اینک ما به اهم آسیب ها یا بیماری هایی که متوجه جامعه اسلامی و امروز به طور قطع نظام جمهوری اسلامی را تهدید می کند به طور اجمال می پردازیم و تحقیق تفضیلی آن را به مقالی دیگر و فرصتی بیش تر موکول می کنیم. نا گفته نماند که رویکرد سوالات یا شبهات و پاسخ آن در عین خردمندی، جوان پسندانه است زیرا ذهن کاوشگر و علاقمند جوان است که در وادی تحقیق و اندیشه با آن سوالات یا شبهات مواجه می شود و تشنه پاسخی است که نیاز عقل و فطرت او را تامین کند و استاد شهید هم عموما بر اساس این رویکرد یا پیش فرض ها ریخت و قالب مباحث خود را پی ...

به این گونه اخبار استدلال مى شود که ولایت امر به معناى رهبرى امت در احکام ولایى و حکومتى، مشروط به این است که رهبر از نظر فقهى اعلم از جمیع علما باشد.
ما در ابتداى امر در مقابل این استفاده از روایات، چهار احتمال را که ممکن است مورد نظر روایات باشد مطرح مى کنیم:
احتمال اول:
مقصود از شرط اعلمیت، اعلمیت از تمام مردم نباشد بلکه مراد اعلمیت رهبر در میان علماى واجد سایرِ شرایط رهبرى باشد; به این معنا که رهبر باید در میان واجدین سایر شرایط رهبرى مانند شجاعت، کفایت سیاسى و اجتماعى، آگاهى به زمان و… اعلم باشد.
احتمال دوم...

سیاست از روز نخست با دین آمیخته بوده و از آن جدا نبوده است.
اسلام از همان روز اول، تشکیل دولت داد و امت واحدى را به وجود آورد که هریک از این دو عمل، نمود بارزى از توان سیاسى اسلام است. پیغمبر اسلام(ص)از جایگاه نبوت، مقام زعامت سیاسى امت را بر عهده داشت، و ولایت او بر امت از مقام نبوت او برخاسته بود: ((النبى اولى بالمومنین من انفسهم))2 عنوان نبوت او را شایسته مقام ولایت نموده بود، زیرا تعلیق حکم بر وصف عنوانى، مشعر بر علیت است. با مطرح کردن عنوان ((نبوت)) مسئله ((ولایت)) او را بر امت مطرح نموده است. به خوبى پیدا است که ولایت او از نبوت نشات گرفته است. ولایت در این آیه، به معناى زعامت سیاسى است که در رابطه با شئون عامه و اداره ...

درک عمومى و مانوس مسلمانان از اسلام، که از آن به «ارتکاز متشرعه‏» تعبیرمى‏شود، از ابتداى ظهور اسلام تاکنون چنین بوده که گستره تعالیم و فرامین، اسلام‏تمامى ابعاد زندگى انسان و به ویژه حکومت و سیاست را فراگرفته است، منشا این‏برداشت عمومى را مى‏توان در دو امر واقعى و عینى (نه پیشداورى ذهنى و انتظار بیهوده‏از دین) جستجو کرد:
1- تشکیل حکومت توسط پیامبر اسلام:
گرچه تبلیغ اسلام از آغاز بعثت، علاوه بر جنبه عبادى و ایجابى، رنگ سیاسى نیز دربعد عدم پذیرش حکومت کفر داشت اما شکوفایى سیاست...

در میان اندیشمندان جهان سیاست برخى نیز به شکل حکومت توجه داشته اند و به عنوان مثال حکومت فردى را برترین نوع حکومت دانسته اند. مانند هاکز و هیوم. برخى دیگر نیز به صفات حاکم توجه نموده اند و مطلوبترین حکومت را حکومتى دانسته اند که در رأس آن مطلوبترین زمامدار باشد. براى مثال امام محمد غزالى در کتاب فضائح الباطنیه، در مجموع 10 شرط براى امامت قائل است8 ولى ماوردى هفت شرط را مطرح ساخته است.9 شرایط مورد نظر غزالى عبارتند از: بلوغ، عقل، حرّ بودن (بنده و برده نباشد)، دارا بودن نسبت قریشى، ذکوریت، سلامت شنوایى و بینایى، شوکت، کفایت، ورع و علم.
بطور کلى در بحث از مطلوبیت حکومت، گاه نفس حکومت به مثابه یک نهاد مورد توجه قرار گرفته است و گاه...

حاکمیت‌ جامعه‌ باید به‌ دست‌ کسی‌ باشد و به‌گونه‌ای‌ باشد که‌ در پرتو آن‌ اسلام‌ نشر و گسترش‌ یابد. در حالی‌ که‌ با قدرت‌ شخصی‌ چون‌یزید باید فاتحه‌ اسلام‌ را خواند. آیا در یک‌ جامعه‌ اسلامی‌ مردم‌ مسلمان‌ بالاخص‌ رجال‌ وشخصیت‌های‌ موجة‌ جامعه‌ که‌ امید مردم‌اند و مهمتر از آن‌ شخصیتی‌ چون‌ حسین‌ بن‌علی‌(ع) که‌ انتسابش‌ به‌ پیامبر اسلام‌ مهمترین‌ وجهة‌ شخصیت‌ اوست‌، می‌توانند در برابرچنین‌ خطری‌ بی‌ تفاوت‌ بوده‌ و سکوت‌ اختیار کنند؟ به‌ همین‌ دلیل‌ بود که‌ امام‌ در برابرکسانی‌ که‌ از آن‌ حضرت‌ خواستند سکوت‌ اختیار کند و اگر با یزید بیعت‌ هم‌ نمی‌کند، لااقل‌مخالفت‌ نکرده‌ و انزوا...

مسأله دیگرى که در نهج البلاغه بسیار حائز اهمیت است ، این است که آیا حکومت ،یک حق است یا یک تکلیف ؟ و امیر المؤمنین « علیه السلام » در بیانى خلاصه و موجز ،حکومت را هم یک حق مى‏داند و هم یک تکلیف . به این ترتیب نیست که هر کسى که برایش شرایط تولیت امور مردم فراهم شد و توانست به نحوى با کسب وجاهت ، با تبلیغ ، با کارها و شیوه‏هایى که معمولا طالبان قدرت خوب مى‏دانند آن شیوه‏ها را انجام بدهند ، نظر مردم را جلب کند و بتواند حکومت کند . وقتى حکومت ، حکومت حق است ، این حق متعلق به کسان معینى است ، و این به معناى آن نیست که یک طبقه ، طبقه ممتازند . زیرا که در جامعه اسلامى ، همه فرصت آن را دارند که ...

روایات یاد شده شامل مطالبى است که در ارتباط با حکومت است و اگر حاکم و حکومتى نباشد این روایات مورد نخواهد داشت، پس وجودِ اصلِ حکومت در میان احکام اسلام مفروغ عنه است و اسلام جداى از حکومت اسلامى نیست که توسط رسول خدا ـ صلى اللّه علیه وآله ـ ابلاغ شده است و جمله معروف تفکیکِ اسلام از سیاست در واقع تفکیک اسلام از اسلام...

عقل در اندیشه سیاسى اسلام، جایگاه بلندى دارد و اصولاً عقل و خرد و اندیشه، در تنظیم حیات اجتماعى اسلامى، نقش اساسى را ایفا مى کند.
عقل در این جا به معنایِ شیوه عُقَلایى است که مورد پسند شرع قرار گیرد. شرع، در تنظیم حیات اجتماعى، یک سرى اصول و قواعد کلى ـ که پایه هاى ضمانت عدل اجتماعى است ـ ارائه مى دهد، ولى در نحوه تنظیم به عُرف عقلا واگذار شده تا آن چه متعارف عقلاى جهان و مورد پسند آنان قرارگرفته و با مبانى شرع منافات نداشته باشد به کار گیرند.
(فبشّر عباد، الذین یستمعون القول فیتّبعون أحسنه; نوید ده بندگان صالح ما را که پیوسته شیوه هاى نیک را مى جویند و بهترین را بر مى گزینند.)
لذا پى جور شدن و شیوه هاى خردپسندانه را ...

در طول این دوره تاریخى - یعنى از آغاز غیبت‏کبرا تا زمان پیدایش حکومت صفویه - تنهافقیهانى همچون سیدمرتضى و حکیمانى مانندخواجه نصیرطوسى را باید استثنا کرد; چه اینکه،سیدمرتضى با حاکمان آل‏بویه رابطه عمیقى‏داشت و خواجه نصیرطوسى نیز چندى وزارت‏هلاکوخان را به عهده گرفت. از این‏رو، آنان بامسائل حکومتى مواجه شدند و تا حدى هم در آن‏نقش داشتند.
از دیدگاه مرحوم کاشف الغطاء چون این دوبزرگوار به ولایت فقیه معتقد بودند و براى به دست‏آوردن این حق، راهى جز پیوند با حکومت وقت‏نمى‏دیدند، تصمیم گرفتند دست کم...