فمنیسم

شارح بزرگ نهج‌البلا‌غه و فیلسوف شهیر شرق‚ علا‌مه محمدتقی جعفری قدس‌سره‚ در طول حیات پربرکت خود علا‌وه بر تا›لیف دهها اثر گرانسنگ و سخنرانی‌های پربار علمی در مجامع مختلف‚ گفتگوها و مناظرات عالمانه و ارزشمندی نیز با متفکران و دانشمندان کشورهای گوناگون جهان داشتند; و در این گفت‌وشنود به ‌خوبی دیدگاه‌های دین مبین اسلا‌م را در ابعاد مختلف تبیین کردند.

بر مبنای فلسفه اسلامی مسیری را که فمینیسم معاصر با محور قراردادن عنصر جنسیت طی می‌کند،‌ بر همین اساس،‌ یعنی بر اساس غفلت از هویت عقلانی آدمی و غفلت از استقلال قلمرو معرفت عقلی از ابعاد مادی وجود انسان قابل استمرار است .
در فلسفه اسلامی عقل نظری خصوصاً در ابعاد متافیزیکی و متعالی خود و همچنین عقل عملی در لایه‌ها و ابعاد عمیق خود فارغ از همه تعلقات مادی و دنیوی بوده و عنصر جنسیت در دریافتهای و رفتار مربوط به آنها مجال و فرصت تأثیر گذاری ...

یکى از شعارهاى فریبنده، که در افق فکرى اومانیسم خودنمایى بیشترى دارد «حقوق زن‏» وحمایت از آن است. حمایت از زن اگر جدى و به دور از فریب کارى باشد، ارجمند است. زیرا درمکتب دین به ویژه اسلام زن جایگاه ویژه‏اى دارد ولى متاسفانه آنچه در مجامع غیر دینى است‏چیزى دیگر است.
زن گرایى افراطى، باعث تضییع حقوق اساسى زن است. زن گرایان به بهانه احیاى حقوق زن ازهویت و ارزش زن کاستند. بدیهى است که زن گرایى هدایت نشده جز این، نتیجه‏اى ندارد. گرچه‏این تفکر (زن گرایى) عکس‏العمل طبیعى نادیده گرفته شدن زن و حقوق او، در تاریخ است ولى،چاره درد، را نباید در فمینیسم جویا شد. آرى: در ادوار مختلف (جز در میان پیروان راستین‏انبیا) به زن...

پس از سپرى شدن هزاره جهل و نادانى فرهنگ و تمدن قرون وسطایى غربى و ظهور عصر نوزایى و روشنگرى، اندیشمندان و متفکران از اواخر قرن 17 تا اواخر قرن 18، تحت تاثیر اکتشافات جدید علمى و فلسفى و نیز فن‏آورى این دوره، بنیان فکرى و جهان‏بینى نوینى را پایه‏گذارى نمودند. دست‏کم پیامد نهضت رنسانس، فروریختن مناسبات اجتماعى و زیر سؤال رفتن بسیارى از ارزش‏ها و هنجارهاى رایج آن دوران بود. از این پس، نحله‏ها و مکاتب مهم فلسفى، سیاسى و اقتصادى یکى پس از دیگرى به منصه ظهور رسیدند. تفکرات ...

موضوعات زیست محیطى چه ارتباطى به مسئله زنان پیدا مى‏کند. این، آن چیزى است که مقاله بدان پرداخته است. به اعتقاد نویسنده، بر اساس آموزه‏هاى «اکوفمینیسم یا فمینیسم اکولوژیکى»، روابط مهمى میان رفتار زنان، رنگین‏پوستان و طبقات پست اجتماعى از یک‏طرف، و رفتار طبیعت غیرانسانى از طرف دیگر وجود دارد. فمینیسم اکولوژیکى مدعى است که هر نوع تفکر فمینیستى و زیست محیطى که چنین روابط مهمى را به حساب نمى‏آورد، کاملاً در اشتباه است. تبیین این روابط، به ویژه رابطه زن - طبیعت و تعیین آنچه بالقوه موجب رهایى زن و طبیعت غیرانسانى مى‏شود، اساسى‏ترین طرح فلسفه اکوفمینیسم است. این گفتار بر روابط عملى و تجربى میان زن و طبیعت تکیه دارد.

مکتب‌ زن‌ سالاری‌ افراطی‌ (فمینیزم) که‌ زنان‌ را به‌ دنبال‌ کسب‌ مجهولی‌ می‌دواند، در غرب‌ و به‌ علل‌ و دلائل‌ غربی‌ متولد شد و هنگام‌ ظهور در اروپا و بویژه‌ انگلستان‌ با توجه‌ به‌ تاریخ‌ و فرهنگ‌ غربی، ظاهر موجهی‌ داشت‌ گرچه‌ ساختار مذهب‌ مسیح‌ (ع) با همه‌ تحریفات‌ و پیرایه‌ها، مردان‌ و زنان‌ را با تبعیض‌ چندانی‌ مواجه‌ نساخت‌ تا لازم‌ باشد برای‌ احقاق‌ حقوق‌ زن‌ به‌ مبارزه‌ با مسیحیت‌ برخیزند و حتی‌ می‌توان‌ گفت‌ مسیحیت، زنان‌ را در اروپا محترم‌تر ساخت‌ اما غرب‌ با زنان، مشکلی‌ دیرینه‌ داشته‌ است.

مؤ‌لف‌ کتاب‌ «در سراشیبی‌ به‌ سوی‌ گومورا، لیبرالیسم‌ مدرن‌ و افول‌ آمریکا»(1) پروفسور رابرت. اچ. بورک(2) به‌ ریشه‌یابی‌ وضعیت‌ فرهنگی، اجتماعی‌ و سیاسی‌ جامعة‌ کنونی‌ آمریکا و بحرانهای‌ موجود در آن‌ می‌پردازد و سرانجام‌ نیمه‌ مأیوس‌ ولی‌ از سر دلسوزی‌ و علاقه‌ به‌ جامعة‌ خود به‌ چاره‌جویی‌ و ارائه‌ طریق‌ برای‌ جلوگیری‌ از سقوط‌ شهروندان‌ آمریکائی‌ در عذابی‌ مشابه‌ شهر «گومورا»(3) می‌پردازد.

ستمهای‌ روا شده‌ بر زن، از بزرگ‌ترین‌ و کهن‌ترین‌ ستم‌های‌ تاریخ‌ بشری‌ است‌ و بی‌شک‌ خردمندان‌ و نیک‌ خواهان‌ باید عاجلاً‌ برای‌ این‌ زخم‌ کهنه‌ و درد مزمن‌ انسان، چاره‌ای‌ علمی، منطقی‌ و عملی‌ بجویند. بی‌تردید نه‌ مدافع‌ "حقوق‌ زن"، لزوماً‌ فمنیست‌ می‌باشد و نه‌ یک‌ "منتقد فمنیسم" حتماً‌ مخالف‌ حقوق‌ زنان‌ است، لهذا امر مهم‌ دفاع‌ از حقوق‌ و منزلت‌ انسانی‌ زن‌ را نیز با مرام‌ "فمنیسم"، نباید مساوی‌ انگاشت.

سوال : فمینیست ها چه مى گویند و به طور اختصار نقد کلام آن ها چیست؟ خانم ف. علاسوند
جواب : مى توان گفت که فمنیست ها در صدد پاسخ دهى به سه سؤال اساسى اند:
1. درباره ى زنان چه مى دانیم؟ (یعنى چه تفسیرى از وضعیت موجود آنها ارائه مى دهیم و خود چه تعریفى براى زنان داریم؟ آیا آنان مورد ظلم و ستم هستند یا فقط وضعیت نابرابرى دارند؟ آیا ذاتاً با مردان متفاوت هستند؟ آیا این تفاوت، از آنها و مردان، جنس اول و دوم مى سازد، یا چیز دیگرى؟)

فمنیسم
زنان در طول تاریخ از حقوق حقه ى خویش محروم بوده اند و جنبش هایى نیز براى احقاق حقوق آنان شکل گرفته است. به طور کلى این حرکت هاى حق جویانه را مى توان به دو بخش تقسیم کرد: یکى حرکت هاى الهام گرفته از افکار و اندیشه هاى بشرى که فمنیسم در این بخش قرار مى گیرد و على رغم بعضى انگیزه هاى صحیح دچار انحراف هاى عمیقى نیز شده است، مانند زن گرایى افراطى و یا نادیده گرفتن اسرار خلقت زن و مرد. در مقابل این حرکت ها، ادیان الهى و خصوصاً اسلام قرار دارند که پرچمدار دفاع از حقوق زنان بر طبق مصالح فطرى و طبیعى و حکمت آفرینش هستند. این سو نقد دیدگاه هاى افراطى در پرتو اسلام ضرورتى اجتناب ناپذیر است و اینک به طور گذرا پاسخ به دو سؤال از این مقوله را خدمت خوانندگان محترم تقدیم مى داریم.