اقتصاد جهانی ( شیوه ها و راهبرد ها)

چکیده: بررسی‌های کلی اقتصاد در این دوران نشان می‌دهد که قدرت انحصاری دولت و نبود پاسخ‌گویی و پدیده دولت رانتیر و ساخت نئوپاتریمونیالی رژیم از جمله عواملی هستند که مسیر توسعه اقتصادی در دوران پهلوی را دچار مشکل کرده و بعضا آن را به انحراف کشانده است. اگر چه در اواخر دهه 40 و اویل دهه 50 شاهد رشد اقتصادی بی سابقه هستیم ام دیر زمانی نگذشت که پایه‌های متزلزل این رشد اقتصادی با اولین ضربه ناشی از کاهش بهای نفت فرو ریخت و راه را برای ظهور انقلاب اسلامی به رهبری قدرتمند اپوزیسیون یعنی امام خمینی هموارتر کرده و مخالفت‌های گسترده‌ای را به وجود آورد...

تعادل جامعه و توازن میان منافع و حقوق افراد، و ارتباط معقول میان "حق" و "تکلیف"، در پرتو قانون، صورت مى‏پذیرد و بدون حاکمیت قانون اجتماعى سالم و منسجم و متوازن، پدید نخواهد آمد. قانون است که باید حس افزونخواهى و آزمندى گروههایى را محدود کند، و ابزار قدرت افرادى را که مایه تجاوز و سلطه است، در هم بشکند و انواع تجاوزگریها را مهار کند، و همه را به انجام وظیفه و تکلیف خویش در جامعه تشویق کند و یا ملزم سازد و بدینگونه‏ها همگان را به‏حق خویش برساند.
توده‏هاى مردم، قانون دوست هستند; زیرا که در پرتو...

آمارها و اطلاعات‌ أخذ شده‌ از هر یک‌ از کشورهای‌ مرکزی‌ نظام‌ «لیبرال‌ - سرمایه‌داری» به‌ خوبی‌ نشان‌ می‌دهند که‌ نابرابریهای‌ گسترده‌ای‌ در توزیع‌ ثروت‌ (دارایی‌ و درآمد) در تمامی‌ اقتصادهای‌ مبتنی‌ بر بازار واقعاً‌ به‌ چشم‌ می‌خورند. این‌ جوامع‌ بیش‌ از آنچه‌ طبیعی‌ و ضروری‌ است، طبقاتی‌ و قشربندی‌ شده‌اند. درست‌ است‌ که‌ امکان‌ ندارد یک‌ کارگر ساده‌ بتواند به‌ اندازه‌ یک‌ مهندس‌ کارآفرین‌ و خلاق، درآمد داشته‌ باشد و یا معقول‌ نیست‌ که‌ یک‌ کمک‌ پرستار، دستمزدی‌ برابر با یک‌ جراح‌ داشته‌ باشد اما افراد جوامع‌ بشری‌ به‌ خصوص‌ جوامع‌ سرمایه‌داری، بسیار بیش‌ از این‌ مقدار طبیعی‌ و ضروری، تفاوت‌ دارند که‌ تنها استعداد و لیاقت‌ و شایستگی‌ فردی‌ را عامل‌ دستیابی‌ به‌ ثروتهای‌ هنگفتی‌ بدانیم‌ که‌ در این‌ جوامع، موجب‌ تفاوت‌ عظیم‌ دارائیها و درآمدها میان‌ افراد و گروههای‌ مختلف‌ اجتماعی‌ شده‌ است.

نظام‌ اقتصادی‌ سرمایه‌داری‌ نظام‌ اقتصادی‌ حاکم‌ بر جهان‌ می‌باشد. وسعت‌ و فراگیری‌ یاد شده‌ هم‌ در بعد حاکمیت‌ اجرایی‌ و عملی‌ است‌ و هم‌ در قالب‌ متون‌ انتشار یافتة‌ علمی‌ و وجود سمینارها و مجامع‌ علمی‌ و تحقیقاتی‌ مطرح‌ است. با توجه‌ به‌ اینکه‌ نسبت‌ به‌ نظام‌ مذکور در عین‌ حال، اظهار نظرها، تحلیل‌ها و قضاوت‌های‌ مخالف‌ و موافق‌ زیادی‌ صورت‌ می‌گیرد، ارائه‌ توصیفی‌ شفاف‌ از ابعاد و عناصر محوری‌ آن، کاری‌ مفید و مناسب‌ به‌ نظر می‌رسد. اولین‌ شرط‌ لازم‌ برای‌ بررسی‌ و تحلیل‌ معقول‌ (خواه‌ مدافعانه‌ و خواه‌ نقادانه) هر نظام‌ اقتصادی، شناخت‌ نظام‌ مورد بحث‌ از زبان‌ متفکران‌ آن‌ می‌باشد(91).

تبیین‌ عمده‌ترین‌ دلائل‌ طرفداران‌ آزادی‌ در عرصة‌ اقتصاد در این‌ نظام‌ و نقد و بررسی‌ و تحلیل‌ تئوریک‌ آن، محورهای‌ اصلی‌ نوشته‌ را بخود اختصاص‌ داده‌ و در ادامه، با تحلیل‌ عملکرد نظام‌ سرمایه‌داری‌ در بعد آزادیهای‌ اقتصادی، سامان‌ یافته‌ و به‌ ارائه‌ ناکارآمدیهای‌ ایده «آزادی» لیبرالی‌ در اقتصاد در زمینه‌ ...

گرچه‌ اقتصاددانانی‌ چون‌ «هارود»(91) یافت‌ می‌شوند که‌ در سوال‌ از
«بهره‌ پدیده‌ای‌ است‌ که‌ صرفاً‌ از ارادة‌ دو گروه‌ وام‌ دهنده‌ و وام‌ گیرنده‌ سرچشمه‌ می‌گیرد و عینیتی‌ ندارد، همانند خیلی‌ از حقایق‌ ذهنی‌ که‌ هیچ‌ حقیقتی‌ ندارند اما ذهن، آنها را به‌ حقیقت‌ تبدیل‌ می‌کند».(92)
لکن‌ به‌ اعتقاد اکثر اقتصاددانان‌ نظام‌ سرمایه‌داری، اقتصادی‌ که‌ در آن، «بهره» نباشد، مبتلی‌ به‌ تناقض‌ درونی‌ بوده‌ در کوتاه‌ مدت، کارایی‌ و در بلند مدت، حیات‌ خود را از دست‌ می‌دهد. برای‌ مثال‌ «پرایور»(93) در جواب‌ از اقتصاد اسلامی‌ که‌ در صدد حذف‌ بهره‌ است‌ بالحن‌ کاملاً‌ قاطعی‌ می‌گوید:
‌ اگر نرخ‌ بهره‌ای‌ وجود نداشته‌ باشد پس‌انداز کل‌ کاهش‌ می‌یابد.» و در جای‌ دیگر می‌افزاید: «با ثبات‌ سایر عوامل، حذف‌ نرخ‌ بهره‌ ...

فردگرایی(1) یا اصالت‌ فرد، رکن‌ مهم‌ تئوریک‌ در نظام‌ «لیبرال‌ - سرمایه‌داری» است‌ و به‌ تعبیری‌ در قلب‌ این‌ نظام‌ و ایدئولوژی‌ بازار آزاد جای‌ دارد.(2) قرائتهای‌ مختلفی‌ از فردگرایی‌ وجود دارد: از فردگرایی‌ آلمانی‌ و فرانسوی‌ تا فردگرایی‌ انگلیسی‌ و آمریکایی؛ از فردگرایی‌ انحصارگرا(3) تا فردگرایی‌ گسترش‌ خواه(4)؛ از فردگرایی‌ روش‌ شناختی‌ و معرفت‌ شناختی‌ تا فردگرایی‌ ذره‌ای‌ و ملکی. عنصر مشترک‌ در تمام‌ این‌ قرائتها نقش‌ محوری‌ فرد است. دانشمند معاصر، لیوکس‌ (1973(Lukes, حداقل‌ یازده‌ معنای‌ ممکن‌ برای‌ این‌ واژه‌ ...

نخستین‌ ره‌آورد دکترین‌ لیبرال‌ - سرمایه‌داری، تأثیری‌ است‌ که‌ بر نوع‌ روابط‌ اجتماعی‌ می‌گذرد و روابط‌ برادرانه‌ و همسان‌ انسانی‌ را به‌روابطی‌ برتری‌ طلبانه‌ و خودکامه‌ تبدیل‌ می‌کند، از نوع‌ روابطی‌ که‌ میان‌ دو طبقة‌ "اقلیت‌ فرادست" و "اکثریت‌ فرودست" وجود دارد. براساس‌ تأثیرهای‌ فکری، فرهنگی‌ و اخلاقی‌ که‌ نظام‌ سرمایه‌داری‌ در انسانها می‌گذارد (برخی‌ از آنها در بخش‌ نخست‌ مقاله‌ مورد بررسی‌ قرار گرفت) و روحیة‌ طغیان‌ و خودکامگی‌ که‌ بر مال‌ اندوزان‌ سایه‌ ...

سازماندهی‌ اجتماع‌ و حکومت، بدون‌ سیاست‌ راهبردی‌ کلان، از اتقان‌ عملی‌ به‌ دور است. حکومتی‌ که‌ سیاست‌ راهبردی‌ کلان‌ طر‌احی‌ نکند هرگز موفق‌ به‌ تحقق‌ علائق‌ و اهداف‌ ملی‌ نمی‌شود، و از پیش‌ در این‌ زمینه‌ شکست‌ خورده‌ است‌ و ما متأسفانه‌ سیاست‌ راهبردی‌ جامعی‌ که‌ تمامی‌ توانایی‌های‌ ملی‌ ما را شناسایی‌ و ارزیابی‌ کرده‌ از جمله‌ قدرت‌ ایمان‌ و تقوی‌ و دینداری، قدرت‌ روحیة‌ شهادت‌طلبی، و ارادة‌ خلل‌ناپذیر پیروزی‌ مردم‌ ما، و قدرت‌ فرهنگ‌ معنوی‌ ما را در برگیرد، و عملیات‌ مربوط‌ به‌ تهیه‌ و تدارک‌ قدرت‌ معنوی‌ و کاربرد آن‌ در صحنة‌ بین‌المللی‌ و در رقابت‌ با بلوک‌ قدرت‌ و سرمایه‌ جهانی‌ بویژه‌ امپراتوری‌ آمریکا را پیش‌بینی‌ و طراحی‌...