قرآن و حديث

23سال پیش شیمیدانى مصرى به نام دکتر رشاد خلیفه که در امریکا اقامت داشت ,پس از سه سال کار مداوم و استفاده از کامپیوتر! ادعا نمود که نظم حیرت انگیزى رادر قرآن کشف نموده است .
ایشان گفت : تعداد تکرار حروف و کلمات در قرآن ,کاملا سنجیده و حساب شده است و از تناسب و نـظمى شگفت انگیز حکایت مى کند و نتیجه گرفت که چون هیچ مؤلف و نویسنده اى نمى تواند در ضـمـن نـگـارش کـتاب , مراعات تعداد تکرار حروف و کلمات خود را نموده و نظمى خاص در میان آنها تعبیه کند, پس این ویژگى خاص قرآن بوده و وجهى از وجوه اعجاز آن به شمارمى رود.

اگر اعتقاد به تجسیم عبارت از ثبوت استوا و قرار گرفتن خدا بر عرش باشد من به تجسیم معتقدم; و اگر تشبیه عبارت از ثبوت صفات خدا باشد من این تشبیه را پنهان نمى‏دارم; و اگر تنزیه عبارت باشد از انکار استوا و اوصاف و تکلم خدا، من پروردگارمان را به توفیق او از این تنزیه منزه دانسته که...

رتور جفری در سال 1892 میلادی در استرالیا به دنیا آمد. بعد از گذراندن مراحل ابتدایی تحصیل به دانشگاه ملبورن رفت و در سال 1918 در مقطع کارشناسی و در سال 1920 در مقطع کارشناسی ارشد از همان دانشگاه فارغ‏التحصیل شد. علاقه خاص جفری به مسیحیت، وی را به مطالعه در این حوزه کشاند و در سال 1926 موفق به اخذ لیسانس الهیات شد. علاقه جفری به مسیحیت از سال‏های جوانی آغاز شده بود که در همان زمان نیز به کلیسای متدیست پیوست.
از جمله تصحیحات جفری میتوان به تصحیح کتاب "مقدمتان فی علوم القرآن" ابن‏عطیه اشاره کرد. هم‏چنین تصحیح و تحقیق کتاب المصاحف ابن ابیداوود با عنوان "مطالبی درباره تاریخ قرآن" نیز یکی از مهم‏ترین کارهای جفری به شمار میرود که در این مجال به بررسی و نقد این کتاب خواهیم پرداخت.

تاریخِ نگارش و تدوین قرآن، یکى از مهم‏ترین مباحث مربوط به این کتاب آسمانى است که از دیرباز، مورد توجّه و کنکاش محقّقانِ رشته علوم قرآن قرار داشته است.
از کاوش در تاریخچه این بحث، به دست مى‏آید که مفهوم «جمع قرآن» به دو معنى زیر است:
1. حفظ و به خاطر سپردن آیات؛ بر اساس این برداشت، به حُفّاظ قرآن «جَمّاع القرآن» مى‏گویند.
2. نگارش قرآن؛ و اینکه سیر تاریخى نگارش قرآن چگونه و داراى چه مراحلى است؟
این نوشتار، به بررسى اجمالى نوع دوم و «نقش اهل‏بیت‏علیهم السلام در نگارش قرآن» پرداخته است.

یکی از ویژگی‌های برتر قرآن در کنار جامعیت و جهانی بودن ، جاودانگی آن است؛ یعنی قرآن به زمانی خاص یا ملت یا گروهی ویژه ، اختصاص ندارد و به فراخنای حیات بشری تا پگاه رستاخیز با تمام اقوام و ملل و زبان‌ها و ملیت‌ها به گفتگو می‌پردازد. قرآن به عنوان تنها کتاب آسمانی تحریف نیافته ، گفتار و پیام خداوند را‌، به طور مستقیم در دسترس بشریت قرار داده است، و ناسخ آن نخواهد آمد . بدین جهت پیامبر اکرم (ص) در خطبة الوداع با عنوان « ثقل اکبر» از آن یاد کرد.

پیرامون قرآن کریم پژوهشهاى گوناگون صورت گرفته است. یکى از پژوهشهاى انجام شده تبیین و اثبات این امر است که الفاظ و تعابیر قرآن، وحى مستقیم الهى و یا غیر مستقیم و توسط فرشتگان مى‏باشد، نه این که حاصل تجربه و تلاشها و تعبیرهاى پیامبر یا شخص دیگر باشد، چنان که عده اندکى از نویسندگان بدان معتقدند. چنین مساله‏اى هم از جهت‏برون‏دینى و هم از جهت درون‏دینى قابل بحث و بررسى است. این مساله از جهت‏برون‏دینى در شماره دوم همین مجله، مورد بررسى قرار گرفت و در این مقال، از جهت درون‏دینى و تنها از دیدگاه قرآن مورد کاوش قرار مى‏گیرد.طبیعى است که از نظر منطقى، بررسى درون‏دینى صرفا براى مخاطبان معتقد و متدین، مناسب و قابل پذیرش است.

چرا(لم یلد)پیش از(لم یولد)واردشده است؟ (1)
در سورؤ مبارکه «توحید» خدا، با صفات گوناگونى معرفى شده است مانند:
1. احد: یگانه است.
2. صمد: همه نیازمندان او را قصد مى‏کنند.
3. لم یلد: نزاییده.
4. ولم یولد: زاییده نشده است.
5. ولم یکن له کفواً أحداً: براى او همتایى نیست.
اکنون سوءال مى‏شود که چرا، وصف «لم یلد»، جلوتر از «لم یولد» وارد شده است، در صورتى که ترتیب طبیعى ایجاب مى‏کند که برعکس باشد، یعنى بگوید: زاییده نشده و نزاییده است، زیرا نخست باید واقعیت وجود او روشن شود و این که آیا وجود او ازلى است، یا از چیزى متولد شده، آنگاه درباره فعل او (زاییدن) سخن به میان آید.

مرحوم کلینى در کتاب کافى و مرحوم صدوق در کتاب توحید حدیثى را از امام سجاد(ع) نقل کرده اند که در پاسخ به پرسشى درباره توحید فرمودند:
إنّ الله عزوجلّ علم أنَّه یکون فی آخر الزّمان أقوام مُتعمِّقون, فأنزل الله تعالى (قُل هو اللهُ احدٌ) والآیات من سورة الحدید إلى قوله (وهو علیمٌ بذات الصّدور), فمن رام وراء ذلک فقد هلک;1

برائت‏یعنى چه؟ چه لزومى دارد؟ حدود آن چیست؟ چرا باید نسبت‏به عده‏اى برائت داشت؟ و سرانجام آیا برائت‏با روح رحمت عمومى حاکم بر دین اسلام مغایر است‏یا خیر؟
واژه «برء» داراى دو معنا است: یکى آفریدن و دیگرى خلاص شدن و کنار کشیدن از چیزهایى که نزدیکى با آنها ناپسند است . منظور این مقاله، معناى اخیر است . با توجه به این معنا، جایگاه خداوند در اعلان و انجام برائت در صدر این هرم است . پیامبر بلندمرتبه اسلام در رتبه دوم قرار دارد و در ذیل ایشان، پیامبران اولوالعزم و بزرگوارى چون ابراهیم علیه السلام مى‏درخشند و در قاعده هرم، مؤمنان، قرار دارند .

هیچ آموزه‏اى از آموزه‏هاى بشرى بیهوده، و هیچ تجربه‏اى بى‏اعتبار نیست . اما هنگامى که وحى مسیر هدایت را براى انسان مشخص مى‏کند، از میان تجربه‏هاى ارزشمند، اقلام و تصاویرى را محل تابش خود قرار مى‏دهد که انسان را به سوى مقصودى هدایت مى‏کنند . انسان نیاز دارد که در شرایط گوناگون به جهات مختلف رو کند، لذا وحى نسبت‏به نیازى که انسان در آن شرایط دارد، به برخى پدیده‏ها اشاره مى‏کند .