درگاه پاسخگویی به مسایل دینی - تجربه دینی ( نقد و نظر)

تجربه‌ی دینی/ مصطفی ملکیان

Sat, 17 Feb 2007 12:33:27 +0300

کسانی که خودشان صاحب تجربه‌ی دینی نیستند می‌توانند، به طریقی غیرمستقیم و استنتاجی و استدلالی، پاره‌ای از تجارب دینی را پشتوانه‌ی برخی از باورهای دینی تلقّی‌کنند، بدین نحو که بگویند: تجارب دینی خاصّی آن‌قدر گزارش‌شده اند، که رواج و شیوع‌شان نظیر رواج و شیوع پاره‌ای از تجارب و ادراکات حسّی است؛ و همان طور که در باب تجارب و ادراکات حسّی تواتری حاصل‌آمده‌است، که احتمال تواطی بر کذب و دروغ‌گویی همه‌ی گزارش‌گران را در آن راه نیست، در باب این دسته از تجارب دینی نیز احتمال عقلائی‌ای درباره‌ی...

تجربه گرایی دینی و قرائت پذیری/ نویسنده...........

Tue, 06 Mar 2007 09:53:14 +0300

ین جریان فکری، حیات رسمی خود را در غرب، با شلایر ماخر آغاز کرد. تقریبا یک قرن پس از مرگ وی و ترجمه کتاب معروف او به نام «ایمان مسیحی» به زبان انگلیسی، اهمیت برنامه شلایرماخر آشکار گشت. به گفته کارل بارت «او مکتبی تاسیس نکرد، اما عصری را بوجود آورد.»(1)
البته روش برخی از مصلحان کلیسا با شیوه شلایرماخر شباهت تام داشت و این نیز زمینه لازم را برای نظریه شلایرماخر فراهم کرد. از نهضت های پر دامنه اصلاحات کلیسا- که از قرن شانزدهم آغاز شد- کشف مجدد خدا بود. در آن زمان، خدا موضوعی نبود که درباره او تفکرات پیچیده و تاملات سخت و دشوار عقلانی انجام دهند؛ خدا وجودی بود که همه ...

تجربه دینی چیست؟/ عباس یزدانی

Tue, 12 Dec 2006 13:21:53 +0300

آیا تجربه دینی ، امری واقعی و عینی است و یا امری روان شناختی و اعتباری؟ طبق تعریف پرادفوت ، تجربه دینی امری روان شناختی است ؛ زیرا به تلقی فاعل مربوط می شود؛ یعنی اگر فاعل ، تجربه خود را مستند به علت فوق طبیعی بداند، آن تجربه ، دینی است و اگر مستند به علت فوق طبیعی نداند تجربه دینی نیست . چیزی که موجب شده است پرادفوت به این نتیجه برسد، این پیش فرض است که همه تجارب دینی تبیین طبیعی دارند. او چون همه تجارب دینی را معلول باورها و ذهنیت افراد می داند و ما به ازایی برای آنها معتقد نیست ، چاره ای...

بسط ناپذیرى تجربه نبوى/ علیرضا قائمی نیا

Wed, 06 Dec 2006 12:19:26 +0300

نویسنده زیربناى این «سخن را که وحى تابع پیامبر است نه او تابع وحى‏» را مدل کانتى مى‏داند کانت مى‏گوید ذهن، منفعل و دریافت کننده محض نیست‏بلکه فاعلیت هم دارد و صورى را از خود به مدرکاتش مى‏افزاید و در حقیقت تجربه‏اى محض در کار نیست. با توجه به این ایده به اعتقاد بعضى از متفکرین داخلى موضع‏گیریها و تجارب پیامبر صلى الله علیه و آله با شرایط اجتماعى رابطه دیالوگى داشت. مؤلف پس از تبیین رابطه دیالوگى با نقد این نظریه مى‏نویسد: اسلام پیامى خاص براى جامعه ...

حقیقت وحى و تجربه دینى/ سید محمد نبویان

Wed, 06 Dec 2006 12:33:12 +0300

یکى از تئوریهایى که در مباحث دین پژوهى مطرح گردید تئورى «تجربه دینى‏» است. نخستین‏بار «شلایر ماخر» در ابتداى قرن نوزدهم در مقام دفاع از دین مسیحیت این تئورى را مطرح ساخت. او به گمان خویش توانسته بود با طرح این تئورى از اشکالات هیوم در نقض براهین اثبات وجود خدا و نیز نقادیهاى معرفت‏شناسانه کانت و اشکال تعارض گزاره‏هاى دینى با احکام عقلى و علوم تجربى رهایى یابد. عده‏اى نیز با قبول این تئورى آن را بر وحى منطبق نموده‏اند. در این نوشتار بر آنیم تا ضمن بررسى اجمالى ...

سروش و فهم عصری دین (1)-نویسنده: عبدالله نصری

Sat, 24 Feb 2007 17:39:37 +0300

دکتر سروش دیدگاه خود را در باب فهم دین و اینکه فهم ما نسبت به کتاب و سنت باید جنبه عصری داشته باشد با عنوان نظریة قبض و بسط تئوریک شریعت مطرح کرده است. در این گفتار ابعاد این نظریه را مورد بحث و بررسی قرار میدهیم.

ابعاد نظریه
محتوای نظریة قبض و بسط شامل سه مرحله است:
1. مرحلة توصیف
2. مرحلة تبیین
3. مرحلة توصیه

قبض تجربه‌ی نبوی یا بسط آن؟-عبدالحسین خسروپناه

Sat, 03 Mar 2007 14:31:33 +0300

کتاب «بسط تجربه‌ی نبوی» نوشته‌ی آقای عبدالکریم سروش[1] مشتمل بر مباحثی در حوزه‌ی دین شناسی است. ذاتی و عرضی در ادیان،‌ دین اقلی و اکثری، خاتمیت، ‌ولایت باطنی و ولایت سیاسی بخشی از مباحث این کتاب است. قضاوت عمده‌ی میان این کتاب و «قبض و بسط تئوریک شـریعت» (به نـقل از پیش‌گـفتار) این است کـه «در قبض و بسط تئوریک شریعت، سخن از بشری بودن و تاریخی بودن و زمینی بودن معرفت دینی می‌رفت و اینک در بسط تجربه‌ی نبوی، سخن از بشریّت و تاریخیّت خود دین و تجربه‌ی دینی می‌رود. پیام اصلی این کتاب، بشری،‌ تاریخی و زمینی خواندن وحی و دیانت است و با تفکیک ذاتیات دین از عرضیات آن و پذیرش دین اقلی، به قبض دین و وحی (نه بسط آن) حکم می‌راند.

ماهیت وحی با تجربه عارفانه چه تفاوتی دارد؟ / سید محمد حسین میری

Wed, 29 Nov 2006 10:16:04 +0300

نزول باران هدایت و رحمت قرآن کریم تنها از راه وحى صورت گرفته و خداوند عزیز و حکیم با برگزیدگان رسالت با زبان وحى سخن گفته است.
زبان وحى، زبان احساس معنوى، عشق، محبت، پرستش و زبان کرنش و ستایش نسبت به جلوههاى قدسى و الهى بوده، و از تمام زبانها در این عالم متفاوت و ممتاز است. وحى با شور و هیجان و اعتقاد و جدیت همراه است و به مبدأ و معاد، معارف و مقاصد، مرضیات خدایى، احیاى روح عبودیت، پرهیزگارى و فضایل اخلاقى، نیکوکارى و ارزش گرایى معنوى در ...

ملاحظاتی انتقادی درباره مقاله « بسط تجربه نبوی » - دکتر سیدمحمدحکاک

Tue, 27 Feb 2007 18:44:34 +0300

خدا به‌ حکم‌ فیاضیت‌ خود، هیچ‌ موجودی‌ را از هستی‌ و کمالی‌ که‌ لایق‌ آن‌ است‌ محروم‌ نمی‌سازد و همه‌ را به‌ سوی‌ آنچه‌ مستحق‌ آنند هدایت‌ می‌نماید. انسان‌ از جمله‌ موجودات‌ و مخلوقات‌ خداوند است‌ پس‌ مشمول‌ اصل‌ هدایت‌ عامه‌ است. عقل‌ که‌ ابزار عمده‌ هدایت‌ و نیل‌ انسان‌ به‌ سعادت‌ است‌ برای‌ او کافی‌ نیست. بنابراین‌ خدای‌ حکیم‌ و فیاض‌ به‌ حکم‌ حکمت‌ و فیاضیت‌ خود باید ...

تجربه دینی ، روانشناسی دین و الهیات - گفتگو با دکتر رالف هودـ تدوین ترجمه: دکتر احد فرامرز قراملکی

Sat, 03 Mar 2007 11:23:10 +0300

رالف‌هودW.HoodRalphازمتخصصان‌روان‌شناسی‌ دین‌ و روان‌شناسی‌ فلسفی‌ است. وی‌ در دانشگاههایی‌ چون‌ کالیفرنیا و نوادا تحصیل‌ کرده‌ و اینک‌ در تنسی‌ در چاتانوگا مشغول‌ تحقیق‌ و تدریس‌ است. او مؤ‌لف‌ و یا از مؤ‌لفان‌ بالغ‌ بر صد وبیست‌ مقاله‌ در خصوص‌ روان‌شناسی‌ دین‌ است. زمینه‌های‌ اولیة‌ پژوهش‌ وی‌ تجارب‌ عرفانی‌ است. مجموعه‌ مقالات‌ وی‌ در عرفان‌ به‌ وسیله‌Rodophi publisher of Amsterdaom منتشر شده‌ است. وی‌ همچنین‌ مؤ‌لف‌ یا همکار در تألیف، ویراستار و یا از ویراستاران‌ نُه‌ کتاب‌ دیگر است. از جمله‌ تجربه‌ دینی‌ (1995)(1) و ویراستاری‌ دوم‌ روان‌شناسی‌دین: روی‌آوردتجربی(1996)(2) که‌ از مهمترین‌ ...

تجربه دینی« سوئین برن » و اصل « زودباوری » - رضا اکبری

Sat, 03 Mar 2007 16:21:42 +0300

از بحثهایی‌ که‌ امروزه‌ در فلسفه‌ دین(1) به‌ آن‌ توجه‌ شایان‌ می‌شود بحث‌ تجربة‌ دینی(2) می‌باشد. هرچند که‌ تجربة‌ دینی‌ - مکاشفه‌ در اصطلاح‌ فرهنگ‌ اسلامی‌ - سابقه‌ای‌ دیرین‌ به‌ درازای‌ تاریخ‌ دین‌ دارد ولی‌ نقد و بررسی‌ جایگاه‌ آن‌ در دین‌ و موجه‌ ساختن(3) اعتقادات‌ دینی‌ پیشینه‌ای‌ کوتاه‌ دارد. در این‌ مختصر سعی‌ بر آن‌ است‌ که‌ ضمن‌ ارائة‌ تعریفی‌ از تجربة‌ دینی، مسائل‌ اساسی‌ مطرح‌ در باب‌ آن‌ ذکر شود. البته‌ نقطة‌ مرکزی‌ این‌ مقاله، ...

نقد و بررسى مقاله «اسلام، وحى و نبوت‏» (2) / عباس نیکزاد

Tue, 27 Feb 2007 10:33:58 +0300

آنچه پیش رو دارید، ادامه بحثى است که در شماره قبل مطرح شده است . مقاله شماره پیش، در نقد و بررسى مقاله (یا مصاحبه) آقاى دکتر سروش تحت عنوان «اسلام، وحى و نبوت‏» بود . (2) اشاره کردیم که نویسنده محترم در این مقاله، یک تئورى تحت عنوان «تئورى انطباق وحى و شریعت‏با محیط‏» را ارائه نموده و مدعى شده است که آموزه‏ها و احکام اسلام تنها متناسب با محیط و جامعه صدر اسلام بوده است و سپس به لوازم مهم این تئورى اشاره کرده است . اولین نمونه‏اى که...

نقد و بررسى مقاله «اسلام، وحى و نبوت‏» (1) / عباس نیکزاد

Tue, 27 Feb 2007 10:32:50 +0300

شبهات عقیدتى و کلامى از رایج‏ترین بحثهایى است که امروزه در عرصه مباحث انتقادى دینى مطرح مى‏شود . پاسخگویى به این گونه شبهات در دفاع از دین از مهمترین وظایف دین‏پژوهان دین‏باور است . مباحثى که در چند سال اخیر از جانب نویسنده محترم آقاى دکتر سروش مطرح شده است نوعا جنبه انتقادى نسبت‏به اینگونه باورها که قرنها از جانب متکلمان دینى پذیرفته شده است دارد . آنچه که در مقاله حاضر (به تعبیر بهتر مصاحبه) مطرح شده است‏به نظر این جانب از صریح‏ترین مقالات ...

آیا دین، فقط تجربه دینى و درونى است؟/ دکتر محمد تقی فعالی

Sat, 24 Feb 2007 17:13:47 +0300

نگارنده پس از مفهوم‏شناسى واژه تجربه به ابعاد تجربه که عبارتند از تجربه اخلاقى، زیبا شناختى، دنیامدارانه و تجربه حسى مى‏پردازد. بعضى از این تجربه‏ها به علت‏شباهت آنها با تجربه دینى سبب خلط و اشتباه گردیده است. مؤلف سپس به واژه دینى بودن پرداخته و تجربه را زمانى دینى دانسته که در حوزه و محدوده دین صورت گیرد و فاعل آن در توصیف حالات خود از مفاهیم و تعابیر دینى بهره گیرد. آنگاه تجربه دینى را در گذر زمان به کنکاش نشسته و جنبش تجربه دینى را به شکل پدیدارشناسى تجربه دینى با زمینه‏هایى چون...

فروغ امامت (نقدى بر کتاب بسط تجربه نبوى) / اکبر اسد علیزاده

Mon, 05 Mar 2007 17:45:38 +0300

برخى از روشنفکران دانسته یا ندانسته باورهاى اصیل شیعه را مورد تشکیک و نقد قرار داده و با استفاده از رحمت و رافت‏حکومت علوى در صددند تا در باورهاى جوانان عزیز کشورمان ایجاد سستى و رخوت نمایند. در راستاى این هدف از جمله مسائلى که مورد خدشه قرار گرفته مساله امامت (شان امام، حجیت و عصمت امامان علیهم السلام) است. به همین منظور این نوشتار جهت پاسخ ...