مردم سالاری دینی

نظریه خلافت عمومی انسان / محمد حسین جمشیدی

در واقع می توان خلافت عمومی انسان را دارای دو چهره دانست که چهره الهی آن «استخلاف» یا «استئمام» که همان عرضه یا جعل تکوینی و فطری است و چهره انسانی آن «استئمان» یا «امانت عمومی» که همان پذیرش بشر است که ذاتی اوست...

نصیحت ائمه مسلمین / محمد سروش محلاتی

قوام نصیحت ، به انگیزه هاى خیرخواهانه آن است، و همین انگیزه هاى مثبت ، به نصیحت ارزش و قداست می بخشد، در واژه هاى دیگرى مثل« انتقاد » و حتى« امر به معروف و نهى از منکر» ، انگیزه ها و نیت ها، چندان دخالتى ندارند، به این معنا که انتقاد ممکن است با انگیزه مثبت همراه باشد و یا با انگیزه منفى، با نیت تصحیح و رفع نقص انجام گیرد یا با نیت تخریب و از بین بردن طرف مقابل .لذا « انتقاد » همیشه و در همه موارد، عمل با ارزشى به حساب نمی آید، برخلاف نصیحت . که ...

«مردم سالاری دینی»/ گفتمان رهبر انقلاب اسلامی

دموکراسی نیز سرگذشتی اینچنین دارد و ملاحظه می شود که غرب در نظر دارد آن را به عنوان تنها روش حکومتی مطلوب بر انسان معاصر تحمیل نماید.(2) «دموکراسی» که از حیث معنایی از آبشخور «لیبرالیسم» تغذیه می نماید و مبتنی بر آموزه های سکولاریزم و اومانیسم است، الگوی پیشنهادی بلکه تحمیلی غرب برای کلیه نظام ها شده تا سیطره ای را که «فرانسیس فوکویاما» برای «لیبرالیسم سرمایه داری» وعده داده بود، محقق سازد. «دموکراسی» از این منظر روشی به حساب می آید که جامع ارزشهای سکولار غربی در اداره جامعه است و لذا هرگونه تعرض و نقد و انتقادی نسبت به آن با حربة «استبداد»، سرکوب شده و سعی ...

حقوق مردم در نگاه امیرالمؤمنین على(ع)/ حسین جوان آراسته

امام على(ع) در دوره حکومت خویش نسبت به حقوق اقتصادى مردم بى نهایت حساس و سخت گیر بود. اساساً حضرت یکى از دلایل اصلى پذیرش حکومت را تعدیل ثروت و تأمین عدالت اقتصادى برمى شمارد. همان چیزى که خداوند از عالمان، پیمان گرفته است که نسبت به شکمبارگى ظالمان و گرسنگى مظلومان بى تفاوت نباشند:
«وَ ما اَخَذَ الله على الْعُلَماء اَنْ لا یُقارّوا عَلى کِظّةِ ظالمٍ وَ لا سَغَبِ مظلومٍ ...».[17]
در سخن دیگرى مى فرماید:
«ان الله سبحانه فَرَضَ فى اموال الْاَغنیاء اَقْواتَ الفقراء فما جاعَ فقیرٌ اِلّا بما مَنَعَ غنىٌّ، و الله تعالى سائلهم عن ذلک؛[18]
خداى سبحان روزى فقیران را در مال ثروتمندان ...

جایگاه مردم در نظام حکومتى اسلام/ آیت الله محسن اراکی

مقاله حاضر با عنوان جایگاه مردم در نظام حکومتى اسلام، دو رکن اساسى حکومت، یعنى قدرت و مشروعیت را از منظر شرع و عقل مورد بررسى قرار داده است. از دیدگاه نویسنده محترم در اسلام بهره‏گیرى از قدرتى مافوق اراده و اختیار مردم براى موجودیت و برپایى حکومت اسلامى ناپسند است. از دیدگاه عقل نیز، اقامه عدل اجتماعى بدون اراده جمعى ممکن نیست. بنابراین، نقش مردم در حکومت، تامین کننده رکن اول حکومت‏یعنى قدرت است. اما مقوم رکن دوم حکومت‏یعنى ...

نقدى بر نظریه ناسازگارى دموکراسى با ولایت فقیه/ فرج الله هدایت نیا

قانون اساسى جمهورى اسلامى ایران با تلفیق نظام جمهورى و دموکراسى از یک سو و نظام اسلامى از سویى دیگر، نظامى به وجود آورد که مانند آن را در هیچ یک از نظامهاى سیاسى معاصر نمى‏توان مشاهده کرد. جمهورى اسلامى به عنوان یک نظام نوپا از جهات گوناگون مورد نقد واقع شده است. از جمله این جهات، طرح نظریه ناسازگارى ولایت فقیه با دموکراسى است. این نظریه معتقد است که اصول مربوط به حاکمیت فقیه و حاکمیت مردم در قانون اساسى جمهورى اسلامى ایران با یکدیگر تناقض دارند. این نظریه با توجه به «انتخابى بودن فقیه‏» ، «مکتبى بودن نظام‏» و «گوناگونى دموکراسى‏» مورد نقد و بررسى ...

مردم‌سالاری دینی، گفتمان رهبر انقلاب اسلامی - سیدعلی فیاض

«در نظام‌ اسلامی، رأی، خواسته‌ و عواطف‌ مردم، تأثیر اصلی‌ را دارد و نظام‌ اسلامی‌ بدون‌ رای‌ و خواست‌ مردم‌ تحقق‌ نمی‌یابد.»(1) (آیت‌ا خامنه‌ای)
بحث‌ از جایگاه‌ و نقش‌ مردم‌ در تاسیس‌ حکومت‌ و نحوه‌ اداره‌ جامعه، از جمله‌ مباحث‌ مهمی‌ است‌ که‌ ریشه‌های‌ تاریخی‌ عمیقی‌ در قلمروی‌ سیاست‌ و حکومت‌ در جوامع‌ مختلف‌ دارد. در این‌ میان‌ جریان‌ اندیشه‌ سیاسی‌ غرب‌ با بهره‌مندی‌ از امکانات‌ سخت‌افزاری‌ و نرم‌افزاری‌ توانسته‌ دیدگاه‌ خود را بر سایر واحدهای‌ سیاسی‌ تحمیل‌ نماید، به‌ گونه‌ای‌ که‌ اصطلاحات‌ و آموزه‌های‌ غربی‌ در نظام‌های‌ سیاسی‌ مختلف‌ به‌ کار گرفته‌ شده‌ است.

امام علی(ع) و حقوق متقابل مردم و حکومت - آیت‌الله محمدهادی معرفت

حق، گونه‌ای‌ سلطه‌ است‌ که‌ دارنده‌ آن، بر طرف‌ دیگر (من‌ علیه‌ الحق) ایجاب‌ تعهد می‌کند و به‌ همین‌ معنا، در قرآن‌ کریم‌ بکار رفته: «و من‌ قُتل‌ مظلوماً‌ فقد جعلنا لولیه‌ سلطاناً» (اسرأ/ 33) هرکه‌ ناروا کشته‌ شود، برای‌ ولیٍّ‌ وحی‌ حقی‌ قرار دادیم، که‌ طبق‌ آن‌ سلطه‌ یافته، تا قصاص‌ کند یا دیه‌ بگیرد یا عفو کند. و طرف‌ وی‌ مُلزَم‌ است‌ تا هرچه‌ او تصمیم‌ بگیرد، گردن‌ نهد، مشروط‌ بر آنکه‌ از مرز تعیین‌ شده‌ تجاوز نکند.

نظام سیاسی اسلام/ آیت‌الله حائری

در تفکراسلامی‌ هر کسی‌ حق‌ حاکمیت‌ بر مردم‌ را ندارد و بنابراین‌ پرسش‌ از اینکه‌ چه‌ کسی‌ حق‌ حاکمیت‌ دارد، پرسش‌ بسیار مهمی‌ است. اگر در ادله‌ نقلی‌ که‌ برای‌ اثبات‌ "ولایت‌ فقیه" ذکر شده‌ است، تأمل‌ گردد، پاسخ‌ این‌ سؤ‌ال‌ سرنوشت‌ساز روشن‌ خواهد شد: اینک‌ از جمله‌ آن‌ ادله‌ ...

گفت‌و گویی کوتاه با آیت الله عمید زنجانی‌ درباره‌ی مردم سالاری دینی‌

پرسش‌: دموکراسی یعنی چه‌؟ دموکراسی با مردم‌داری‌، خدمت به مردم ومانند این‌ها که مورد تأکید اسلام است‌، چه تفاوت‌هایی دارد؟

تعبیرهای متداول در ادبیات سیاسی معاصر مانند: دموکراسی دینی‌، مردم سالاری وجمهوری‌، جدید بوده و ترجمه‌ی اصطلاحات غربی است‌. با این حال‌، اگر از ریشه‌های‌تاریخی دموکراسی‌، مردم سالاری و جمهوریت در غرب و پیش فرض‌های آن‌ها چشم‌بپوشیم و مفهوم آن را نظام متکی به آرای عمومی بدانیم‌، می‌توانیم از این گونه واژه‌ها درنظام سیاسی اسلام نیز بهره بگیریم‌. نظام اسلام بر پایه‌ی شورا، بیعت و رضی العامة بنانهاده شده و به ویژه در عصر غیبت‌، نیابت عامه در آن مطرح است‌. امامت یک جانبه وبدون توجه به خواست و آرای مردم‌، سابقه‌ی تاریخی و تحقق عینی ندارد و با فلسفه‌ی‌امامت نیز تطبیق‌ناپذیر است‌. البته در مشروعیت به معنی حجیت شرعی‌، هیچ عاملی جزنصب‌، تأثیر ندارد و انتصاب و انتخاب‌، دو روی یک حقیقت است‌.