هرمنوتیک دیلتاى به نحو آشکارى بر تمایز بین روشهاى علوم انسانى با روشهاى علوم طبیعى تکیه مى‏کند. روش ویژه علوم انسانى فهمیدن است در حالى که روش مخصوص به علوم طبیعى روش تبیین است. دانشمند طبیعى حوادث را به کمک استخدام قوانین کلى تبیین مى‏کند در حالى که مورخ نه چنان قوانینى را کشف مى‏کند و نه به‏کار مى‏گیرد، بلکه در پى فهم عاملان حوادث است و مى‏کوشد تا از طریق کشف نیات و اهداف و آرزوها و نیز منش و شخصیت ...

پیش از آن که به توضیح بخش نخست وارد شویم، از تذکر نکته‏اى ناگزیریم و آن این که در زبان علمى امروز، «هرمنوتیک‏» از دایره‏ى تفسیر یک متن پا فراتر نهاده و در مورد فهم تاریخ (حوادث تاریخى) به ویژه با توجه به فاصله زمانى مفسر با آن حوادث (هرمنوتیک تاریخى) فهم عواطف و احساسات (هرمنوتیک روانشناختى) و به طور کلى فهم جهان بیرون از خود، دسترسى بر جهات درونى دیگران، از طریق علایم و الفاظ و اصوات، به کار مى‏رود.تو گویى هرمنوتیک جریان و مکانیزم فهمیدن را ...

هابرماس در کتاب معرفت و علائق انسانی، (Knowledge and Human Interest) ،معرفت آدمی را به سه قسم منقسم می گیرد و معتقد است که هریک از اقسام معرفت، مبتنی بر یکی از علائق سه گانه استعلایی است; یعنی در هریک از این سه قسم یکی از علائق و منافع راهبر معرفت قرار می گیرد.
در علوم تجربی تحلیلی، علاقه فنی و امکان دستیابی تکنیکی به چیزها سائقه ای است که این دسته از علوم را به پیش سوق می دهد.
مقصود از این دسته از علوم، رسیدن به اطلاعاتی است که ما را در به ضبط گرفتن طبیعت و علم به قوانین آن و از این طریق، به پیشگویی حوادث آینده توانا می سازد و نمونه این دسته از علوم فیزیک است.
اما در علوم تاریخی - هرمنوتیکی...

مفسر همواره به دنبال معناى متن است. متن از علایم زبانى‏اى فراهم آمده است که با قواعد خاصى ترکیب شده‏اند. مفسر به یارى آشنایى با این قواعد و آشنایى با کاربرد آن علایم، تلاش مى‏کند تا به معناى متن دست‏بیابد.
بر طبق فهم متعارف، متن چیزى ثابت و معین به نام معنا را با خود به یدک مى‏کشد و مفسر با گشودن در جهان متن مى‏تواند این معنا را بخواند. لذا اغلب از معناى متن سخن مى‏گوییم و بر سر این بحث مى‏کنیم که آیا نکته‏اى که بدان دست‏یافته‏ایم معناى متن هست‏یا نه. به عبارت دقیق‏تر، مفسر ممکن است‏به معناى متن دست‏بیابد و یا دچار سوءفهم گردد و به ...

فهم دین بى قانون نیست. کسى که در آن اظهار نظرمى‏کند، باید از این اصول و قواعد اطلاع داشته باشد. اگریک فرد بیگانه بخواهد در سروده‏هاى فردوسى اظهار نظربکند پذیرفته نمى شود، مگر اینکه قواعد زبان فارسى رابداند، مفردات آن را بشناسد، با شاهنامه تا حدى مانوس وبا کلماتش آشناباشد. بعدا اظهار نظر بکند. کتاب دینى هم،چنین است. چنین نیست هر کس ابتدائا بیاید از طریق‏ترجمه قرآن، در باره آن اظهار نظر بکند. نه باید نسبت‏به‏خود آن کتاب آگاهى کامل داشته باشد و واجد شرایطى‏باشد که در فهم یک متن الهى...

مقاله پیش روى شما بر آن است تا هرمنوتیک فلسفى را مورد نقد قرار دهد. نگارنده با بررسى واژگانى و مفهومى «هرمنوتیک‏» و با اشاره‏اى گذرا به تعریف و پیشینه این دانش در میان اندیشمندان مسیحى و اسلامى به تبیین مختصر چهار مرحله طولى اساسى آن یعنى هرمنوتیک کلاسیک; هرمنوتیک رمانتیک; هرمنوتیک روشى و هرمنوتیک فلسفى پرداخته و اصولى را به عنوان پیش فرض در ارائه مباحث دین پژوهى برگزیده است. و پس از توضیح هرمنوتیک ...

اصطلاح‌ هرمنوتیک‌(Hermeneutics) را هنر تفسیر نامیده‌اند. این‌ واژه‌ مأخوذ از فعل‌ یونانی‌(Hermeneuien) به‌ معنای‌ "تفسیر کردن" استHermeneia . به‌ معنای‌ تفسیر است‌ و غالباً‌ در مورد تفسیر متون‌ مقدس‌ به‌ کار می‌رود.
علی‌رغم‌ به‌ کارگیری‌ این‌ واژه‌ و علی‌رغم‌ این‌ که‌ آدمیان‌ همواره‌ با فهم‌ و تفسیر متون‌ سرو کار داشته‌اند و در اندیشة‌ راهکارها و قواعدی‌ برای‌ تفسیر بوده‌اند تا به‌ کمک‌ آن‌ تفسیر صحیح‌ را از سقیم‌ ممتاز گردانند. ولی‌ بیش‌ از یکی‌ دو قرن‌ نیست‌ که‌ هرمنوتیک‌ جدید به‌ عنوان‌ شاخه‌ای‌ از علم‌ مطرح‌ شده‌ است. و معمولاً‌ فردریش‌ شلایر ماخر ](4381 - 8671) friedrich schleirmacher[ را بنیانگذار هرمنوتیک‌ جدید شناخته‌اند.

آنچه‌ در ذیل‌ از نظر خوانندگان‌ ارجمند می‌گذرد، حاصل‌ نظرخواهی‌ از دو تن‌ از اساتید محترم‌ حوزه، آیت‌الله‌ جعفر سبحانی‌ و حجة‌ الاسلام‌ والمسلمین‌ احمد واعظی‌ در باب‌ پاره‌ای‌ از سؤ‌الات‌ مطرح‌ شده‌ در زمینة‌ هرمنوتیک‌ دینی‌ است. سؤ‌الاتی‌ از قبیل‌ چیستی‌ هرمنوتیک‌ فلسفی، آیا فهم‌ متون‌ دینی‌ تابع‌ هرمنوتیک‌ خاص‌ خود است‌ یا مشمول‌ هرمنوتیک‌ عام؟ مقصود از فهم‌ متن‌ دینی‌ چیست؟ آیا این‌ فهم‌ «مؤ‌لف‌ مدار» است‌ یا «متن‌ مدار» و یا «مفسر مدار»؟ و...

عنوان‌ «معرفت‌شناسی‌ متن» در نظر برخی‌ از معرفت‌شناسان‌ حاکی‌ از گونه‌ای‌ خطا، و در نهایت‌ امری‌ ناممکن‌ می‌نماید. معرفت‌شناسی‌ یا نظریة‌ معرفت‌ به‌ سؤ‌الاتی‌ از این‌ قبیل‌ می‌پردازد که‌ معرفت‌ چیست؟ آیا معرفت‌ ممکن‌ است؟ محدوده‌ و قلمرو معرفت‌ تا کجاست؟ آیا برای‌ معرفت‌ محدودیتی‌ اصلاً‌ در کار است؟ این‌گونه‌ سؤ‌الات‌ از دیرباز در فلسفه‌ مطرح‌ بوده‌ است‌ و بسته‌ به‌ اینکه‌ حال‌ و هوای‌ غالب‌ فلسفی‌ چه‌ بوده‌ باشد، گوی‌ سبقت‌ از متافیزیک‌ را ربوده‌ و یا در حاشیه‌ قرار گرفته‌ است. البته‌ در قرن‌ بیستم، تحقیقات‌ معرفت‌شناختی‌ در صدر مباحث‌ فلسفی‌ و یا به‌ تعبیر دقیق‌تر، در کانون‌ مباحث‌ ...

پدیده تفسیر را نمى‏توان داراى آغازى مشخص در تاریخ بشر دانست . انسان همواره در برابر پدیده‏هاى مختلف هستى، واکنشى ذهنى از خود نشان داده است که بر آن، نام فهم نهاده و بیان و توضیح آن به دیگران را تفسیر خوانده است . هرمنوتیک نیز اصطلاحى است که در چند قرن اخیر رواج یافته و در رایج‏ترین کاربردش با روش‏شناسى تاویل برابر گردیده است . نویسنده در این نوشتار اشاره‏اى گذرا به نسبت میان این دو مقوله دارد .