درگاه پاسخگویی به مسایل دینی - فلسفه غرب ( نقد و چالش)

نقد نظریه هیوم در باب منشا تصورات بر اساس حکمت متعالی / سید محمد حکاک

Tue, 21 Nov 2006 12:04:28 +0300

هیوم با محکى که در باب منشا تصورات بدست مى‏دهدمفاهیمى همچون علیت، جوهر، عرض، نفس و مفاهیم کلى را نقد مى‏کند وچون آنها را مسبوق به انطباعى نمى‏بیند موهوم مى‏داند و بر این اساس...

شرق شناسى و فلسفه / الیور لیمن / مترجم - دکتر نصر

Sat, 03 Mar 2007 09:02:43 +0300

الیور لیمن (Oliver Leaman) دانشیار فلسفه در دانشگاه جان مورز لیورپول است و تخصص اصلى او در فلسفه اسلامى قرون میانه مى باشد. وى اخیرا در کنار دکتر نصر ویراستارى مجموعه دو جلدى تاریخ فلسفه اسلامى را با عنوان History Of Islamic Philosophy را بر عهده داشته است. مقاله ذیل بازگردان مقاله اى است از لیمن که با عنوان Orientalist and islamic philosophy در مجموعه ...

گادامر و هابرماس/ نویسنده....

Wed, 20 Dec 2006 10:44:50 +0300

هابرماس در کتاب معرفت و علائق انسانی، (Knowledge and Human Interest) ،معرفت آدمی را به سه قسم منقسم می گیرد و معتقد است که هریک از اقسام معرفت، مبتنی بر یکی از علائق سه گانه استعلایی است; یعنی در هریک از این سه قسم یکی از علائق و منافع راهبر معرفت قرار می گیرد.
در علوم تجربی تحلیلی، علاقه فنی و امکان دستیابی تکنیکی به چیزها سائقه ای است که این دسته از علوم را به پیش سوق می دهد.
مقصود از این دسته از علوم، رسیدن به اطلاعاتی است که ما را در به ضبط گرفتن طبیعت و علم به قوانین آن و از این طریق، به پیشگویی حوادث آینده توانا می سازد و نمونه این دسته از علوم فیزیک است.
اما در علوم تاریخی - هرمنوتیکی...

فلسفه اسلامى و فلسفه یونان/ دکتر سید حسین نصر - مترجم: محمد محمدرضایی

Wed, 20 Dec 2006 10:51:40 +0300

فیلسوفها بر این عقیده‏اند که این توام بودن (لفظ کتاب و حکمت) مؤید این واقعیت است که آنچه را که خدا از طریق وحى آشکار کرده، از طریق حکمت نیز قابل دسترسى است و به کمک عقل مى‏توان به آن رسید، عقلى که خود ابزار وحى و بازتابى (بازتاب صغیرى) از عالم کبیر است. (9) بر اساس این تعالیم، فیلسوفان اسلامى متاخر نظیر ملاصدرا نظریه دقیقى را درباره ارتباط عقل باعقل نبوى و نزول کلمة‏الله (قرآن) مطرح کرده‏اند که تا حدى بر نظریه‏هاى ابن‏سینا و دیگر فیلسوفان اسلامى مشایى مبتنى بوده است. همه این مطالب حاکى از آن است که چگونه، به طور دقیق فلسفه اسلامى ...

فلسفه از دیدگاه ویتگنشتاین اول و دوم / نویسنده.......

Wed, 29 Nov 2006 12:31:47 +0300

به نظر ویتگنشتاین فلسفه یکی از علوم طبیعی نیست .
او می نویسد: واژه «فلسفه» باید بر چیزی دلالت کند که جایگاه آن فراتر یا فروتر از علوم طبیعی است نه در کنار آنها.
این نظر مستقیما از آموزه ویتگنشتاین در باب «آنچه می توان گفت» ناشی می شود.
فلسفه به نظر وی هیچ چیزی درباره حقایق به ما نمی گوید ، پس وظیفه و کارکرد آن چیست یا چه باید باشد؟ پاسخهای ویتگنشتاین چنین است : هدف فلسفه روشن سازی منطقی اندیشه هاست .
فلسفه یک آموزه نیست ، بلکه یک فعالیت است .
یک اثر فلسفی ...

سرگذشت عقل و ایدئولوژی/ حمید پارسانیا

Tue, 20 Feb 2007 10:07:45 +0300

قرن نوزدهم از تحرکات ایدئولوژیک فراوانى‏برخوردار است که تفاوتهاى چشمگیرى با قبل‏دارد. در قرن هفدهم و هجدهم، اندیشه‏هاى‏سیاسى بیشتر از روش تحلیلى و عقلى بهره‏مندهستند. کانت‏با آن که در قرن هجدهم هجوم‏جدى خود را به عقل نظرى سامان مى‏دهد، براعتبار عقل در ابعاد عملى، پاى مى‏فشارد و قواعدثابت و استوار عملى را که با تاملات و تحلیل‏هاى‏عقلى آشکار مى‏شوند، به عنوان موازین ضرورى‏عمل، محترم مى‏شمارد و حتى مى‏کوشد از این‏رهگذر براى عقل نظرى نیز شانى بیابد. و لکن ازپایان سده هجده با ورود رمانتیسم به حوزه‏اندیشه سیاسى، ایدئولوژى‏هایى پدید مى‏آید که‏کمتر به تحلیل‏هاى عقلى محض، وفادارمى‏مانند، و به موازت آن...

دیدگاه هایی درباره سرشت آدمی/ راجر تریگ - مترجم پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

Sun, 10 Dec 2006 10:49:40 +0300

اما سرشت آدمی یکی از مهمترین مباحثی است که در عصر فروپاشی ایسم ها و مکاتب ، جای خالی خود را نشان می دهد. به قول دکتر شریعتی ماقبل از بوجود آوردن هر تمدنی باید بدانیم انسان و سرشت او چیست و اگر تصویر روشنی از آن نداشته باشیم نمی توانیم هیچ قانون و دستورالعملی را درباره آدمی وضع نموده و اجرای آن را از مردم انتظار داشته باشیم.
آرای افلاطون در زمینه سرشت آدمی موضوع فصل اول کتاب مذکور است که در پی می آید. فلسفه جدید غرب و مبانی علم جدید، در حوزه یونانی مدیترانه شرقی در قرن ششم قبل از میلاد، آغاز شد. نخستین فیلسوفان (یونان) در پی یافتن واقعیتی فراتر از تنوع وتغیر بی پایان عالمی که در آن زندگی ...

وجود حقیقت هاى ثابت از نگاه درون‏دینى/ محمد مشکی

Tue, 06 Mar 2007 09:53:11 +0300

رشد علوم تجربى در غرب این باور را به وجود آورد که تمام معارف و روشهاى تحصیل آن باید محدود به معارف و روشهاى علوم تجربى شود که از آن به علم زدگى یا علم باورى تعبیر مى‏شود. از آثار این باور اعتقاد به تغییر مداوم در تمام دانشها است که از نظر این مقاله با نگرش دین در تعارض مى‏باشد; زیرا دین امور تغییرناپذیر و ثابتى را به رسمیت‏شناخته و معتقد است که انسان نیز قدرت ...

ذاتى و عرضى در ادیان (1) از نگاه دیگر/ علی زمانی قمشه ای

Wed, 06 Dec 2006 10:09:24 +0300

برخى بر این باورند که دین در تعریف، ذات و ماهیت ارسطویى ندارد، و سراغ ذاتیات و عرضیات دین بدین نحو رفتن تلاشى بیهوده است. بر این پایه مسائلى چون زبان عربى، فرهنگ عرب، طب و نجوم، جمیع پرسشها و داستانها و رخدادهایى که ذکرشان در قرآن و سنت است، همچنین مسائلى از فقه، ...

ابطال ابطال پذیری - دکتر مهدی حائری یزدی - تقریر و تدوین: دکتر عبدالله نصری

Tue, 27 Feb 2007 17:10:31 +0300

پوپر میان‌ قضایای‌ علمی‌ و قضایای‌ غیرعلمی‌ فرق‌ قائل‌ شده‌ است‌ و قضایای‌ اخلاقی، کلامی، فلسفی‌ و حقوقی‌ را غیرعلمی‌ می‌داند. معناداری‌ الفاظ‌ نیز در قضایای‌ علمی‌ با قضایای‌ غیرعلمی‌ تفاوت‌ دارد. در قضایای‌ علمی‌ معیار، ابطال‌پذیری‌(Falsibility) است. در قضایایی‌ که‌ کاذبند، همان‌ کذبشان‌ معیار معنا داشتن‌ آنها می‌باشد، کذب‌ ملاک‌ و معیارثابت‌ شدن‌ قضایای‌ علمی‌ ...

منشاء امکان تمام ممکنات در تفکر کانت و تفکر اسلامی - دکتر محمد لگنهاوزن، ترجمه محمدتقی فعالی

Tue, 06 Mar 2007 09:12:46 +0300

کانت‌ برهان‌ وجودشناختی‌ را رد می‌کند زیرا به‌ اعتقاد او اولاً‌ وجوب‌ ناظر به‌ احکام‌ است، ثانیاً‌ هرگز نمی‌توان‌ با تحلیل‌ درونی‌ یک‌ مفهوم‌ به‌ وجود واقعی‌ آن‌ رسید افزون‌ بر اینکه‌ موضع‌ اصالت‌ تجربه‌ کانت‌ گواه‌ این‌ رد است. چنانچه‌ که‌ او از علت‌ واجب به‌ عنوان‌ عنصری‌ مادی‌ یاد می‌کند کانت‌ هر چند با برهان‌ و نظم‌ همدلی‌ بیشتری‌ نشان‌ می‌دهد اما آن‌ را نیز رد می‌کند، برهان‌ برای‌ حقیقی‌ترین‌ وجود هم‌ به‌ اثبات‌ مثال‌ عقل‌ محض‌ می‌انجامد. کانت‌ سرانجام‌ به‌ عدم‌ اثبات‌ خدا به‌ طور نظری‌ و انکار الهیات طبیعی‌ ...

نقدی بر شکاکیت ، دو نوع علم- نورمن مالکولم، ترجمه رضا اکبری

Thu, 01 Mar 2007 11:52:20 +0300

آنچه‌ در پی‌ می‌آید متن‌ ترجمه‌شدة‌ سخنرانی‌ نورمن‌ مالکولم() است‌ که‌ نخستین‌ بار در سال‌ 1952 در صفحات‌ 178 تا 189 مجلة‌"Mind" منتشر شده‌ است. سخنرانی‌ با نقل‌قولی‌ از فیلسوف‌ انگلیسی‌ اچ.ای.پریچارد() آغاز می‌شود. پریچارد معتقد است‌ که‌ با تأمل‌ می‌توانیم‌ در خود کشف‌ کنیم‌ که‌ آیا به‌ چیزی‌ علم‌ داریم‌ یا فقط‌ بدان‌ باور داریم.() سؤ‌ال‌ این‌ است‌ که‌ آیا حالت‌ ذهنی‌ ناشی‌ از «علم‌ یافتن‌ به‌ چیزی» متفاوت‌ از حالت‌ «باور کردن‌ آن‌ چیز» است؟ پاسخ‌ مالکولم‌ منفی‌ است.
او در یک‌ بخش‌ سخنرانی‌ این‌ نظریه‌ ...

مسئله صدق - برایان کار- ترجمه دکتر همایون همتی

Thu, 01 Mar 2007 12:03:28 +0300

تعریف‌ رایج‌ و مشهور معرفت‌شناسی‌ «باورِ‌ صادق‌ موجه‌ است» و در این‌ میان‌ بحث‌ صدق‌ یکی‌ از مسائل‌ مهم‌ معرفت‌شناسی‌ است‌ که‌ نظریه‌های‌ متعددی‌ دربارة‌ آن‌ بیان‌ شده‌ است. نوشتار حاضر به‌همین‌ موضوع‌ پرداخته‌ و در ابتدا نظریه‌های‌ رایج‌ صدق‌ را ذکر کرده‌ و در خلال‌ آن‌ نظریات‌ بعضی‌ از فلاسفة‌ غرب‌ را درباب‌ صدق‌ ...

نقد نظریه هیوم در باب منشأ تصورات - سیدمحمد حکاک

Mon, 05 Mar 2007 13:23:32 +0300

از جمله‌ اساسیترین‌ مسائل‌ معرفت‌ در فلسفه، مسئله‌ منشأ معرفت‌ و راه‌ حصول‌ آن‌ ا ست. معرفت‌ آدمی‌ یا تصوری‌ یا تصدیقی. بنابراین‌ مسئله‌ مورد نظر خود به‌ دو بخش‌ منشأ تصورات‌ و منشأ تصدیقات‌ تقسیم‌ می‌کنیم. در اینکه‌ یکی‌ از حصول‌ علم، تجربه، یعنی‌ تماس‌ با عالم‌ خارج‌ است‌ بحثی‌ نیست، حتی‌ افلاطونیان‌ نیز علم‌ آدمی‌ را قبلی‌ می‌دانند - بدین‌ معنی‌ که‌ نفس‌ پیش‌ از آنکه‌ در قفس‌ تن‌ گرفتار شود، در عالم‌ مُثُل، آنها را مشاهده‌ کرده‌ و همه‌ را همان‌ جا تحصیل‌ نموده‌ و بعد از آمدن‌ به‌ عالم‌ طبیعت‌ آن‌ علم‌ را فراموش‌ کرده‌ است‌ - نیز بر متذکر شدن‌ انسان‌ و بیاد آوردن‌ آنچه‌ از پیش‌ می‌دانسته‌...

پایان فلسفه و وظیفه تفکر - مارتین هیدگر ـ ترجمه محمدرضا اسدی

Mon, 05 Mar 2007 08:37:41 +0300

این‌ مقاله، تحقیقی‌ است‌ که‌ محققان‌ و متعلمان، هر دو را به‌ کارآید. محققان‌ فلسفه‌ می‌توانند از این‌ اثر بهره‌مند شوند زیرا که‌ مولف‌ آن‌ در واقع‌ خواسته‌ است‌ با نگارش‌ این‌ رساله‌ کوتاه، نگاه‌ نقادانه‌ای‌ به‌ اندیشه‌ پیشین‌ خود در باب‌ موضوع‌ «هستی‌ و زمان» داشته‌ باشد و متعلمان‌ علوم‌ انسانی‌ و خصوصاً‌ فلسفه‌ می‌توانند از این‌ اثر توشه‌ برگیرند زیرا مولف‌ در این‌ اثر به‌ نحوی‌ دیگر نیز خواسته‌ است‌ جایگاه‌ فلسفه‌ در عصر حاضر و نسبت‌ آن‌ با علوم‌ دیگر و وظیفه‌ تفکر و اندیشیدن‌ را در این‌ ...