درگاه پاسخگویی به مسایل دینی - كلام و دين پژوهي

قوانین محدود چگونه می توانند پاسخگوى نیازهاى نامحدود باشند؟ / محسن میرزاپور

Sat, 25 Nov 2006 10:41:45 +0300

دین مبین اسلام، توان پاسخگویى به رویدادهاى نامحدود را... و می تواند دینى جاویدان و همیشگى باشد و به تمام نیازهاى فردى و اجتماعى بشر پاسخ ...

نیم‏نگاهى به مقاله‏ى «علم و اختیار» / محمد حسن قدردان قراملکی

Tue, 27 Feb 2007 09:44:46 +0300

مقاله‏ى «علم و اختیار» از استاد فرزانه حضرت آیة الله سبحانى، حاوى نکات دقیق و سودمندى در تصویر آزادى و اختیار آدمى و رفع تعارض آن با علم و فلسفه است. لکن با توجه به ابهام و پیچیدگى ...

سرگذشت عقل و ایدئولوژی/ حمید پارسانیا

Tue, 20 Feb 2007 10:07:45 +0300

قرن نوزدهم از تحرکات ایدئولوژیک فراوانى‏برخوردار است که تفاوتهاى چشمگیرى با قبل‏دارد. در قرن هفدهم و هجدهم، اندیشه‏هاى‏سیاسى بیشتر از روش تحلیلى و عقلى بهره‏مندهستند. کانت‏با آن که در قرن هجدهم هجوم‏جدى خود را به عقل نظرى سامان مى‏دهد، براعتبار عقل در ابعاد عملى، پاى مى‏فشارد و قواعدثابت و استوار عملى را که با تاملات و تحلیل‏هاى‏عقلى آشکار مى‏شوند، به عنوان موازین ضرورى‏عمل، محترم مى‏شمارد و حتى مى‏کوشد از این‏رهگذر براى عقل نظرى نیز شانى بیابد. و لکن ازپایان سده هجده با ورود رمانتیسم به حوزه‏اندیشه سیاسى، ایدئولوژى‏هایى پدید مى‏آید که‏کمتر به تحلیل‏هاى عقلى محض، وفادارمى‏مانند، و به موازت آن...

تفاوت فلسفه دین و کلام در چیست؟/ نویسنده................

Sat, 03 Mar 2007 09:28:16 +0300

پاره‏اى از فیلسوفان دین هر مکتبى را که سه مطلب را قبول داشته باشد، دین مى‏نامند:
الف - وراى عالم طبیعت و محسوسات، عالمى هست;
ب - جهان طبیعت، هدفدار است;
ج - جهان هستى داراى نظام اخلاقى است، این فقره خود به دو گزاره تقسیم مى‏شود:
1. جهان هستى چنانست که نیک و بد اخلاقى را درک مى‏کند.
2. جهان هستى چنانست که نیک و بد اخلاقى را پاداش و کیفر مى‏دهد.
بنابراین تعریف، مکتب مارکسیسم و لیبرالیسم و بعضى از شاخه‏هاى اگزیستانسیالیسم...

تاثیر کلام اسلامى بر فلسفه اسلامى/ محمد صفر جبرئیلی

Sat, 03 Mar 2007 17:41:11 +0300

«فلسفه که خود نوع خاصى از حیات تعقلى است که ما آنرا «حیات فلسفى‏»مى نامیم. با ترجمه آثار یونانى و اسکندرانى آغاز شد» (30)
«فلسفه بمفهوم متعارف، اولین بار از ترجمه کتب دیگران یعنى یونانیان و احیانا هندیان آغاز گشت و این کار در قرن دوم هجرى شروع شد. (31) »
«و در قرن سوم به اوج خود رسید و همان قرن سوم دوره تالیف و تصنیف و تحقیق به وسیله مسلمین آغاز گشت... (32) »
پس علم کلام که همان حیات تعقلى به معناى عام آن است‏با ظهور اسلام آغاز شده است، اما فلسفه که خود نوع خاصى از آن حیات تعقلى است، دو قرن با ظهور ...

دیدگاه هایی درباره سرشت آدمی/ راجر تریگ - مترجم پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

Sun, 10 Dec 2006 10:49:40 +0300

اما سرشت آدمی یکی از مهمترین مباحثی است که در عصر فروپاشی ایسم ها و مکاتب ، جای خالی خود را نشان می دهد. به قول دکتر شریعتی ماقبل از بوجود آوردن هر تمدنی باید بدانیم انسان و سرشت او چیست و اگر تصویر روشنی از آن نداشته باشیم نمی توانیم هیچ قانون و دستورالعملی را درباره آدمی وضع نموده و اجرای آن را از مردم انتظار داشته باشیم.
آرای افلاطون در زمینه سرشت آدمی موضوع فصل اول کتاب مذکور است که در پی می آید. فلسفه جدید غرب و مبانی علم جدید، در حوزه یونانی مدیترانه شرقی در قرن ششم قبل از میلاد، آغاز شد. نخستین فیلسوفان (یونان) در پی یافتن واقعیتی فراتر از تنوع وتغیر بی پایان عالمی که در آن زندگی ...

جستارى در معناشناسى معنا، الفاظ و گزارهاى دینى/ خسروپناه

Wed, 06 Dec 2006 12:56:05 +0300

آنچه پیش رو دارید جستارى است کوتاه در شناخت معنا و معنایابى و گزاره‏هاى دینى که نویسنده با طرح و شرح موضوع مقاله در چهار مبحث مهم: «چیستى معناى معنا، چیستى معناى الفاظ و اسماء عام و خاص دینى، معنادارى گزاره‏هاى دینى و شناختارى یا غیرشناختارى و بى‏معنا بودن آنها و نیز معنادار بودن اسما و صفات الهى بویژه صفات مشترک میان انسان و خداوند و صفات خبریه‏» به ذکر نظریه‏هاى اندیشه‏وران غربى و اندیشمندان اسلامى و تبیین، نقد و بررسى نظرات ...

زبان دین / آیت الله جعفر سبحانی

Wed, 06 Dec 2006 11:19:49 +0300

دانش نوبنیاد فلسفه دین، حاوى دهها عنوانى است که برخى از مسائل آن; مانند زبان دینى قرنها پیش در فلسفه و کلام اسلامى مورد بررسى قرار گرفته‏اند.
مباحث زبان دینى در کلام اسلامى، ضمن مباحث صفات ثبوتى، صفات خبرى و تفسیر آیات متشابه و...مطرح بوده است که هر کدام مشکلات ویژه خود را داشته و باید به شیوه صحیح تفسیر ...

ذاتى و عرضى در ادیان (1) از نگاه دیگر/ علی زمانی قمشه ای

Wed, 06 Dec 2006 10:09:24 +0300

برخى بر این باورند که دین در تعریف، ذات و ماهیت ارسطویى ندارد، و سراغ ذاتیات و عرضیات دین بدین نحو رفتن تلاشى بیهوده است. بر این پایه مسائلى چون زبان عربى، فرهنگ عرب، طب و نجوم، جمیع پرسشها و داستانها و رخدادهایى که ذکرشان در قرآن و سنت است، همچنین مسائلى از فقه، ...

پاسخهاى نوین براساس شریعت / خانم سوفی روآلد/ مترجم حمید غفاری

Tue, 06 Mar 2007 16:11:23 +0300

خانم آن سوفى روآلد (1) ،محقق رشته ادیان در دانشگاه لوند سوئد که خود در سال 1982 به دین اسلام گرویده است، اظهار مى‏دارد که دیدگاهها و راه‏حلهاى سنتى، مناسب و پاسخگوى شرایط در اروپاى امروز نمى‏باشد. بنابراین، مؤمنین در پى یافتن پاسخهاى نوین بر مبناى شریعت‏براى ...

بخش اول: چرا دین ؟!

Mon, 04 Dec 2006 19:11:33 +0300

سؤ الى که امروزه اذهان بسیارى از مردم را به خود مشغول کرده است و بحث هاى زیادى را در حوزه هاى مختلف فکرى ، ایجاد نموده این است که آیا با پیشرفت جوامع بشرى در عصر تکنولوژى که منجر به شکوفایى غیر قابل تصور علم و دانش شده است باز هم نیازى به دین در زندگى وجود دارد؟ اصولا دین به کدام بخش از نیازهاى آدمى پاسخ مى گوید و جه مشکلاتى را در زندگى انسان ، مرتفع مى سازد؟

وحى و مخاطبانش - احد فرامرز قراملکى‏

Mon, 12 Feb 2007 15:09:02 +0300

گفت‏وگوى درج شده بحثى پیرامون چیستى کلام جدید و تفاوت میان کلام مسیحى و کلام اسلامى مى‏باشد و آنگاه به نقش شهید مطهرى(ره) در کلام جدید اسلامى اشاره شد. در ابتدا به چیستى کلام پرداخته شد و گفت: برخى مى‏گویند: کلام، ابزار دفاع است و برخى دیگر معتقدند که کلام مانند فلسفه، معرفت‏زاست، برخى دیگر، کلام را در عرصه ایمان مى‏دانند؛ اما همگى از شئونات علم کلام است و کلام یک دانش واسطه‏اى بین وحى و مخاطبانش مى‏باشد؛ چون مخاطبان وحى پیوسته متجدد مى‏شوند، علم کلام نیز تجدد مى‏یابد.

نیاز همیشگى به دین - حسین تنهایى‏

Sat, 03 Mar 2007 14:46:22 +0300

در این مصاحبه آقاى تنهایى، به صبغه‏هاى عرفانى دین و کارکردهاى دین در جامعه اشاره مى‏کند و از نظریه‏هاى جامعه‏شناسان بزرگى، چون امیل دورکیم، کنت و مارکس در این رابطه با احتیاط استفاده جسته و معتقد است، دین اجتماعى امروزه در جوامع صنعتى قابل شکل گرفتن است و آنچه از آن پرهیز مى‏شود، دین ابزارى است. وى دین را عاملى محکم و مطمئن براى اصلاح جامعه معرفى مى‏کند و عمیقاً معتقد است، عرفان و دین با فطرت بشر آمیخته شده که مى‏توان آن را در درون هر آدمى یافت.

ابزار کمى براى سنجش دیندارى - سید محسن فاطمى‏

Mon, 12 Feb 2007 15:16:50 +0300

آقاى فاطمى در نشست تخصصى، سنجه‏هاى دیندارى که به همت دفتر طرح‏هاى ملى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى با همکارى سازمان تبلیغات اسلامى، پژوهشکده حوزه و دانشگاه و پژوهشکده فرهنگ و اندیشه دینى و دانشگاه تربیت مدرس برگزار مى‏شود، اظهار داشت که ابزار کمى، مانع از دست یافتن به بخش عظیمى از اطلاعات است و باید در حوزه‏هاى علوم انسانى، روش‏هاى کیفى را در کنار روش‏هاى کمى به کار گرفت. در موضوع دین و دیندارى چند مسئله مهم وجود دارد: از جمله مسئله نیت، لحن کلام، تأثیر نیت بر رفتار و ابهام مفهوم دیندارى، توجه به روش روایت گونه یا تحقیق روایى در مسائل دینى اهمیت زیادى دارد.

عقل و ایدئولوژى (1) و (2) و (3) - حمید پارسانیا

Mon, 12 Feb 2007 14:34:39 +0300

ایدئولوژى ترکیبى از «ایده» و «لوژى» است؛ نخستین بار در سال 1796 توسط دوتراسى به‏کار رفت و مراد از آن دانش «ایده‏شناسى» و یا علم مطالعه ایده‏ها است. ناپلئون ایدئولوژى را براى کسانى به‏کار برد که دل‏بسته مطالعه درباره تصورات ایده‏ها هستند. مارکس ایدئولوژى را نه به معناى معرفت و ایده‏شناسى، بلکه به معناى اندیشه و آگاهى به‏کار برد، البته اندیشه‏اى کاذب که در ارتباط با رفتار اجتماعى و سیاسى طبقه حاکم براى توجیه وضعیت موجود سازمان مى‏یابد. به موازات این معناى مارکس از ایدئولوژى، معناى مثبت آن مورد توجه قرار گرفت که به مجموعه عقاید، باورها و اعتقادهایى مى‏گویند که نه براى توجیه وضعیت اجتماعى و سیاسى حاکم، بلکه براى تبیین و تفسیر حاکم، بلکه براى تبیین و تفسیر وضعیت مورد نظر طبقه پیشتاز سازمان مى‏یابد.