‌ قبیل‌ تعالیم‌ قرآنی، مسلمان‌ را «آزاد» دانسته‌ و افتادن‌ در دام‌ ...