كلام و دين پژوهي

قوانین محدود چگونه می توانند پاسخگوى نیازهاى نامحدود باشند؟ / محسن میرزاپور

دین مبین اسلام، توان پاسخگویى به رویدادهاى نامحدود را... و می تواند دینى جاویدان و همیشگى باشد و به تمام نیازهاى فردى و اجتماعى بشر پاسخ ...

نیم‏نگاهى به مقاله‏ى «علم و اختیار» / محمد حسن قدردان قراملکی

مقاله‏ى «علم و اختیار» از استاد فرزانه حضرت آیة الله سبحانى، حاوى نکات دقیق و سودمندى در تصویر آزادى و اختیار آدمى و رفع تعارض آن با علم و فلسفه است. لکن با توجه به ابهام و پیچیدگى ...

سرگذشت عقل و ایدئولوژی/ حمید پارسانیا

قرن نوزدهم از تحرکات ایدئولوژیک فراوانى‏برخوردار است که تفاوتهاى چشمگیرى با قبل‏دارد. در قرن هفدهم و هجدهم، اندیشه‏هاى‏سیاسى بیشتر از روش تحلیلى و عقلى بهره‏مندهستند. کانت‏با آن که در قرن هجدهم هجوم‏جدى خود را به عقل نظرى سامان مى‏دهد، براعتبار عقل در ابعاد عملى، پاى مى‏فشارد و قواعدثابت و استوار عملى را که با تاملات و تحلیل‏هاى‏عقلى آشکار مى‏شوند، به عنوان موازین ضرورى‏عمل، محترم مى‏شمارد و حتى مى‏کوشد از این‏رهگذر براى عقل نظرى نیز شانى بیابد. و لکن ازپایان سده هجده با ورود رمانتیسم به حوزه‏اندیشه سیاسى، ایدئولوژى‏هایى پدید مى‏آید که‏کمتر به تحلیل‏هاى عقلى محض، وفادارمى‏مانند، و به موازت آن...

تفاوت فلسفه دین و کلام در چیست؟/ نویسنده................

پاره‏اى از فیلسوفان دین هر مکتبى را که سه مطلب را قبول داشته باشد، دین مى‏نامند:
الف - وراى عالم طبیعت و محسوسات، عالمى هست;
ب - جهان طبیعت، هدفدار است;
ج - جهان هستى داراى نظام اخلاقى است، این فقره خود به دو گزاره تقسیم مى‏شود:
1. جهان هستى چنانست که نیک و بد اخلاقى را درک مى‏کند.
2. جهان هستى چنانست که نیک و بد اخلاقى را پاداش و کیفر مى‏دهد.
بنابراین تعریف، مکتب مارکسیسم و لیبرالیسم و بعضى از شاخه‏هاى اگزیستانسیالیسم...

تاثیر کلام اسلامى بر فلسفه اسلامى/ محمد صفر جبرئیلی

«فلسفه که خود نوع خاصى از حیات تعقلى است که ما آنرا «حیات فلسفى‏»مى نامیم. با ترجمه آثار یونانى و اسکندرانى آغاز شد» (30)
«فلسفه بمفهوم متعارف، اولین بار از ترجمه کتب دیگران یعنى یونانیان و احیانا هندیان آغاز گشت و این کار در قرن دوم هجرى شروع شد. (31) »
«و در قرن سوم به اوج خود رسید و همان قرن سوم دوره تالیف و تصنیف و تحقیق به وسیله مسلمین آغاز گشت... (32) »
پس علم کلام که همان حیات تعقلى به معناى عام آن است‏با ظهور اسلام آغاز شده است، اما فلسفه که خود نوع خاصى از آن حیات تعقلى است، دو قرن با ظهور ...

دیدگاه هایی درباره سرشت آدمی/ راجر تریگ - مترجم پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

اما سرشت آدمی یکی از مهمترین مباحثی است که در عصر فروپاشی ایسم ها و مکاتب ، جای خالی خود را نشان می دهد. به قول دکتر شریعتی ماقبل از بوجود آوردن هر تمدنی باید بدانیم انسان و سرشت او چیست و اگر تصویر روشنی از آن نداشته باشیم نمی توانیم هیچ قانون و دستورالعملی را درباره آدمی وضع نموده و اجرای آن را از مردم انتظار داشته باشیم.
آرای افلاطون در زمینه سرشت آدمی موضوع فصل اول کتاب مذکور است که در پی می آید. فلسفه جدید غرب و مبانی علم جدید، در حوزه یونانی مدیترانه شرقی در قرن ششم قبل از میلاد، آغاز شد. نخستین فیلسوفان (یونان) در پی یافتن واقعیتی فراتر از تنوع وتغیر بی پایان عالمی که در آن زندگی ...

جستارى در معناشناسى معنا، الفاظ و گزارهاى دینى/ خسروپناه

آنچه پیش رو دارید جستارى است کوتاه در شناخت معنا و معنایابى و گزاره‏هاى دینى که نویسنده با طرح و شرح موضوع مقاله در چهار مبحث مهم: «چیستى معناى معنا، چیستى معناى الفاظ و اسماء عام و خاص دینى، معنادارى گزاره‏هاى دینى و شناختارى یا غیرشناختارى و بى‏معنا بودن آنها و نیز معنادار بودن اسما و صفات الهى بویژه صفات مشترک میان انسان و خداوند و صفات خبریه‏» به ذکر نظریه‏هاى اندیشه‏وران غربى و اندیشمندان اسلامى و تبیین، نقد و بررسى نظرات ...

زبان دین / آیت الله جعفر سبحانی

دانش نوبنیاد فلسفه دین، حاوى دهها عنوانى است که برخى از مسائل آن; مانند زبان دینى قرنها پیش در فلسفه و کلام اسلامى مورد بررسى قرار گرفته‏اند.
مباحث زبان دینى در کلام اسلامى، ضمن مباحث صفات ثبوتى، صفات خبرى و تفسیر آیات متشابه و...مطرح بوده است که هر کدام مشکلات ویژه خود را داشته و باید به شیوه صحیح تفسیر ...

ذاتى و عرضى در ادیان (1) از نگاه دیگر/ علی زمانی قمشه ای

برخى بر این باورند که دین در تعریف، ذات و ماهیت ارسطویى ندارد، و سراغ ذاتیات و عرضیات دین بدین نحو رفتن تلاشى بیهوده است. بر این پایه مسائلى چون زبان عربى، فرهنگ عرب، طب و نجوم، جمیع پرسشها و داستانها و رخدادهایى که ذکرشان در قرآن و سنت است، همچنین مسائلى از فقه، ...

پاسخهاى نوین براساس شریعت / خانم سوفی روآلد/ مترجم حمید غفاری

خانم آن سوفى روآلد (1) ،محقق رشته ادیان در دانشگاه لوند سوئد که خود در سال 1982 به دین اسلام گرویده است، اظهار مى‏دارد که دیدگاهها و راه‏حلهاى سنتى، مناسب و پاسخگوى شرایط در اروپاى امروز نمى‏باشد. بنابراین، مؤمنین در پى یافتن پاسخهاى نوین بر مبناى شریعت‏براى ...