پیامبر ـ صلى الله علیه و آله ـ از آغاز بعثت با طاغوتیان و سران شرک و هرگونه خرافات مبارزه کرد, و وقتى به مدینه هجرت نمود, نخستین کار او تشکیل حکومت اسلامى, تدبیر اداره حکومت بر اساس عدل و نظم و انصافف اسلامى بود, و خود شوون زمامدارى و رهبرى را بر عهده گرفت و آن چه را که براى امت, بر اساس عدل, حکمت و مصلحت, شایسته مى دید, تا آخرین توان خود طراحى و اجرا نمود. مانورها, جنگ ها, دفاع ها, قضاوت ها, تقسیم غنایم و..., که سراسر زندگى پیامبر ـ صلى الله علیه وآله ـ را فرا گرفته, همه از شواهد عینى بر این مطلب...

بیعت در لغت عرب از ماده(بیع) به معناى فروختن است و گاهى نیز به معناى خریدن استعمال مى شود. در مقابل شراء که نوعاً به معناى خریدن مى آید. ولى واژه(بیعت) اگرچه با مفهوم اصل و ریشه خود پیوند و تناسب دارد، لکن داراى مفهوم خاص خود مى باشد. در این مفهوم ویژگى هایى وجود دارد که در ریشه آن گنجانده نشده است.
در این معنا بیعت یک اصطلاح سیاسى ـ حقوقى و تأسیسى است که توسط تمام یا گروهى از مردم و رهبر سیاسى آن ها به وجود مى آید. حقیقت آن ـ چنان که در بحث تفصیلى خواهد آمد ـ اجمالاً عبارت است از: یک رابطه اخلاقى، حقوقى و سیاسى خاصى بین مردم و رهبر سیاسى آن ها. و مفاد آن را تعهد بر اطاعت و پیروى مردم از رهبرشان ...

اگر جامعه‏اى بینش مادى را بپذیرد و به اقتصاد آزاد گردن نهد و در مبانى عقیدتى و ایدئولوژیکى از فلسفه لذت و اصالت نفع پیروى کند، حکومتى سرمایه‏دارى شخصى یا دولتى خواهد داشت و اگر از مبانى الهى و قرآنى پیروى نماید، به «حکومت اسلامى‏» و «مدینه فاضله غدیر» دست مى‏یابد.
ما در این گفتار به بررسى اجمالى عنصر اصیل در تشکیل حکومت‏خواهیم پرداخت و با مبانى قرآنى فلسفه سیاسى اسلام آشنا خواهیم شد و...

بحث من در ولایت فقیه، از منظر فقه سیاسی و کلام است. من تنقیح دینی عقاید" رامؤثر در ابواب فقه می دانم. برخلاف نظر سید حسین مدرسی طباطبایی که ارتباطی نمی بیند. من معتقدم "عدل" و "امامت"، دو اصل مهم تشیع و مبنای تفکیک ناپذیری"دین و دنیا" است. فصل اول کتاب هم، از اینجا شروع می شود که این دو اصل مهم یعنی عدالت و امامت است که دین و دنیا را به هم متصل می کند.
از همان آغاز، من مصر هستم که پیامبر(ص)، مردم را تنها به سمت آخرت نبرده بلکه به نوع رابطه دنیا ...

مکّه با همه اهمیتش هیچ گاه براى حکومت اسلامى به یک منبع اولویت دار تبدیل نشد، زیرا ارزش هاى مکه مخصوص اهل آن نیست و یک سرزمین عمومى و متعلق به همه است.
حتى پس از این که مکه فتح شد و پیامبر به وطَنِ اصلى خود بازگشت آن جا را پایتخت قرار نداد و به مدینه بازگشت. در تاریخ حکومت هاى اسلامى هم هیچ گاه مکّه پایتخت نشده است. علّت آن بر ما مجهول است.
آرى، مکه نه تنها پایتخت نشد بلکه با همین عمل پیامبر(ص) عملاً هم شهرى گرى و هم وطن گرایى...

در عمیق ترین لایه هاى تکالیف و فرایض عبادى و دینى ، بیان شده است . بطور مثال متون ادعیه همواره بر فرم ها و قالب هاى جمعى تأکید دارد و فرم فردى را مهمل گذشته است . و نمازهاى یومیه در مراتب فضیلت با هم متفاوت است ، و کمترین مرتبه نماز مربوط به نماز فرادا است ، و حال آن که مرتبه بالاتر آن نماز جماعت در مسجد جامع است و نماز جمعه که از دو رکعت و دو خطبهء اجتماعى تشکیل شده و همراه با اسلحه اى است که امام جمعه بر آن تکیه مى زند و در سایه دولت شرعى اقامه مى شود. حج نیز یک فریضه دینى است که همزمان با بعد تعبد و تهجد به عمیق ترین و حساس ترین مسایل مربوط به...

در نظام اسلامى ایران که برپایه توحید و ایمان به خداى تعالى‏استوار گشته است، اعتقاد به اسلام و شناخت آن به عنوان مکتبى‏که در تمام شئون زندگى انسانها داراى برنامه و هدف است، وهمچنین وفادارى به احکام آن، از شرایط بدیهى و اولیه یک مسئول‏است. امام(ره) بدین نکته چنین اشاره مى فرماید: انتخاب اصلح براى مسلمین، یعنى انتخاب فردى که تعهد به اسلام وحیثیت آن داشته باشد.

جامعه سیاسى یا دولت (State) در اصطلاح نوین آن متشکل از سه عنصر یا عامل سرزمین، جمعیت و قدرت عالى و برتر است. هر نظام سیاسى لزوماً برخوردار از این عوامل بوده و در جامعه بزرگ جهانى مورد پذیرش و شناسایى قرار مى گیرد. در این میان دو عامل اول یعنى عامل «ارضى» و عامل «انسانى» از نقطه نظر سیاسى و حقوقى حایز اهمیت فراوانند. عامل «ارضى» از نظر سیاسى تأثیر فراوانى بر میزان افزایش یا کاهش قدرت عالى یا حاکمیت دارد و از نظر حقوقى، اساس تقسیم حقوق داخلى و حقوق بین المللى بر همین عامل استوار است، زیرا ملاک حقوق داخلى مرز کشور است که این حقوق، اصولاً ناظر بر روابط افراد سرزمین خاص مى باشد.

از راههایى که مى‏توان نسبت‏به تحولات سیاسى - اجتماعى گذشته شناخت‏بهترى به دست آورد مرور بر زندگى، فعالیت و اندیشه شخصیتهاى برجسته‏اى است که در آن تحولات نقش ایفا کرده‏اند، علاوه بر این که ضریب ...

پژوهش حاضر با این سؤال اصلى آغاز مى‏شود که جایگاه و نقش مردم در دو حکومت; مشروطه اسلامى و جمهورى اسلامى از دیدگاه دو متفکر و عالم شیعى; محقق نائینى و امام خمینى چگونه است؟
محقق نائینى با طرح ولایت فقیه در «امور حسبیه‏» ، نقش سیاسى فقها را در حد «اذن و نظارت حقوقى‏» کاهش داده و براى مردم در «امور نوعیه خود» آزادى و حاکمیت‏سیاسى قائل بوده است. اما امام خمینى با طرح ولایت‏سیاسى فقها، عملا درگیر تاسیس حکومت‏شده و براى فقها نقش حاکمیت‏سیاسى قائل مى‏شود. البته این نکته به لحاظ اندیشه‏اى مانع از مشارکت مردم نیست. امام با طرح اصول ...