درگاه پاسخگویی به مسایل دینی - انديشه سياسي

سیاست در سیره پیشوایان

Tue, 06 Mar 2007 16:31:16 +0300

پیامبر ـ صلى الله علیه و آله ـ از آغاز بعثت با طاغوتیان و سران شرک و هرگونه خرافات مبارزه کرد, و وقتى به مدینه هجرت نمود, نخستین کار او تشکیل حکومت اسلامى, تدبیر اداره حکومت بر اساس عدل و نظم و انصافف اسلامى بود, و خود شوون زمامدارى و رهبرى را بر عهده گرفت و آن چه را که براى امت, بر اساس عدل, حکمت و مصلحت, شایسته مى دید, تا آخرین توان خود طراحى و اجرا نمود. مانورها, جنگ ها, دفاع ها, قضاوت ها, تقسیم غنایم و..., که سراسر زندگى پیامبر ـ صلى الله علیه وآله ـ را فرا گرفته, همه از شواهد عینى بر این مطلب...

بیعت از منظر فرهنگ سیاسی اسلام/ احمد دیلمی

Tue, 26 Dec 2006 10:16:12 +0300

بیعت در لغت عرب از ماده(بیع) به معناى فروختن است و گاهى نیز به معناى خریدن استعمال مى شود. در مقابل شراء که نوعاً به معناى خریدن مى آید. ولى واژه(بیعت) اگرچه با مفهوم اصل و ریشه خود پیوند و تناسب دارد، لکن داراى مفهوم خاص خود مى باشد. در این مفهوم ویژگى هایى وجود دارد که در ریشه آن گنجانده نشده است.
در این معنا بیعت یک اصطلاح سیاسى ـ حقوقى و تأسیسى است که توسط تمام یا گروهى از مردم و رهبر سیاسى آن ها به وجود مى آید. حقیقت آن ـ چنان که در بحث تفصیلى خواهد آمد ـ اجمالاً عبارت است از: یک رابطه اخلاقى، حقوقى و سیاسى خاصى بین مردم و رهبر سیاسى آن ها. و مفاد آن را تعهد بر اطاعت و پیروى مردم از رهبرشان ...

غدیر و فلسفه سیاسى اسلام/ سید علی رضا سید کباری

Tue, 19 Dec 2006 12:12:09 +0300

اگر جامعه‏اى بینش مادى را بپذیرد و به اقتصاد آزاد گردن نهد و در مبانى عقیدتى و ایدئولوژیکى از فلسفه لذت و اصالت نفع پیروى کند، حکومتى سرمایه‏دارى شخصى یا دولتى خواهد داشت و اگر از مبانى الهى و قرآنى پیروى نماید، به «حکومت اسلامى‏» و «مدینه فاضله غدیر» دست مى‏یابد.
ما در این گفتار به بررسى اجمالى عنصر اصیل در تشکیل حکومت‏خواهیم پرداخت و با مبانى قرآنى فلسفه سیاسى اسلام آشنا خواهیم شد و...

عدل و امامت ، مانع تفکیک دین از حکومت/ دکتر عبدالعزیز ساشادینا

Tue, 19 Dec 2006 09:13:44 +0300

بحث من در ولایت فقیه، از منظر فقه سیاسی و کلام است. من تنقیح دینی عقاید" رامؤثر در ابواب فقه می دانم. برخلاف نظر سید حسین مدرسی طباطبایی که ارتباطی نمی بیند. من معتقدم "عدل" و "امامت"، دو اصل مهم تشیع و مبنای تفکیک ناپذیری"دین و دنیا" است. فصل اول کتاب هم، از اینجا شروع می شود که این دو اصل مهم یعنی عدالت و امامت است که دین و دنیا را به هم متصل می کند.
از همان آغاز، من مصر هستم که پیامبر(ص)، مردم را تنها به سمت آخرت نبرده بلکه به نوع رابطه دنیا ...

روش حکومتى پیامبر(ص)/ سید قوامی

Mon, 05 Mar 2007 09:02:10 +0300

مکّه با همه اهمیتش هیچ گاه براى حکومت اسلامى به یک منبع اولویت دار تبدیل نشد، زیرا ارزش هاى مکه مخصوص اهل آن نیست و یک سرزمین عمومى و متعلق به همه است.
حتى پس از این که مکه فتح شد و پیامبر به وطَنِ اصلى خود بازگشت آن جا را پایتخت قرار نداد و به مدینه بازگشت. در تاریخ حکومت هاى اسلامى هم هیچ گاه مکّه پایتخت نشده است. علّت آن بر ما مجهول است.
آرى، مکه نه تنها پایتخت نشد بلکه با همین عمل پیامبر(ص) عملاً هم شهرى گرى و هم وطن گرایى...

ختم نبوت و گستردگى طرح سیاسى اسلام/ نویسنده..............

Sat, 16 Dec 2006 10:47:54 +0300

در عمیق ترین لایه هاى تکالیف و فرایض عبادى و دینى ، بیان شده است . بطور مثال متون ادعیه همواره بر فرم ها و قالب هاى جمعى تأکید دارد و فرم فردى را مهمل گذشته است . و نمازهاى یومیه در مراتب فضیلت با هم متفاوت است ، و کمترین مرتبه نماز مربوط به نماز فرادا است ، و حال آن که مرتبه بالاتر آن نماز جماعت در مسجد جامع است و نماز جمعه که از دو رکعت و دو خطبهء اجتماعى تشکیل شده و همراه با اسلحه اى است که امام جمعه بر آن تکیه مى زند و در سایه دولت شرعى اقامه مى شود. حج نیز یک فریضه دینى است که همزمان با بعد تعبد و تهجد به عمیق ترین و حساس ترین مسایل مربوط به...

معیارهاى انتخاب کارگزاران در اندیشه امام خمینى(ره) (بررسى روایى)- حمید رسایى

Sun, 18 Feb 2007 11:08:34 +0300

در نظام اسلامى ایران که برپایه توحید و ایمان به خداى تعالى‏استوار گشته است، اعتقاد به اسلام و شناخت آن به عنوان مکتبى‏که در تمام شئون زندگى انسانها داراى برنامه و هدف است، وهمچنین وفادارى به احکام آن، از شرایط بدیهى و اولیه یک مسئول‏است. امام(ره) بدین نکته چنین اشاره مى فرماید: انتخاب اصلح براى مسلمین، یعنى انتخاب فردى که تعهد به اسلام وحیثیت آن داشته باشد.

امّت و ملّت، نگاهى دوباره - حسین جوان آراسته

Wed, 29 Nov 2006 09:23:54 +0300

جامعه سیاسى یا دولت (State) در اصطلاح نوین آن متشکل از سه عنصر یا عامل سرزمین، جمعیت و قدرت عالى و برتر است. هر نظام سیاسى لزوماً برخوردار از این عوامل بوده و در جامعه بزرگ جهانى مورد پذیرش و شناسایى قرار مى گیرد. در این میان دو عامل اول یعنى عامل «ارضى» و عامل «انسانى» از نقطه نظر سیاسى و حقوقى حایز اهمیت فراوانند. عامل «ارضى» از نظر سیاسى تأثیر فراوانى بر میزان افزایش یا کاهش قدرت عالى یا حاکمیت دارد و از نظر حقوقى، اساس تقسیم حقوق داخلى و حقوق بین المللى بر همین عامل استوار است، زیرا ملاک حقوق داخلى مرز کشور است که این حقوق، اصولاً ناظر بر روابط افراد سرزمین خاص مى باشد.

اندیشه‏هاى آیت‏الله شیخ فضل‏الله نورى/ مرتضی علویان

Wed, 06 Dec 2006 12:58:13 +0300

از راههایى که مى‏توان نسبت‏به تحولات سیاسى - اجتماعى گذشته شناخت‏بهترى به دست آورد مرور بر زندگى، فعالیت و اندیشه شخصیتهاى برجسته‏اى است که در آن تحولات نقش ایفا کرده‏اند، علاوه بر این که ضریب ...

مقایسه اندیشه سیاسى امام و نائینى - نقش مردم/ غلامحسن مقیمی

Sun, 04 Mar 2007 09:55:37 +0300

پژوهش حاضر با این سؤال اصلى آغاز مى‏شود که جایگاه و نقش مردم در دو حکومت; مشروطه اسلامى و جمهورى اسلامى از دیدگاه دو متفکر و عالم شیعى; محقق نائینى و امام خمینى چگونه است؟
محقق نائینى با طرح ولایت فقیه در «امور حسبیه‏» ، نقش سیاسى فقها را در حد «اذن و نظارت حقوقى‏» کاهش داده و براى مردم در «امور نوعیه خود» آزادى و حاکمیت‏سیاسى قائل بوده است. اما امام خمینى با طرح ولایت‏سیاسى فقها، عملا درگیر تاسیس حکومت‏شده و براى فقها نقش حاکمیت‏سیاسى قائل مى‏شود. البته این نکته به لحاظ اندیشه‏اى مانع از مشارکت مردم نیست. امام با طرح اصول ...

اصول‌ تفکر سیاسی‌ در آیات‌ مکی‌ قرآن در ترازوی نقد - محسن عبداللهی آرن

Sat, 24 Feb 2007 18:25:24 +0300

کتاب‌ «الفکر السیاسی‌ فی‌ القرآن‌ المکی» اثر دکتر عبدالقادرحامد التیجانی‌ است. این‌ کتاب‌ از سلسله‌ رساله‌های‌ دانشگاهی‌ است‌ که‌ از طرف‌ مؤ‌سسه‌ «المعهد العالمی‌ للفکر الاسلامی» برای‌ نخستین‌ بار در سال‌ 1995 در اردن‌ از طرف‌ انتشارات‌ «دارالبشیر للنشر و التوزیع» منتشر شد.
دکتر تیجانی‌ در این‌ کتاب‌ با رویکرد جدیدی‌ فلسفه‌ سیاسی‌ اسلام‌ را در دوران‌ مکه‌ از طریق‌ آیات‌ و سوره‌های‌ مکی‌ به‌ بحث‌ می‌گذارد و برخلاف‌ ایدة‌ غالب‌ که‌ دین‌ در دوران‌ مکه‌ را دین‌ اعتقادی‌ و فردی‌ و غیرسیاسی‌ تلقی‌ کرده‌ است؛ او معتقد است‌ اصول‌ اندیشه‌ سیاسی‌ اسلام‌ در مکه‌ بیان‌ شده، و نقطة‌ مرکزی‌ دعوت‌ پیامبر تشکیل‌ امت‌ اسلامی‌ برای‌ نفی‌ حاکمیت‌ شرک‌ و کفر و ایجاد حاکمیت‌ الهی‌ استوار بوده‌ است.

مشروعیت دوجانبه - فریبا خرم‏

Mon, 12 Feb 2007 14:25:05 +0300

این مقاله اقتباسى از نوشته «روزى براى مشروعیت» اهورا فرزام است. به نظر ایشان در سیاست، حکومت به معناى دستگاه فرمانروا در کشور است. به بیان دیگر، در یک ساختار سیاسى، این حکومت است که خط مشى اصلى و اساسى دولت را تعیین مى‏کند. از نظر حقوق بین‏الملل، واقعیت فرمانروایى بیشتر ملاک شناسایى یک حکومت در مقام حکومت واقعى است. اصل اساسى و مبدأ اولیه هر حکومتى، اصل حاکمیت و مشروعیت آن است. به‏طور کلى، حاکمیت شامل این مفاهیم است: الف) اختیار وضع و اصلاح قوانین بر حسب نظام قانونى کشور. بنابراین، حکومت تا زمانى «قانونى» شمرده مى‏شود که کردار آن هماهنگ با خواست همگانى یا اکثریت ملت باشد و در غیر این صورت، حکومت از نوع استبدادى شناخته مى‏شود؛ ب) قدرت سیاسى و اخلاقى دولت، از آن جهت که «قدرت قانونى» در قلمرو خویش به شمار مى‏آید؛ پ) استقلال سیاسى و قضایى یک جامعه سیاسى. مشروعیت کلید اصلى اقتدار یک حاکمیت است. عبدالرحمن عالم مى‏نویسد: «مشروعیت به معناى قانونى بودن یا طبق قانون بودن است. [...] در عصر حاضر نیز نخستین بار «ماکس وبر» مفهوم مشروعیت را به صورت مفهومى عام بیان کرد». سپس عالم از قول دال مى‏نویسد: «وقتى حکومت، مشروعیت دارد که مردمِ تحت فرمان اعتقاد راستین داشته باشند بر اینکه حکومت به دلیل شایستگى، از حق صدور قواعد الزام‏آور برخوردار است».

حکومت در اندیشه سیاسى شیعه - سیاوش رشیدى‏

Mon, 12 Feb 2007 13:25:19 +0300

نوشتار نویسنده را در چند بند مى‏توان به صورت ذیل بیان نمود: 1. مشروعیت حکومت از نظر شیعه بر پایه مشروعیت الاهى و رضایت مردمى است؛ 2. بنابراین زمانى که مردم حق انتخاب حاکم را داشته باشند، به طریق اولى حق انتخاب نوع حکومت را نیز خواهند داشت؛ 3. از آنجا که انسان موجودى مختار و عاقل است، باید نسبت به حکومت ولایت فقیه در زمان غیبت آگاهى کافى داشته باشد و 4. مردم چه در زمان وجود ائمه اطهارعلیهم‏السلام و چه در زمان غیبت، هیچ‏گاه با حکومت اسلامى آشنا نشده‏اند. در زمان حضور معصوم به علت وجود موانع بسیار و در زمان غیبت نیز عوامل ذیل موجب گردید فقها هیچ‏گونه اقدامى براى آگاه کردن مردم و برپایى حکومت اسلامى نکنند: 1. وجود حاکمان ظالم؛ 2. مشروط دانستن کوشش براى برپایى حکومت اسلامى به ایمنى از ضرر از سوى اکثر فقها و 3. ترس فقها از ضرر و غبن. این عوامل موجب شد آنان حتى با وجود آماده بودن شرایط در برخى از دوران تاریخ تشیع، هیچ‏گاه براى برپایى حکومت اقدامى نکنند.

مبانى اقتدارگرایى در اندیشه سیاسى ایران باستان - قاسم خرمى‏

Sat, 10 Feb 2007 16:29:03 +0300

از آنجا که فرهنگ سیاسى در یک فرآیند تدریجى به نسل‏هاى بعد منتقل مى‏شود، نویسنده این مقاله تلاش مى‏کند مؤلفه‏هاى اصلى اندیشه سیاسى در ایران باستان را بررسى کند و چون دین و حکومت را در ایران باستان همزاد هم مى‏داند، ابتدا سه شکل دینى بودن حکومت را بیان مى‏کند: اجراى احکام دینى توسط حاکمان غیرروحانى، حضور روحانیون به عنوان یک طبقه با نفوذ در حکومت و در دست‏گیرى حکومت توسط روحانیون. حتى در جوامع مدرن نیز، برخلاف تصورات سکولاریستى رایج، نهادها و گروه‏هاى مذهبى به شکل قدرتمندى در عرصه سیاست و دولت ظاهر گشته‏اند. سپس گزارشى مختصر از دین و دین‏دارى در ایران باستان و بررسى بنیادهاى دینى اندیشه سیاسى ارائه مى‏شود. سه دین مانى، مزدک و زرتشت، مهم‏ترین و دیرپاترین تأثیرات را در حیات معنوى و اندیشه سیاسى به جاى گذاشته‏اند.

ماهیت مبارزه با تروریسم - احمد فعال

Sat, 10 Feb 2007 16:09:06 +0300

بررسى ماهیت تروریسم و نیز تبیین ریشه‏هاى مبارزه با تروریسم و تعیین نسبت میان تروریسم و مبارزه با تروریسم محورهاى اساسى این نوشتار به شمار مى‏رود نکته اساسى در ماهیت تروریسم آنست که نابرابرى‏هاى دهشتناک اجتماعى ریشه اصلى تروریسم است نه بنیادگرایى و مبارزه با تروریسم هم دروغى بیش نیست دروغى به منظور چیرگى بر جهان.