درگاه پاسخگویی به مسایل دینی - قرائت های مختلف

نقد مبانى کثرت گرایى دینى /علی ربانی گلپایگانی

Tue, 21 Nov 2006 12:06:19 +0300

نمى‏توان این نتیجه راگرفت‏که همه‏ى آن‏چه در اختیار همگان قرار دارد، حق است، بلکه نتیجه، آن است که آن‏چه‏حق است، با هم سازگار است. و آن‏چه با هم سازگارى دارد، حق است، در حالى که سخن‏ما، در مورد آرا و عقایدى است که با هم سازگار نیستند، مانند...

نظریه کثرت گرا / بوریل و مورگان -- مترجم محمد مهدی نادری

Tue, 21 Nov 2006 12:26:41 +0300

تعبیرها و تفسیرهاى مختلفى از نظریه کثرت‏گرا مطرح شده است. اماآنچه که ماازگفتگوهاى گسترده‏اى، که‏انجام داده‏ایم، به دست‏آورده‏ایم این است که نظریه کثرت گرا، در نقطه مقابل نظریه وحدت‏گرا، بر سه عنصر کلیدى...

هرمنوتیک فلسفى و تعدد قرائت‏ها / جعفر سبحانی

Wed, 20 Dec 2006 10:33:14 +0300

هرمنوتیک دیلتاى به نحو آشکارى بر تمایز بین روشهاى علوم انسانى با روشهاى علوم طبیعى تکیه مى‏کند. روش ویژه علوم انسانى فهمیدن است در حالى که روش مخصوص به علوم طبیعى روش تبیین است. دانشمند طبیعى حوادث را به کمک استخدام قوانین کلى تبیین مى‏کند در حالى که مورخ نه چنان قوانینى را کشف مى‏کند و نه به‏کار مى‏گیرد، بلکه در پى فهم عاملان حوادث است و مى‏کوشد تا از طریق کشف نیات و اهداف و آرزوها و نیز منش و شخصیت ...

تکثرگرایى در قرائت متون دینى از منظر تئورى قبض و بسط/ عباس نیکزاد

Sat, 03 Mar 2007 14:22:48 +0300

نویسنده محترم، تنوع و تعدد قرائتها از دین را به نظریه قبض و بسط مستند مى‏سازد. در نظریه قبض و بسط آمده است که از دیدگاه معرفت‏شناسانه هر معرفتى از دین و هر فهمى از متون دینى دستخوش دگرگونى، تحول، تعدد و تنوع است; و راز این تحول و تنوع این است که معرفت دینى برگرفته از معرفتهاى برون‏دینى است، و با عنایت‏به این که معرفتهاى بشرى برون‏دینى متنوع و متحولند، قهرا معرفتهاى دینى ما نیز متنوع و متحول خواهد بود. بر همین اساس معتقد است که متون دینى در ذات خود صامتند نه ناطق و آنچه که این متون را ناطق مى‏سازد انتظارات و پیش فرضها و پرسشهاى ماست و آنچه که انتظارات و پیش فرضها و پرسشهاى ما را تعیین نموده و شکل مى‏دهد، معرفتهاى بشرى برون‏دینى ...

تکثرگرایى در قرائت متون دینى از منظر تئورى قبض و بسط / عباس نیکزاد

Wed, 06 Dec 2006 12:31:10 +0300

آنچه در این مقال مى‏خوانید نقد تکثرگرایى متون دینى از منظر تئورى قبض و بسط است. صاحب این تئورى دو دلیل براى به رسمیت‏شناختن قرائتهاى مختلف از متون دینى آورده است. یکى - که اصلى‏ترین دلیل است - صامت‏بودن متون دینى و دخالت انتظارات، پیش فرضها و پرسشهاى پیشین در تفسیر آنهاست. دیگرى ذوبطون و چندلایه‏بودن این متون است.سخن ما این است که متون دینى صامت نیستند. بنابراین دخالت انتظارات و پیش فرضها در تفسیر، از نوع تفسیر به راى مذموم است و نیز ذوبطون‏بودن متون دینى به معناى ...

قرائتهاى گوناگون از دین / علی مهدوی فر

Sat, 16 Dec 2006 09:02:45 +0300

در ادامهى بحث قرائتهاى گوناگون از دین، به برخى پرسشها و شبهههاى مهمتر در این باره مىپردازیم. هواداران این دیدگاه مىگویند که قرائت متن را نباید به قرائت رسمى و سنّتى محدود کرد. رهآورد این دیدگاه، تفسیر به رأى، برخورد سلیقهاى با متون دینى براساس ذهنیت مفسر، نسبیتگرایى در فهم و مشروعیت بخشیدن به ناممکن بودن فهم عینى است. به طور کلى، سخن این گروه آن است که هیچ فهم و قرائتى معتبر نیست و هیچ یک بر دیگرى....

اندیشه دینی و قرائت‌پذیری - ولی‌الله عباسی

Mon, 05 Mar 2007 14:10:32 +0300

در دهه‌های‌ اخیر گرایشی‌ در جهان‌ اسلام‌ تحت‌ تاثیر ترجمه‌ متون‌ الاهیاتی‌ مسیحی‌ در غرب‌ معاصر پدید آمده‌ که‌ مدعی‌ نواندیشی‌ در عرصه‌ دین‌ است‌ و فهم‌ علمای‌ دین‌ از دین‌ را مشتمل‌ بر خطاهای‌ معرفت‌ شناسانه‌ و روش‌ شناسانه‌ در روش‌ فهم‌ متون‌ دینی‌ و یا تلقی‌ ناصواب‌ از ماهیت‌ این‌ متون‌ می‌داند.(1)
مهم‌ترین‌ مدعیانی‌ که‌ این‌ نحله‌ در حوزه‌ دین‌ و متون‌ دینی‌ مطرح‌ می‌کند عبارتند از: صامت‌انگاری‌ متن، تحول‌پذیری‌ آن‌ در پروسه‌ فهم، نسبیت‌ فهم، عصری‌ بودن‌ معرفت‌ دینی، تحمیل‌ انتظارات، علائق، و پیش‌فرض‌ها بر متن‌ دینی، مفسر محوری‌ به‌ جای‌ مولف‌ محوری که‌ نتیجه‌ اینها قرائت‌پذیری‌ افراطی‌ و وجود قرائتهای‌ مختلف‌ غیر متجانس‌ و غیرقابل‌ تحویل‌ به‌ قرائت‌ واحد است.(2)

نقد "نقد قرائت رسمی از دین" - داوود مهدوی‌زادگان

Sat, 03 Mar 2007 16:21:42 +0300

در کتاب‌ نقدی‌ بر قرائت‌ رسمی‌ از دین‌ آقای‌ محمد مجتهد شبستری، مدعی‌ است‌ در جامعه‌ قرائتی‌ از دین‌ رسمیت‌ یافته‌ که‌ با بحران‌ مواجه‌ شده‌ و پیامد این‌ بحران‌ آسیب‌ رساندن‌ به‌ پیام‌رسانی‌ دینی‌ و عقلانیت‌ سیاسی‌ است. لذا نقد چنین‌ قرائتی‌ به‌ انگیزه‌ اصلاح‌ پیام‌رسانی‌ دینی‌ و عقلانی‌سازی‌ سیاست، لازم‌ و ضروری‌ است. نویسنده‌ وعده‌ داده‌ که‌ راه‌حلهایی‌ دارد. این‌ کتاب‌ از چهار بخش‌ و هر بخش‌ شامل‌ چند فصل‌ تشکیل‌ شده‌ است. عناوین‌ چهار بخش‌ عبارتند از: بحران‌ قرائت‌ رسمی‌ از دین، مفاهیم‌ سیاسی‌ جدید و سنت‌ اسلامی، حقوق‌ بشر، قرائت‌ انسانی‌ از دین. نقد مورد نظر از دو بخش‌ اساسی‌ تشکیل‌ یافته‌ است. که‌ نخست‌ به‌ کلیات‌ نگرش‌ و گرایش‌ نویسنده‌ و سپس‌ به‌ جزئیات‌ می‌پردازد.

هستی آدمی و قرائت‌پذیری متن - نعمت‌الله باوند

Sat, 03 Mar 2007 09:29:03 +0300

‌ چنانکه‌ می‌دانیم‌ «اساطیر» یونان‌ باستان‌ که‌ الهام‌بخش‌ متفکران، هنرمندان، قانون‌گذاران‌ و سیاستمداران‌ برجسته‌ مغرب‌ زمین‌ بوده‌ است‌ از قرون‌ 8 و 9 قبل‌ از میلاد در آثار مشهور هومر و هزیود تدوین‌ گردید. با ظهور متفکران‌ مکتب‌ ملطی، مضامین‌ این‌ اساطیر وهم‌انگیز و تفکر توام‌ با خیال، مورد نقد و تشکیکِ‌ فلاسفه‌ای‌ قرار گرفت‌ که‌ تلاش‌ در تبیین‌ عقلی‌ از مسائل‌ هستی‌شناختی‌ و انسان‌شناختی‌ داشتند ایشان‌ با تاسیس‌ مکاتبی‌ فکری‌ کوشیدند با ارایه‌ نوعی‌ «جهان‌شناسی» علمی‌ و تجربی‌ و حسی، بعضی‌ جنبه‌های‌ معقول‌ تفکر نیاکان‌ خویش‌ را از ابعاد وهم‌انگیز و خیالی‌ پیراسته‌ سازند.

تفاوت برخی آراء فقیهان و فرضیه "قرائت‌پذیرانگاری دین" - بهمن شریف‌زاده

Thu, 18 Jan 2007 11:29:18 +0300

چندی‌ است‌ که‌ نغمه‌های‌ گوناگون، گوش‌ دوستداران‌ اندیشه‌ و دانش‌ پژوهان‌ این‌ دیار را می‌نوازد؛ نغمه‌ سازان‌ مدتی‌ زخمه‌ برچنگ‌ زده، نغمة‌ قرائت‌پذیرانگاری‌ دین‌ سروده‌ و دل‌ و دین‌ از برخی‌ تشنه‌ کامان‌ حقیت‌ ربودند. در ضرب‌آهنگ‌های‌ موسیقی‌شان‌ اختلاف‌ انظار فقیهان‌ را به‌ ترنم‌ درآورده‌ و آن‌ را گواهی‌ صادق‌ بر راستی‌ و درستی‌ نغمة‌ خویش‌ خواندند و چنین‌ سرودند که‌ اگر آوای‌ قرائت‌ پذیری‌ نیکو نبود پس‌ چرا فقیهان‌ نیک‌پندار ما به‌ آرأ گوناگون‌ در مسایل‌ یکسان‌ گرویدند و در بیان‌ اختلاف‌هایشان‌ حکایت‌ها پرداخته‌ و کتاب‌ها نوشته‌اند؟!

تجربه‌گرایی دینی و قرائت پذیری - دکتر محمدتقی فعالی

Sat, 24 Feb 2007 17:48:09 +0300

کسانی‌ که‌ تاملات‌ دینی‌ خود را بر تجربه‌ دینی، متمرکز ساختند. بجای‌ ارایه‌ دلیل‌ برای‌ خدا، دعوت‌ می‌کنند که‌ باید، خدا را تجربه‌ کرد و از این‌ طریق، باور به‌ خدا را توجیه‌ نمود. برخی‌ از تجربه‌گراها - مانند الهیون‌ طبیعی‌ - خدا را به‌ طور استنتاجی‌ از تجربه‌ دینی‌ استنباط‌ کردند و برخی‌ دیگر با توسل‌ به‌ تجربه‌ دینی، به‌ طور غیر استنتاجی‌ و با تجربه‌ مستقیم، در پی‌ توجیه‌ باور به‌ خدا بودند. ماجرای‌ تجربه‌ دینی‌ و از آن‌ مهم‌تر تجربه‌گرایی‌ دینی، که‌ به‌ عنوان‌ یک‌ مکتب، مطرح‌ شده، ماجرایی‌ بلند است. این‌ مقال‌ در پی‌ آن‌ است‌ تا نسبت‌ میان‌ تجربه‌گرایی‌ دینی‌ و قرائت‌پذیری‌ دین‌ را بررسی‌ کند.

"معنویت" به جای "دین" قرائتی لیبرال ـ مسیحی از اسلام - عباس یقینی

Mon, 19 Feb 2007 18:08:18 +0300

طرح‌ معنویت‌ بجای‌ دین‌ را باید روشی‌ مودبانه‌ برای‌ حذفی‌ غیرمودبانه‌ دانست. بیش‌ از یک‌ دهه‌ است‌ که‌ اردوگاه‌ مترجمان‌ الاهیات‌ لیبرال‌ - مسیحی‌ در حوزه‌ فرهنگی‌ و سیاسی‌ اسلامی‌ - شیعی‌ فعال‌ شده‌اند و این‌ البته‌ با تاخیری‌ طولانی‌ نسبت‌ به‌ ترجمه‌ و انتشار همین‌ مفاهیم‌ در حوزه‌ گفتگوهای‌ کلامی‌ - فرهنگی‌ جهان‌ اهل‌ سنت‌است. آنان‌ می‌کوشند قرائتی‌ لیبرال‌ - پروتستان‌ و گاه‌ بودایی‌ از اسلام‌ و تشیع، ارائه‌ دهند حال‌ آنکه‌ دست‌کم‌ دو تفاوت‌ دیگر علاوه‌ بر تأخیر زمانی، میان‌ اسلوب‌ طرح‌ مفاهیم‌ الاهیات‌ مسیحی‌ متاخر (کلام‌ جدید) در ایران‌ با جوامع‌ اهل‌ سنت(چون‌ شبه‌ قاره‌ هند و شمال‌ آفریقا) قابل‌ ذکر است.

قرائت‌پذیری متون دینی راهی به سوی شکاکیت و پوچ‌گرایی - دکتر حسین کچوئیان

Sat, 20 Jan 2007 17:08:58 +0300

مساله‌ تفسیر و تاویل‌گرایی، سابقه‌ تاریخی‌ دیرینه‌ای‌ دارد و پیشینه‌ آن‌ به‌ تفسیر متون‌ دینی‌ یهود، هند و متاخرتر از آن‌ یونان‌ و سپس‌ مسیحیت‌ و اسلام‌ بر می‌گردد. در واقع، آنچه‌ به‌ عنوان‌ هرمنوتیک‌ در دوران‌ جدید، بسط‌ و توسعه‌ داده‌ شده‌ اولین‌ بار توسط‌ شلایر ماخر با برگشت‌ به‌ سنت‌ تفسیری‌ مسیحیت‌ شکل‌ گرفته‌ است. البته‌ نه‌ در دوران‌ ما قبل‌ یهود و نه‌ پس‌ از آن، تفسیر محدود به‌ متون‌ دینی‌ نبوده‌ است‌ و سایر متون‌ نوشتاری‌ بویژه‌ متون‌ ادبی‌ و تاریخی‌ را نیز شامل‌ می‌شده‌ است، گرچه‌ در دوران‌ گذشته، به‌ عکس‌ دوران‌ جدید، بیشتر ناظر به‌ متون‌ دینی‌ بوده‌ است.

عنصر ایمان و نقد قرائت‏هاى موجود «قسمت اول»-دکتر محمدتقى فعالى

Sat, 03 Mar 2007 14:29:11 +0300

دل‏مشغولى دیرپاى و مقدس انسان، نیل به سعادت و جاودانگى است. تنها راه رسیدن به این مقصود، ایمان است. ایمان، به انسان حیات و پویایى مى‏بخشد. مؤمن کسى است که دیوارهاى بلند خودیت را فرو ریخته و با تمام وجود با خداى هستى پیوند خورده است. تنها ایمان است که انسان را از لبه تاریکى رانده، به وادى نور و بهجت وارد مى‏کند و انسان بى‏ایمان به تاریکى‏ها و تیرگى‏ها چشم دوخته است و نومیدى را تجربه مى‏کند.

عنصر ایمان و نقد قرائت‏هاى موجود «قسمت دوم-دکتر محمد تقى فعالى

Mon, 19 Feb 2007 13:57:48 +0300

اگر با شیوه درون دینى سیر کنیم، مى‏توانیم با مراجعه به آیات و احادیث، ویژگى‏هاى مختلفى براى ایمان به دست آوریم و در نهایت از مجموع آنها به تصویر روشنى از ایمان دست‏یابیم و ناشناخته‏هاى این امر سرنوشت‏ساز را از طریق استقراى آیات و احادیث، بشناسانیم.