رجعت
بسمالرحمنالرحیم
مقدمه:
«و اَنَّ رَجعَتَکم حَق لاشَکَّ فیها یَومَ لایَنفَعَ نَفساً ایمانُها لَمتکُن اَمِنت منِ قَبلُ»(1)
گاه که مطالعهای در مختصات مذهب شیعه مینمائیم، میبینیم مواردی است که در میان فرق مسلمین کسی جز امتناع مکتب اهلالبیت(ع) به آن معتقد بوده زیرا دشمنان به شدت سعی بر نفی آن و یا متهم نمودن معتقدین به آن مینمایند، فیالمثل در مباحثهای که به کرات با وهابیون در کشور عربستان مینماییم خیلی به عنوان بدعت و منکری که ما از آن دم میزنیم، ازمسئله رجعت یاد مینمایند که با طرح یکی دو آیه کریمخ از قرآن کریم، بدون جواب مانده و؟ بحث و تشبه را به منزلهای دیگر میبرند؟!
و آنگاه که روایات اهلالبیت(ع) را مینگریم؛ برای نمونه امام حسن عسگری (ع) فرمود: (علامات المومن خمس: صلاة احدی و خمسین (ای الفرائض الیومیه و هی سبع عشرة رکعة و النوافل الیومیه و هی اربع ثلاثون رکعة) و زیارة الاربیعن و التختم بالیمین و تعفیر الجبین بالسجود و الجهر بسمالرحمنالرحیم)(2). باز به مختصاتی در شیعه برمیخوریم که فیالواقع، دیگران مصرابه برخلاف آن هستند حال چرا چنین است؟ حکمت آن چیست؟ آیا موارد دیگری را نیز داریم و.......؟
خالصه خیلی مفید است که محققین چنین سوالاتی را جواب بدهند، که مجمع اله الرحمن نجوی و به اندازه مورد لزوم جواب گفته شده است.(3)
باری، در بحث انقلاب اسلامی و ریشههای آن در دانشگاه که در محضر استاد حجة الاسلام و المسلمین دهقان (زید غره) تلمذ مینمائیم، بخشی از مختصات مکتب حقه پیش آمد، که امر فرمودند درارتباط با مسئله رجعت به شکل مطالبی را تقدیم نموده، از خداوند متعال توفیق و عزت تمامی خدمتگزاران به اسلام و قرآن را فرستادیم و نسبت به سهو و خطای قلمی خویش پوزش میطلبیم.
قم، مطابق با یومالسعید، 9 ربیعالاول
شیخ مصطفی رنجبر شیرازی
فصل اول: رجعت چیست؟
رجعت در لغت بمعنای بازگشت و در اصطلاح به معنای بازگشت عدهای از انسانهای (مؤمن و فاسق) پس از مرگ به این جهان، بعد از انقلاب جهانی حضرت حجة البن الحسن العسگری (اوراح من سواه قداه) و قبل از قیام قیامت است که از اعتقدات شیعه امامیه بوده و در روایات فراوانی (بلکه متواتری) از اهلالبیت(ع) و نیزاز آیات قرآن در اثبات آن وارد شده است. مرحوم میفرماید:
(خداوند سبحان عدهای از امت محمد(ص) را بعد از مرگشان زنده نموده (قبل از روز قیامت) و این از مختصات مکتب آل محمد(ص) است و رجعت مربوط به کسانی است که از مؤمنان خلص یا از منافقین فاجر بوده باشند(4)) و نیز مرحوم شیخ حر عاملی صاحب وسائل الشیعه نسبت به رجعت معتقد است که روایاتش خارج از محدوده شمارش بوده بلکه متواتر معنوی است.(5)
در کتاب لغتنامه دهخدا(6) از ظهور حضرت حجة(عج) و از نزول حضرت عیسی(ع) به عنوان رجعت یاد شده که از نظر معنای لغوی صحیح و لکن اصطلاحاً صحیح نمیباشد. چرا که خود آن نبیگرامی(ص) با نزول خویش در زمان ظهور پربرکت حضرتحجةابنالحسن(عج) در مرکب و در خدمت ایشان خواهد بود.
فرمان اجرای رجعت، همانند فرمان ظهور، از طرف خداوند قادر مطلق صادر شده و عدهای از بندگان خالص خدا برای درک دولت کریمه حضرت مهدی (ارواح من سواه فداه) به امر الهی زنده میشوند تا شاهد انتقام الهی از دشمنان حق و ولایت باشند، همان خدائیکه همه هستی را هم آفریده است: «قُل یُجیتها الّذی اَنتَناَهاَ اَوَّلَ َمرَّهٍ...»(7)
در حقیقت رجعت، دورنمای رستاخیز در سراسر گیتی است که هزاران انسان را که از قرنها پیش در زیر خاک مدفون شدهاند، با یک فرمان جان میبخشد و در محکمه الهی پیش از رستاخیز عملی شرکت میدهد، تا خود شاهد گرفتن حق مظلوم از ظالم باشند، و هنگامی که زیربنای این فرمان قدرت بیکران حضرت احدیّت باشد، دیگر برای کسی جای چون و چرا و چگونه باقی نمیماند؛ زیرا خداوند ارادهاش این است که برخی از انسانها را به جهان بازگرانده تا به آرزوی دیرینه خود رسیده و طعم و لذت حکومت حقّه را بچشند و از لذت زندگی در پرتو حکومت اسلامی برخوردار شوند و برخی از ستمگران خون آشام را بازگرداند، تا عبرت دیگران شوند و حق محرومان از آنها گرفته شود؟!
آری یکایک اهلالبیت(ع) وبسیاری از انبیاء و صالحین زنده میشوند تا شاهد انتقام الهی از خون مظلوم و به ناحق ریخته شهدای کربلا و دیگر شهدای اسلام ار بدر و احد تا پایان غیبت کبری باشند.
1-2 - مجموعه آیات بسیاری در قرآن کریم به نحوی صریح و یا اشارهای به رجعت دارد و مفسرین و محققین آنها را جمعاوری نمودهاند، یکی از محققین قریب 70 آیه را تصریح در رجعت میدان که ما فقط اشارهای به تمام آیات نموده و چند آیه را برای نمونه تشریح و از منابع تفسیری اهلالبیت(ع) به بیان آنها میپردازیم:
1-2- آیات:
1- الذین یؤمنون بالغیب (بقره - 3)
2- واذ اخذالله میثاق النبیین لما أتیتکم...( آلعمران - 81) تفسیر عیاشی ج 1 ص 181 - تفسیر نورالثقلین ج 1 359
3- افغیر دین الله یبغون... طوعاً و کرهاً ولیه یرجعون (آلعمران - 83) بحار - ج 3 ص 50 - نورالثقلین ج 1 ص 362
4- ولئن قتلتم فی سبیلالله اومتم...( آلعمران - 157) تفسیر عیاشی - ج 1 ص 202 - برهان ج 1 ص 323
5- کل نفس ذائقة الموت .(آلعمران - 185- عیاشی - ص 210 - صافی ص 374)
6- و ان من اهل الکتاب الالیومنتن به قیل موته (نساء - 159)
7- أذاکروا نعمةالله علیکم، اذجعل فیکم انبیاء و جعلکم ملوکاً...( مائده - 20)
8- یوم تأتی بعض آیات ربک...( انعام - 158)
9- ولو أن أهل القری آمنوا و اتقوا الفتحنا علیهم...( اعراف - 96)
10- ان الارض لله یورثها من یشاء من عباده...( اعراف - 128)
11- و من قوم موسی امة یهدون بالحق و به یعدلون (اعراف - 159)
12- هو الذی ارسل رسوله... ینطهره علی الدین کله...( توبه - 33)
13- ان الله اشتری من المؤمنین...( توبه - 111)
14- بل کذبوا بمالم یحیطوا بعلمه...( یونس - 39)
15- ولو ان لکل نفس ظلمت ما فی الارض لافتدت به (یونس - 54)
16- ولئن اخرنا عنهم العذاب الی امة معدودة لیقولنّ ما یحبسه (هود - 8)
17- مسومة عند ربّک و ما هی من الظالمین ببعید (هود - 83)
18- و ذکرهم بایام الله (ابراهیم - 5)
19- ربَّما یود الذین کفروا لوکانوا مسلمین (حجر - 2)
20- قال ربّ فانظرنی الی یوم یبعثون قال فانّک من المنظرین الی یوم الوقات المعلوم ( حجر - 37)
21- فالذین لا یؤمنون بالاخره قلوبهم منکرة و هم مستکبرون (نحل - 22)
22- و اقسموا بالله جهدایما نهم لایبعث الله من یموت بلی وعداً علیه حقاً...( نحل - 38)
23- ثم رددنا لکم الکرة و امددناکم با عوال و بینن و جعلناکم اکتر نصیراً (اسراء - 6)
24- و من کان فی هذه اعمی، فهو فی الاخرة اعمی و اضق سبیلاً (اسراء - 72)
25- قل من کان فی الضلالة قلبمدوله مدّاً حتی اذا رأواما یوعدون اما العذاب و اما الساعة...( مریم - 75
26- کل نفسه رائقه الموت (انبیاء - 35)
27- و جرام علی قریة اهلکناها انهم لایرجعوم (انیباء - 95)
28- و لقد کتبنا فی الدبور من الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون (انبیاء - 105)
29- حتی اذا فتحنا علیهم با باذاعذاب شدید اذاهم فیه مبسلون (مؤمنون - 77
30- وعدالله الذین آمنوا منکم و عملوا الصالحات لستغلفنکم فی الارض... و لیمکنن لهم دینهم...( نور - 55)
31- ان نشأ ننزل علیهم من السماء آیة فظلت اعنا قهم لها خاضعین (شعراء - 4)
32- واذا وقع القول علیهم اخرجنا لهم دابة من الارض تکلمهم ان الناس کانوا بآیاتنا لایوقنون(نمل - 82)
33- و یوم فحشر من کل امة فوجاً ممن یکذب بایاتنا فهم یوزعون(نمل - 83)
34- سیریکم آیاته فتعرفونها(نمل - 93)
35- و نویدان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمة و نجعلهم الوارثین(قصص - 5)
36- أفمن وعدناه و عداً حسناً فهم لاقیه(قصص - 61)
37- ان الذی فرض علیک القرآن لرادک الی معادٍ(قصص - 85)
38- ولنذیقنهم من العذاب الادنی دون العذاب الاکبر لعلهم یرجعون(سجده - 21)
39- قل یوم الفتح لاینفع الذین کفروا ایمانهم و لاهم ینظرون(سجده - 29)
40- و ما ارسلناک الا کافة للناس بشیراً و نذیراً(سبا - 28)
41- قالوا یا و یلنا من بعثنا من مرقدنا(یس - 52)
42- قالوا ربنا امتنا اثنقین و احییتنا الثنقین فاعتوفنا بذلوبنا فهل الی خروج من سبیل (مؤمن - 11)
43- انا لنصر رسلنا والذین آمنوا فی الحیوة الدنیا و یوم یقوم الاشهاد(مؤمن - 51)
44- ویریکم آیاتة فانی آیات الم تنکرون(مؤمن - 81)
45- وتری الظالمین لما رأوا العذاب یقولون هل الی مود من سبیل (شوری - 44)
46- فارتقب یوم تأتی اسماء بدخان مبین یغشی الناس(دخان - 10)
47- و وصینا الانسان بوالدیه احساناً حملته امه کرماً و وصیته کرهاً(احقاف - 15)
48- قاللذین آمنوا یغفروا للذین لایرجون ایام الله یجزی قوماً بماکانوا یکسبون(جاثیه - 14)
49- واستمع یوم ینادی المناد من مکان قریب یوم یسمعون الصیحة بالحق ذالک یوم الخروج(ق - 41 و 42)
50- یوم تشقق الارض عنهم سراعاً ذالک حشر علینا یسیر(ق - 43)
51- یوم هم علی النار یفتنون ذوقوا فتنتکم هذا الذی کنتم به تستعجلون(ذاریات - 14 و 13)
52- و فی السماء دزقکم و ما توعدون(ذاریات - 22)
53- و ان للذین ظلموا عذاباً دون ذالک و لکن اکثرهم لایعلمون(طور - 479
54- مهطعین الی الدّاع یقول الکافرون هذا یوم عسر(قمر - 8)
55- یا ایها الذین آمنوا لاتتولّوا قوماً غضب الله علیهم قدئیسوا من الاخرة...(مستحنه - 13)
56- سنسمه علی الخرطوم(قلم - 16)
57- تعرج الملائکء والروح الیه کان مقداره خمسین الف سنة(معراج - 4)
58- حتی اذا وأوا ما یوعدون فسیعملون من اضعف ناصراً و امل عدداً(جن - 24)
59- یا ایها مدثّر هم فأنذر(مدثّر - 1 و 2)
60- نذیراً للبشر(مدثّر - 36)
61- یوم ینفخ فی المثور فتأتون أفواجاً(نبا - 18)
62- یوم ترجف الراجفة تتبعها الرادفة(نازعات - 6)
63- قالوا تلک اذاً کرةُ خاسرة(نازعات - 12)
64- ثمّ انا شاه أنشره کلّا لمّا یقض ما أمره(عبس - 22 و 23)
65- و انّه علی رجعة لقادر(طارق - 8)
66- فمهّل الکافرین أمهلهم رویداً(طارق - 16)
67- والشمس و فنیها و القمر ادا تلیها والنّهار اذا جلّیها و اللّیل اذا یغشیها(الشمس - 4)
68- فد مدم علیهم ربّهم بدنبهم فسوّیها(الشمس - 14)
69- ولاآخره خیر لک من الأولی(الضحی - 4)
70- کلّا سوفتعلمون ثّم کلّا سوفتعلمون(تکاثر - 3 و 4)
پایان آیات اثبات کننده رجعت
2-2- شرح و تبیین چند آیه از آیات ذکر شده:
چون شرح و بسط همه آیات خارج از دایره محدود این نوشتار است. لذالک به تبیین چند آیه از مواردی که تصریح بیشتری در مورد رجعت دارند، بسنده میشود:
1- هو الذی ارسل رسوله بالهدی و دین الحق ینطهره علی الدین کله و لوکره المشرکون(8) این وعده الهی تاکنون تحقق نیافته است و بدون تردید باید روزی تحقق پیدا کند، چرا که خداوند سبحان هرگز از وعدههای خویش تخلف نمیکند.
امام باقر(ع) در روایتی میفرماید: این آیه در رجعت تحقق خواهد یافت.(9)
امام صادق(ع) از رجعت حضرت امیر(ع) سخن میگوید و توضیح میدهند که برای آن حضرت چندین رجعت است و در پایات میفرماید: (خداوند فرمانروایی همه جهان را از روز آفرینش جهان تا روز انقضای عالم به رسول اکرم(ص) عطا میفرماید و وعده خود را عملی میسازد که در قرآن کریم وعده فرموده او را بر تمام ادیان جهان پیروز گرداند؛ اگر چه مشرکان دوست ندارند).(10)
2- ان الله اشتری من المؤمنین انفسهم و اموالهم بان لهه الجنة بقاتلون فی سبیلالله فیقتلون و یقتلون
امام زینالعابدین(ع) رهسپار مکه معظمه بود که در راه با (عباد بصری) برخورد کرده عباد عرض کرده میبینم که جهاد را با آن همه مشقت و رنج رها کردهای و به سوی حج و تنآسای آن روی آوردهای در حالیکه خداوند میفرماید: (ان الله اشتری...) امام زینالعابیدن(ع) در جواب او میفرماید: آیه را تا آخر بخوان عباد بصری ادامه داد:
(التائبون العابدون الحامدون السائحون الراکعون الساجدون الامروم بالمعروف و...)(11)
آنگاه حضرت فرمود: (هرگاه سپاهیانی با این اوصاف پیدا کردیم جها با آنها از حج خانه خدا برتر است).(12)
امام باقر(ع) با اشاره به اینکه این آیه در مورد رجعت است خود معنای آن فرمود: (هر مومنی کشته شود برمیگردد تا در بستر بمیرد و هر کس در بستر بمیرد برمیگردد تا کشته شود، این قدرت پروردگار است و هرگز انکار نکن).(13)
زراره میگوید دوست داشتم درباره رجعت از امام باقر(ع) سوال کنم، به شکل غیرمستقیم چنین سوال کردم:
- جانم به فدایت، به من خبر ده از کسیکه کشته میشود، آیا او مرده است؟ فرمود:
- نه مرگ مرگ است و قتل قتل. گفتم:
- بالاخره کسیکه کشته میشود میمیرد. فرمود:
- ای زراره! گفتار خدا حق است که میان مرگ و قتل فرق میگذارد و میفرماید: (اَنَان مات او قَتِلَ)(14) و در جای دیگر میفرماید: (وَلَئِن مُتَّم أَو قُتَلِتَم لَاتی الله تُخشَرون)(15) و میفرماید: (ان الله اشتری من المؤمنین انفسهم و اموالهم بان لهم الجنة)(16) عرض کردم:
خدای تبارک و تعالی میفرماید: (کل نفس ذائقة الموت)(17) آیا کسیکه کشته میشود طهم مرگ را نمیچشد؟
- فرمود: کسیکه با شمشیر کشته میشود همانند کسی نیست که در بستر بیماری بمیرد. کسیکه کشته میشود به ناگزیر باید برگردد تا طهم مرگ با بچشد.(18)
3- ولئن اخرنا عنهم العذاب الی امة معدودة لیقولنّ ما یحبسه ألایوم یأتیهم لیس مصروفاً عنهم و حاق بهم ما کانوا به یستهرئون)(19)در احادیث اهلالبیت(ع) تصریح شده که منظور از عذاب در این آیه، عذاب آخرت نیست، بلکه دست انتقام الهی است که در رجعت از آنها انتقام خواهد گرفت و پیش از آخرت آنها را به سزای کردار خویش خواهد رسانید.
امام صادق(ع) در تفسیر آیه فرمود: (منظور از - عذاب - خروج حضرت قائم(عج) است و منظور از - امة معدودة - اصحاب اوست که به تعداد اهل بدر هستند.)(20) (یعنی کادرهای اصلی حضرت عددشان 313 نفرند.)
علی بن ابراهیم(رض)در تفسیر خویش در معنای آیه میفرماید: اگر در دنیا آنها را مهلت دهیم آنها از لذایذ دنیوی برخوردار میشوند تا وقتکه قائم(عج) خروج کند، در آن وقت آنها را برمیگردانیم و به کیفر کردارشان میرسانیم. آنها که میگویند (مایَجلِسُهُ) منظورشان این است که چه باعث شده قائم(عج) ظهور نمیکند؟ و آنرا از روی اتسهزاء میگویند و به زودی به کیفر استهزاء خویش خواهند رسید، همانطور که خداوند وعده داده است.(21)
4- (وذکر هم بایام الله)(22)
امام باقر(ع) فرمود: (ایام الله عزّ و جّل ثلاثه، یوم یقوم القائم، ویوم اکرة و یوم القیامة - روزهای خداوند سه روز است 1- روز قیام قائم(عج) 2- روز رجعت 3- روز قیامت)(23)
5- (قال رب فانظرنی الی یوم یبعثون قال فانک من المنظرین، الی یوم الوقت المعلوم).(24)
به تعبیر مردم علامه طباطبائی(رض) در شرح آیه که شیطان از خداوند تا روز قیامت مهلت میخواهد، خداوند تعالی او را تا روز معین مهلت میدهند، که قطعاً این روز غیر از روز قیامت است؛ آنگاه کسانی را که تعبیر به نفحه اولی نمودهاند را نیز رد مینمایند و میفرماید: این روز روزی است که خداوند متعال اجتماع بشری را اصلاح، ریشه فسار را قطع و دیگر کسی جز خدا را نخواهد پرستید که آنروز پایان مهلت ابلیس است.(25) که فیالواقع همان رجعت است که پیامبرگرامی(ص) و فرزندانش در کنار امیرالمومنین(ع) حکومت میکنند و مطابق فرمایش امام صادق(ع) که فرمود: (آری روز وقت معلوم، روزیست که رسولاکرم(ص) او را (ابلیس) بر روی سنگی در بیتالمقدّس سر میبرد)(26)
6- (ثم رددنا لکم الکرة علیهم و أمددناکم باموال و بنین و جعلناکم اکثر نفیراً)(27)
امام صادق(ع) در روایت مفصلی در توضیح تبیین این آیه اشاره به رجعت میفرمایند و میفرمایند: (و منظور از اینکه میفرماید: شما بر ضد آنها دوست داریم، رجعت امام حسین(ع) است که با هفتاد نفر از یارانش که کلاهخودهای دو روی طلا بر سر دارند، و به مردم اعلام میکنند که این حسین(ع) است که خارج شده است، تا مؤمنان در مورد او دچار شک و تردید نشوند و... و در آنگاه اجل حضرت مهدی(ع) فرا میرسد و دیده از جهان فرو میبندد. سپس امام حسین(ع) او را غسل و کفن وضوط میکند و به خاک میسپارد، که هرگز امام را جز امام غسل نمیدهد.(28)
سلمان از رسولاکرم(ص) حدیث مفصلی را نقل میکند که پس از ذکر اسامی 12 امام(ع) از پیامبر سوال میکند که چگونه آنها را درک کنم؟... حضرت فرمود: تو آنها را درک خواهی کرد... سپس فرمود، بخوان آیه را که فرمود: (فاذا جاء و عداولیهما... ثم رددنا لکم الکرة علیهم...) مسلمان میگوید اشک شوق ریختم و به شدت گریستم و به حضرت عرض کردم، آیا شما با من پیمان میبندید؟ فرمود آری سوگند به خدائی که محمد(ص) را به رسالت برانگیخت این پیمانی از طرف من و علی و فاطمه و حسن و حسین و 9 امامرحوم (از نسل حسین) برای تو و همه کسانیکه از ما هستند و با ما هستند و در راه ما مورد ستم قرار گرفتهاند.(29)
و نیز علی بن مهزیار یکی از نیکبختانی است که سعادت تشرف به پیشگاه حضرت بقیة ا... الاعظم(عج) را پیدا کرده و... و تفصیلاً از خود حضرت جریان ظهور خویش را میشنود و... تا آنجا که میفرماید: به مدینه میآیم و جسد آن دو را در میآورم و... علی بن مهزیار پرسید: سپس چه حوادثی روی میدهد سرور من؟
فرمود: (رجعت، رجعت، رجعت) آنگاه آیه فوق الذکر را تلاوت فرمود.(30)
7- (و یوم نحشر من کل امه فوجاً ممّن یکذّب بایاتنا فهم یوزعون).(31)
یکی از روشنترین آیات مرتبط با رجعت همین آیه است چرا که این آیه بعد از آیه (دابة الارض) نازل شده که باتفاق شیعه و سنی قبل از قیامت است که علامه طباطبائی(رض) میفرماید: این آیه به صراحت مبین آن است که برانگیخته شدن قبل از قیام قیامت است و اگر؟ نباشد تاویل نمیباشد.(32)
از محضر امام صادق(ع) در مورد آیه سوال شد فرمود: مردم در این زمینه چه میگویند؟ گفتم: آنها میگویند: این آیه در مورد قیامت است. فرمود: آیا خداوند در روز قیامت گروهی را بر میانگیزد و گروه دیگری را فرو میگذارد؟! این آیه در مورد رجعت است و اما آیه قیامت این آیه است: (و حشرناهم فلم نغادر منهم احداً)(33) و نیز آنحضرت در تفسیر آیه فرمود: تنها کسی که در رجعت برمیگردد که مومن خالص و یا کافر خالص باشد.(34)
نظر به اینکه این آیه همانطور که بیان شد از صریحترین آیات مربوط به رجعت است، مفسرین و محققین بزرگ در این مورد اقدام به جمعآوری روایات در تشریح این آیه اقدام نمودهاند، فیالمثل مهم سید مرتضی(رض) در کتاب محکم و به مرحوم طبری در تفسیر مجمعالبیان، مرحوم فیض کاشانی در تفسیر صافی خویش، و مرحوم حرعاملی(رض) در کتاب پر ارج خویش یعنی (الایفاظ) آورده است. (ص 5)
8- (قالوا ربنا امتنا اتینین واجییتنا آثتین، فاعترفنا بذنوبنا، فهل الی خروج من سبیل)(35)
اگرچه مفسیرین در تفسیر دو مرگ و دو زندگی غالباً دچار اضطراب شدهاند و بعضاً تفسیر غیر معتبری از آیه نمودهاند (که یا در قبر زنده میشود که به نیکر و منکر پاسخ بگوید و یا...) ولی با وجود روایات فراوانی و ممشیصضای که از ائمه(ع) موجود است همگی دال بر این است که این آیه مربوط به رجعت است.(36)
امام رضا(ع) در تفسیر این آیه فرمود: به خدا سوگند این آیه در مورد رجعت است.(37) و نیز سید حمیدی در نزد منصور روایتی با این آیه بر اثبات رجعت استدلال نمود.(38)
امام باقر(ع) میفرماید: این آیه منحصراً در مورد گروههائی است که بعد از مرگ رجعت میکنند و این گفتگو در روز قیامت واقع میشود.(39)
فصل سوم: رجعت در میان امم پیشین
یکی از قویترین برهانها بر امکان هر چیزی وقوع آن است، و ما در این فص به موارد متعددی اشاره نموده و فقط یک مورد آنرا برای نمونه توضیح و تشریح مینمائیم. و اگر در گذشته چنین امکانی در مورد رجعت بوده باشد احتمال امتناع آن از این رفته و ممکن بودن امر رجعت قطعی میشود. همه اینها مضافاً به آیات و روایاتی است که در کتب مقبره و در قرآن کریم نقل شده است.
1- رجعت 70 نفر از برگزیدگان قوم حضرت موسی(ع) که به صاعته الهی از بین رفتند، آنگاه به خواهش حضرت از خداوند زنده شدند.(ثم بعثناکم من بعد موتکم لعلکم تشکرون)(40)
2- حادثه گاو بنیاسرائیل - در مورد قتل فردی از این قوم که بالاخره قسمتی از بده این گاو را به بدن مقتول میزنند و او به قدرت الهی زنده میشود و...(واز قتلتم نفساً فادّار أتم فیها... کذالک یحیی الله الموتی...)(41)
3- داستان قومی که از ترس طاعون از وطن خویش گریختند و به مدت طولانی مردند و به سبب دعای یکی از پیامبران به نام - حزقیل(ع) - زنده شدند و روزگاری زندگی کرده، دوباره مردند. (الم الی الذین خرجوا من دیارهم و هم ألوف حذر الموت فقال لهم الم موتوا، ثم أحیاهم...)(42)
غدیر از الاغ پیاده شد و زنبیلهای انجیر و انگور را پهلوی خود گذاشت و در فکر این مردگان بود که خداوند در این حال روح او را قبض نمود و صد سال در آنجا بود و بعد از صد سال خداوند او را زنده کرد. چون دوباره زنده شد، خیال کرد از خوابی طولانی بلند شده است، لذا دنبال الاغ خویش و انگور و انجیر گشت.
فرشتهای به سوی او آمد و پرسید: ای عزیر! در چه مدت اینجا بودی؟ گفت: یکروز یا قسمتی از آن فرشته گفت بلکه تو صد سال است در اینجا؟ کردهای... بالاخره عزیر به شهر آمد و به کسان خودش گفت که من عزیر هستم، آنها باور نکردند. از حضرت امیر(ع) روایت است آنگاه که عزیر از منزل بیرون رفت، 50 ساله بود و همسرش حامله، پس از بازگشت فرزند خودش را در سن 100 سالگی دید.(43) و نیز یکی از خوارج به نام ابن کوّا (عبدالله بن ابی بکر یشکری) که از حضرت در مورد مردی سوال کرد که از پدرش بزرگش است، حضرت با اشاره به داستان عزیر، به رجعت استدلال فرمودند و آیه کریمه سوره بقره/ 259 را قرائت فرمود: (او کالذی مَرَّ علی قریةٍ، و هی خاویة علی عروشها، انی یحی هذا الله بعد موتها؟فاماته الله ماة عام ثم بعثه. قال: کم بعثت؟ قال: بثت یوماً او بعض یومٍ...).
و نیز علمای بزرگ شیعه در طول چهارده قرن در کتب تفسیری و عقیدتی خویش به آن استناد نمودهاند از ان حکله شیخ طوسی در تبیان - شیخ مفید در اجویه مسائل عکبریه، شیخ صدوق در اعتقادات، شیخ طبرسی در احتجاج، و شیخ حرعاملی در ایقاظ و... .(44)
5- داستان حضرت ابراهیم(ع) در زنده شدن 4 پرنده بر قله چند کوه و... (وازقال ربِّ ارنی کیف تحیی الموتی، قال... فخذا اربعة من الطیر...)(45)
6- داستان زنده کردن حضرت عیسی(ع) چند مرده را... (...و ابرتی الاکمه و الابرص و احیی المواتی باذن الله...)(46)
7- داستان مشهور اصحاب کهف...(قال قاتل منهم، کم لبثتم قالوا لبتنا یوماً او بعض یوم...)(47)
8- داستان برگرداندن فرزندان حضرت ایوب(ع) پس از مرگشان به قدرت الهی و... (و ایوب اذنانی ربّه... فاستجلب له فلشفنا ما به من فُرٍّ واتیناه اهله و...)(48)
9- داستان زنده شدن فرزند پادشاه انطاکیه توسط دو پیامبر در زمان حضرت عیسی(ع) که برای تبلیغ مردم انطاکله به آنجا رفته بودند و استدلال این آیه به رجعت و زنده شدن دوباره (واذ ارسلنا الیهم اثنین فکذبوهمافعززنا ثباتٍ فقالوا انا الیکم رسطون).(49)
و بالاخره مهم حرعاملی(رض) در کتاب الیقاظ 70 مورد از موارد رجعت در امم؟ را نقل فرموده است.(50)
فصل چهارم: رجعت در ادعیه و زیارت:
اگرچه جا داشت قبل از ذکر ادعیه، رجعت در روایات را مورد بررسی قرار بدهیم ولکن چون مبنای این نشوتار اختصار است و گنجایش چنین بحثی را ندارد، لذالک فصلی را در اواخر این مقوله ضمیمه نمودهایم که از بانک اطلاعات اسلامی، کلیه مواردی که در کتاب پرارج بحارالنوار مرحوم مجلسی(رض) به لغت الرجعة اشاره شده از کامپیوتر استخراج نمودیم و برای نمونه ضمیمه این جزوه نمودهایم که طالب تکمیلی این مبحث، طبعاً به هم خانوادههای این لغت، و نیز به کلمه الکرة در بحار نیز باید مراجعه نماید، تا تمامی روایات بحارالنوار و نیز در کل کتب اربعه در همین موارد را بیابد.
ولکن یکی از عالیترین منابع عقدیتی مذهب حقه شیعه دعاها و زیارتهای وارده از ائمه معصومین(ع) در مورد رجعت است که به مواردی از آن اشاره مینمائیم.
1- زیارت جامعة:
الف: (معترف بکم، مؤمِن بایاتکم، مصدّق برجعثکم، منتظر لامرکم، کرثقب لدولتکم...)
ب: (وجعلنی ممّن یقتلص آثارکم، وسیلک سبیلکم و تهیدی مهداکم و یحشر فی زمرتکم، ریکرّ فی رجعتکم و یمّلک فی دولئکم و...)
2- در زیارت پیامبر(ص) از مکان بعید (اِنّی کمِنَ القاتلین بفضلکم، مُتِرّ برجعتکم، لااُنکِرة لله قدرةً و لاازعَم اِلّا ماشاءالله).(51)
3- زیارت امام حسین(ع) - ابوبصیر از امام صادق(ع) چنین روایت میکند: (انّی من المؤمنین برجعتکم)(52) و نیز در توضیح خاصه امام حسن عسگری(ع) برو ولیکن (قاسم بن علاء همدانی) در مورد روز 3 شعبان میفرماید: (المدودة لانصرة یوم الکراة)(53)
و نیز در زیارت وارث و زیارت اربعین امام حسین(ع) و زیارت حضرت ابوالفضل(ع) و نیز در زیارت حضرت ولی عصر(اواحنافداه) در روز نیمه شعبان، و زیارت آلیاسین، و زیارت رجبیّه و نیز زیارت وداع امام حسین(ع) و در دعای عهد و... تصریحاً به رجعت ائمه هدی (علیهم افضل صلوات المصلین) اشاره شده است.
فصل پنجم: چه کسانی در رجهت برمیگردند؟
امام صادق(ع) در این رابطه میفرماید: (رجعت همگانی نیست، بلکه اختصاصی است، تنها کسانی رجعت میکنند که مؤمن خالص باشند، یا مشرک خالص.)(54)
حال به طور خلاصه، با تحثیث و تفصص در روایات و کتب مربوطه فقط اسامی بعضی از کسانی که در رجعت برمیگردند در اینجا ذکر میشود (بدلیل طولانی شدن نوشتار):
1- محسن بن علی(ع) و قاتل او قنفذ. (دلائل الاماثه - ص 297 - به نقل از امام صادق(ع) )
2- امام حسین(ع) و اصحابش و یزید و اصحابش. (بحار - ج 52 ص 314)
3- کلیه کسانی که به آلمحمد(ص) ظلم کردهاند. (دلایل الاماثه- ص 247)
4- پیامبران: طبق بعضی روایات در تفسیر آیه 81 سوره آلعمران، همه پیامبران در ایام رجعت باز میگردند که بعضاً در مورد بعضی از آنان در روایات خامثه اشاره شده است (مثلحضرت اسماعیل - عیسی - حضر - رسولاکرم(ص) )
5- ائمه اطهار(ع): طبق روایات همه ائمه اطهار(ع) بر میگردند و نسبت به بعضی روایات زیادی موجود است. (مثلاً امیرالمؤمنین(ع) - امام حسن(ع) - امام حسین(ع) )
6- اصحاب پیامبر(ص) و ائمه(ع): طبق روایات دو گروه از اصحاب در رجعت باز میگردند 1- ظالمین از آنها 2- صالحین از آنها مثل (سلمان - مقدار - جابر - ابودجانه انصاری - مالک اشتر - مفضل بن عمر - حمران بن اعینی و...)
7- موارد دیگر مثل: (مؤمن فرعون و یوشع بن نون و اصحاب کهف و...)
فصل ششم: چند نکته:
نکته اول: در جواب این سوال که آیا رجعت اختیاری است یا اجباری؟
میتوان پس از تحقیق در مجموع آیات و روایت چنین استنباط نمود که در مورد کفار و ظالمین اجباری است ولکن در مورد صالحین و مؤمنین اختیاری است، اگرچه هیچ مؤمنی پیشنهاد رجعت را رد نمیکند، به همین دلیل امام صادق(ع) میفرماید: (هنگامی که حضرت ولی عصر(عج) قیام کند، مامورین الهی در قبر با اشخاص مؤمن تماس میگیرند و به آنها میگویند: ای بنده خدا، مولایت ظهور کرده است، اگر میخواهی که به او بپیوندی آزاد هستی، و اگر نمیخواهی در نعمتهای الهی متنعم باشی و بمانی باز هم آزاد هستی.)(55)
نکته دوم: شبهات در مورد رجعت
چون شبهات زیادی بر رجعت وارد شده و اگر ما بخواهیم اینگونه شبهات را (از قبیل تناسخ - بازگشت فعل به قوه - اجماع متقول - خبر واحد - اجتماع دو امام و...) در این جزوه پاسخ دهیم، خارج از هدف این جزوه است، لهذا و باذن الله در قسمت بعدی این نوشتار به این سبهات تفسیراً پاسخ خواهیم داد و الّا به کتب علمای بزرگوار مثل الایقاظ و... مراجعه شود.
والسلام علی بن من اتتبع الهدی و جعلنا الله
من الصالحین الخالصین الراجعین وفی دولة
اهل البیت(ع)
روز ولادت نبیاکرم(ص) 17 ربیع الاول - قم المقدسه
سال 1416. ه. ق.
بحارنامه
1- البحار ج 1 ص 16 بیان
بغیره و کتاب المحتضر و کتاب الرجعه نه ایضا
2- البحار ج 1 ص 34 بیان
الاولان مشتملان علی اخبار غریبه فی الرجعه و احوال القائم ع و الکتاب الثالث متضمن لذکر
3- البحار ج 2 ص 70 روایه 26 باب 13 روایه
سالت ابا جعفر ع عن الامور العظام من الرجعه و غیرها
4- البحار ج 3 ص 166 روایه 1 باب 5 بیان
اشاره الی ما یعرض المتحیره من الرجعه و الاستقامه و الاقامه و قوله ع و اخذها
5- البحار ج 6 ص 134 روایه 34 باب 4 روایه
ثم عاش بعده فسال الرجعه فاسعف بطلبته
6- البحار ج 6 ص 210 باب 8 بیان
الموت سالوا الله تعالی عند ذلک الرجعه الی دار التکلیف فیقول احدهم
7- البحار ج 6 ص 210 باب 8 بیان
ای مساله الرجعه
8- البحار ج 6 ص 253 روایه 87 باب 8 روایه
فاما ما سوی هذین فانه یلهی عنه و قال فی الرجعه
9- البحار ج 9 ص 239 روایه 138 باب 1 روایه
قال عذاب الرجعه بالسیف قوله
10- البحار ج 9 ص 244 روایه 147 باب 1 روایه
قال هو قیامه فی الرجعه ینذر فیها
11- البحار ج 10 ص 144 روایه 5 باب 9 روایه
ایها الناس اسمعوا و عوا و اتقوا الله و راجعوا و هیهات منکم الرجعه الی الحق و قد صارعکم النکوص و خامرکم الظغیان و الجحود
12- البحار ج 11 ص 13 باب 1 بیان
عن ائمتنا ع ان النصره فی الرجعه
13- البحار ج 11 ص 27 روایه 15 باب 1 روایه
و هو فی الرجعه اذا رجع رسول الله و الائمه ع
14- البحار ج 11 ص 27 روایه 15 باب 1 روایه
قال ذاک و الله فی الرجعه
15- البحار ج 11 ص 27 روایه 15 باب 1 روایه
و ذلک فی الرجعه
16- البحار ج 11 ص 27 روایه 17 باب 1 روایه
و علی الله تمام الثالثه و تمام اثالثه فی الرجعه
17- البحار ج 13 ص 200 باب 7 بیان
و استدل بها علی جواز الرجعه
18- البحار ج 13 ص 243 روایه 50 باب 7 بیان
بل انما یحصل ذلک فی الرجعه کما ان السبعین ماتوا ثم رجعوا بدعاء موسی ع
19- البحار ج 13 ص 243 روایه 50 باب 7 بیان
او یقال انه یکفی عصتهم بعد الرجعه و فیه اشکال و یابی عن اکثر الوجوه ما
20- البحار ج 13 ص 36 روایه 32 باب 10 بیان
ص ای بعد الهجره او فی الرجعه
21- البحار ج 14 ص 3 روایه 6 باب 1 روایه
و اخبار الرجعه و ذکر القائم ع لقوله
22- البحار ج 14 ص 350 روایه 13 باب 24 بیان
ان یکون الوجه الاول مبنیا علی الرجعه فلایکون مختصا باهل الکتاب الموجودین فی ذلک الزمان
23- البحار ج 15 ص 244 روایه 46 باب 2 غیرمعصوم
اخف الوقفه و عجل الرجعه
24- البحار ج 16 ص 96 روایه 34 باب 6 روایه
هو قیامه و عجل الرجعه
25- البحار ج 18 ص 390 روایه 97 باب 3 بیان
الذین کذبوا الرسل او الحزاب فی الرجعه و یحتمل ان یکون اشاره الی عزوه الاحزاب
26- البحار ج 19 ص 320 روایه 74 باب 10 بیان
العدد فی کتال الغیبه و باب الرجعه
27- البحار ج 20 ص 40 باب 12 بیان
و من معه باروحاء و اجمعوا الرجعه الی رسول الله ص و قالوا اصبنا جل
28- البحار ج 20 ص 99 روایه 28 باب 12 بیان
لهم ابغلوا محمدا انی اردت الرجعه الی اصحابه لاستاصلهم و اوقر لکم رکابکم زبیبا اذا
29- البحار ج 21 ص 176 روایه 9 باب 28 بیان
ای اذکرکم الله فی اکراه و الرجعه الیه او اسالکم الکره
30- البحار ج 22 ص 176 باب 37 بیان
ما بدا لنا فمتی ما اردنا الرجعه رجعنا فنزلت فینا ما نزلت فی الحارث فلما فتح
31- البحار ج 22 ص 99 روایه 53 باب 37 روایه
یعنی الرجعه
32- البحار ج 22 ص 241 روایه 4 باب 4 بیان
و لیقیمن احد ای القائم فی الرجعه کما سیاتی و المراد بفلان طلحه کما مر ما
33- البحار ج 23 ص 337 روایه 5 باب 20 بیان
وفاقتهم ع فی زمانه ع الرجعه
34- البحار ج 24 ص 72 روایه 6 باب 30 روایه
قال فی الرجعه
35- البحار ج 24 ص 313 روایه 18 باب 67 بیان
فی القیامه الکبری داله بباطنها علی الرجعه الصغری و لما کان فی زمن القائم ع یرد
36- البحار ج 24 ص 334 روایه 58 باب 67 بیان
فان اساعه ظهرها القیامه و بطنها الرجعه کما سیاتی و لما ردد الله تعالی ما یوعدون
37- البحار ج 24 ص 351 روایه 69 باب 67 روایه
و قیام القائم و الرجعه
38- البحار ج 24 ص 366 روایه 92 باب 67 بیان
تمام الثالثه و تمام الثالثه فی الرجعه
39- البحار ج 25 ص 108 روایه 8 باب 2 بیان
الاول انه لیس فی اکثر اخبار الرجعه التصریح باجتماعهم فی عصر واحد فلا تنافی بل ظاهر
40- البحار ج 25 ص 108 روایه 8 باب 2 بیان
بعض علمائنا فی کتاب کتبه فی الرجعه ان للقائم ع ایضا رجعه موته فیتحمل ان
41- البحار ج 5 ص 108 روایه 8 باب 2 بیان
ان یکون مورد الخبر الموت بعد الرجعه و یویده الاخبار الکثیره الداله علی ان لکل من
42- البحار ج 25 ص 108 روایه 8 باب 2 بیان
مات فی تلک الحیاه یقتل فی الرجعه و ان قتل فی تلک الحیاه یموت فی الرجعه
43- البحار ج 25 ص 108 روایه 8 باب 2 بیان
بین الاخبار اذ الظاهر ان زمان الرجعه لیس زمان تکلیف فقط بل هو
44- البحار ج 25 ص 109 روایه 8 باب 2 بیان
الثالث ان اخبار الرجعه اکثر و اقوی من تلک الاخبار فلا ینبغی ردها و الاخذ بهذه
45- البحار ج 25 ص 135 روایه 6 باب 4 روایه
فقال المامون یا ابا الحسن فما تقول فی الرجعه
46- البحار ج 25 ص 303 روایه 67 باب 10 بیان
قوله ع ع ه رمز عن الرجعه ای انه حدثهم عن ابیه جده بالرجعه عند
47- البحار ج 25 ص 308 روایه 74 باب 10 بیان
الرجعه
1- البحار ج 25 ص 308 روایه 74 باب 10 بیان
قوله فی الاجله ای فی الرجعه
2- البحار ج 26 ص 103 روایه 6 باب 4 بیان
احوالها والجنه و النار و الرجعه و قیام القائم ع و نزول عیسی ع و
3- البحار ج 27 ص 89 روایه 41 باب 4 بیان
دولته و دوله ولده ع فی الرجعه او فی القیامه کما قال تعالی
4- البحار ج 27 ص 93 روایه 52 باب 4 بیان
القرابه من الائمه و النصر فی الرجعه و الظفر علی الاعادی فی الدنیا و الاخره و
5- البحار ج 27 ص 93 روایه 52 باب 4 بیان
و الاخره و کذا التمکین فی الرجعه و السرور عند الموت و فی الاخره
6- البحار ج 27 ص 268 روایه 17 باب 16 بیان
بتناسخ لکن حیاتهم قبل القیامه و الرجعه بعید و اما ان تکون اجسادهم المثالیه تتصور بتلک
7- البحار ج 32 ص 226 روایه 176 باب 4 روایه
و تمام الثالثه فی الرجعه
8- البحار ج 33 ص 394 روایه 618 باب 23 غیرمعصوم
و لغیرهم علی اعداد اخر و هو یرید الرجعه الی صفین
9- البحار ج 33 ص 499 روایه 705 باب 29 روایه
و یتمنی المضیع الرجعه و فیه و لات حین مناص
10- البحار ج 36 ص 110 روایه 58 باب 39 بیان
ان علیا ع لایبعث فی الرجعه او لایبعث الناس له فیها
11- البحار ج 36 ص 174 روایه 163 باب 39 روایه
قال فی الرجعه
12- البحار ج 36 ص 174 روایه 163 باب 39 روایه
قال یمکث بعد قتله فی الرجعه فیقضی ما امره
13- البحار ج 36 ص 371 روایه 234 باب 41 سند
اقول روی احمد بین محمد بن عیاش فی متقضب الاثر فی النص علی الاثنی عشر کثیرا من الخبار و المتقدمه باسانید ترکناها حذرا من التکرار و الاکثار و اوردنا بعضها فی باب الرجعه و روی عن ابن عقده عن عبد الله بن احمد بن مستورد عن مخول عن محمد بن بکر عن زیاد بم المنذر عن عبد العزیز بن خضیر عن عبد الله بن ابی اوفی قال قال رسولاللهص
14- البحار ج 37 ص 48 روایه 25 باب 50 بیان
به الحسین ع فانه منصور فی الرجعه و سیاتی ما یؤمیده
15- البحار ج 37 ص 219 روایه 86 باب 52 بیان
محل مواعید الله مما یکون فی الرجعه و القیامه و غیرها قوله ص و لهم عمت
16- البحار ج 39 ص 344 روایه 16 باب 90 بیان
تفصیل القول فی ذلک فی باب الرجعه من کتاب الغیبه والحموله بالضم الاحمال و المراد
17- البحار ج 39 ص 349 روایه 20 باب 90 روایه
یعنی الرجعه قبل القیامه
18- البحار ج 40 ص 18 روایه 35 باب 91 بیان
النازله فی القائم ع و باب الرجعه
19- البحار ج 41 ص 96 روایه 20 باب 114 بیان
اخبره ع بما یکون منه فی الرجعه
20- البحار ج 42 ص 154 روایه 21 باب 124 روایه
و عرضت علی ربک المحل الذی یتمنی الرجعه المضیع للتوبه لذلک
21- البحار ج 42 ص 182 روایه 40 باب 124 روایه
و یتمنی المضیع الرجعه و لات حین مناص و السلام
22- البحار ج 42 ص 211 روایه 11 باب 127 بیان
ان یکون المراد بقوله غدا ایام الرجعه و القیامه فان فیها تظهر شوکته و رفعته و
23- البحار ج 42 ص 211 روایه 11 باب 127 بیان
الملک و الملکوت فهو ع فی الرجعه ولی الانتقام من النافقین و الکفار و ممکن المتقین
24- البحار ج 42 ص 211 روایه 11 باب 127 بیان
جسده بحسب ما یظنه الناس فی الرجعه و نزوله عن منبر الوسیله و قیامه علی شفیر
25- البحار ج 42 ص 211 روایه 11 باب 127 بیان
القائم ع فانه امام زمان فی الرجعه و قیام الرسول ص مقامه للمخاصمه فی القیامه کذا
26- البحار ج 42 ص 212 روایه 11 باب 127 بیان
و یکشف الله عن سرائری فی الرجعه و القیامه الاتصاله بقوله وداع مرصد للتلافی و قوله
27- البحار ج 44 ص 66 روایه 13 باب 19 بیان
فی الرجعه انه ع قال یا مفضل
28- البحار ج 45 ص 324 روایه 1 باب 47 غیرمعصوم
فطلب الیکم الموادعه و سالکم الرجعه
29- البحار ج 46 ص 331 روایه 12 باب 8 بیان
حاضرا یوم تنتقم من الکافر فی الرجعه
30- البحار ج 47 ص 348 روایه 45 باب 11 بیان
ع انه انما یکون ذلک فی الرجعه لما ذکر من القصه فتفهم
31- البحار ج 48 ص 265 روایه 23 باب 10 بیان
بیان لعل المراد قتلهم فی الرجعه
32- البحار ج 51 ص 51 روایه 26 باب 5 بیان
او لشموله لسائر الائمه ع باعتبار الرجعه او لا ظهوره ع منزله ظهور الجمیع و یحتمل
33- البحار ج 51 ص 51 روایه 26 باب 5 بیان
ای علی الفرض البعید او فی الرجعه ذلک ای ظهوره و تمکنه
34- البحار ج 51 ص 256 روایه 5 باب 14 بیان
تسعون اشاره الی من یعود فی الرجعه قوله ان بفرقها الدم لعل المعنی ان کلها یصرف
35- البحار ج 52 ص 299 روایه 61 بیان
ع او غیره من الائمه فی الرجعه
36- البحار ج 52 ص 346 روایه 92 باب 27 روایه
مثله بتغییر و سیاتی فی الرجعه
37 - البحار ج 52 ص 346 روایه 92 باب 27 روایه
و قال فی خبر آخره عنه قال لیظهره الله فی الرجعه
38- البحار ج 53 ص24 روایه 1 باب 28 روایه
العذاب الادنی عذاب الرجعه و العذاب الاکبر عذاب یوم القیامه
39- البحار ج 53 ص 25 روایه 1 باب 28 روایه
تقول معنی الرجعه ان یرد الله الینا ملک الدنیا
40- البحار ج 53 ص 34 روایه 1 باب 28 روایه
و هذا المهدی و هذه الرجعه
41- البحار ج 53 ص 38 روایه 1 باب 28 بیان
بزمان الرجعه بان یکون المراد بالجنه و النار ما یکون فی عالم البرزخ کما ورد فی
42- البحار ج 53 ص 39 باب 29 باب
باب 29 الرجعه
43- البحار ج 53 ص 39 روایه 1 باب 29 روایه
الحسین بن علی ع و ان الرجعه لیست بعامه
44- البحار ج 53 ص 39 روایه 3 باب 29 روایه
لاتقولوا الجبت و الطاغوت و لاتقولوا الرجعه
45- البحار ج 53 ص 40 روایه 4 باب 29 روایه
سالت ابا عبد الله ع عن هذه الامور العظام من الرجعه و اشباهها
46- البحار ج 53 ص 40 روایه 6 باب 29 روایه
قال لی ابو جعفر ع ینکر اهل العراق الرجعه قلت نعم
47 - البحار ج 53 ص 41 روایه 8 باب 29 بیان
یان یکون المراد باحشر الرجعه
48- البحار ج 53 ص 42 روایه 10 باب 29 روایه
یعنی بذلک محمدا ص و قیامه فی الرجعه ینذر فیها
49- البحار ج 53 ص 42 روایه 10 باب 29 روایه
فی الرجعه و فی قوله
50- البحار ج 53 ص 42 روایه 10 باب 29 روایه
فی الرجعه
51- البحار ج 53 ص 42 روایه 11 باب 29 روایه
ان امدثر هو کائن عند الرجعه
52- البحار ج 53 ص 42 روایه 11 باب 29 روایه
نعم و الله لکفره من الکفر بعد الرجعه اشد من کفرات قبلها
53- البحار ج 53 ص 45 روایه 17 باب 29 روایه
تلک اذا کره خاسره کلامهم فی الرجعه علی التحقیق لا فی الحیاه الاولی علی الاستهزاء
54- البحار ج 53 ص 47 روایه 20 باب 29 روایه
و ان لی الکره بعد الکره و الرجعه بعد الرجعه
55- البحار ج 53 ص 51 روایه 25 باب 29 روایه
قال نزلت فی الرجعه کذبوا بها
56- البحار ج 53 ص 51 روایه 26 باب 29 روایه
فی ذلک الوقت یعنی الرجعه
57 - البحار ج 53 ص 51 روایه 27 باب 29 روایه
انما ذلک فی الرجعه
58- البحار ج 53 ص 51 روایه 28 باب 29 روایه
قال ذاک و الله فی الرجعه یاکلون العذره
59- البحار ج 53 ص 51 روایه 29 باب 29 روایه
کل قریه اهلک الله اهله بالعذاب الیرجعون فی الرجعه
60- البحار ج 53 ص 52 روایه 29 باب 29 روایه
فهده الایه من اعظم الدلاله فی الرجعه
61- البحار ج 53 ص 52 روایه 29 باب 29 روایه
عنی فی الرجعه
62- البحار ج 53 ص 52 روایه 30 باب 29 روایه
و الدلیل علی ان هذا فی الرجعه قوله
63- البحار ج 53 ص 52 روایه 30 باب 29 روایه
و یدع الباقین لا و لکنه فی الرجعه
64- البحار ج 53 ص 52 روایه 34 باب 29 روایه
قال العذاب الادنی عذاب الرجعه بالیسف
65- البحار ج 53 ص 52 روایه 34 باب 29 روایه
ای یرجعون فی الرجعه حتی یعذبوا
66- البحار ج 53 ص 52 روایه 36 باب 29 روایه
قال صادق ع ذلک فی الرجعه
67 - البحار ج 53 ص 52 روایه 36 باب 29 روایه
بیان ای احد الاحیائین فی الرجعه و الاخر فی القیامه و احدی الاماتتین فی الدنیا
68- البحار ج 53 ص 56 روایه 36 باب 29 روایه
الاماتتین فی الدنیا و الاخری فی الرجعه و بعض المفسرین صححوا التثنیه بالاحیاء فی القبر للسؤال
69- البحار ج 53 ص 56 روایه 37 باب 29 روایه
یعنی امیر المومنین و الائمه صلوات الله علیهم فی الرجعه
70- البحار ج 53 ص 57 روایه 39 باب 29 روایه
قال ذلک اذا خرجوا فی الرجعه من القبر
71- البحار ج 53 ص 58 روایه 40 باب 29 روایه
قال فی الرجعه
72- البحار ج 53 ص 58 روایه 41 باب 29 روایه
قال القائم و امیرالمومنین ع فی الرجعه
73- البحار ج 53 ص 58 روایه 41 باب 29 روایه
و ما یکون بعده من اخبارهم رسول الله ما یکون من الرجعه
74- البحار ج 53 ص 58 روایه 41 باب 29 روایه
و ما یکون بعده من اخبار القائم ع و الرجعه و القیامه
75- البحار ج 53 ص 59 روایه 45 باب 29 روایه
یا ابا الحسن ما تقول فی الرجعه
76- البحار ج 53 ص 60 روایه 49 باب 29 روایه
ان ذلک فی الرجعه
77- البحار ج 53 ص 60 روایه 49 باب 29 روایه
و مما یدل علی الرجعه قوله
78- البحار ج 53 ص 60 روایه 49 باب 29 روایه
کل قریه اهلک الله اهلها بالعذاب لایرجعون فی الرجعه
79- البحار ج 53 ص 61 روایه 50 باب 29 روایه
مما وعد الله تعالی الائمه ع من الرجعه و النصر
80- البحار ج 53 ص 61 روایه 50 باب 29 روایه
فهذا کله مما یکون فی الرجعه
81- البحار ج 53 ص 61 روایه 51 باب 29 روایه
یعنی الرجعه
82- البحار ج 53 ص 63 روایه 54 باب 29 روایه
ان اول من یکر فی الرجعه الحسین بن علی ع
83- البحار ج 53 ص 64 روایه 55 باب 29 روایه
یعنی بذلک محمدا ص قیامه فی الرجعه ینذر فیها
84- البحار ج 53 ص 64 روایه 55 باب 29 روایه
یعنی محمدا ص نذیر للبشر فی الرجعه
85- البحار ج 53 ص 64 روایه 55 باب 29 روایه
قال یظهره الله عز و جل فی الرجعه
86- البحار ج 53 ص 64 روایه 55 باب 29 روایه
هو علی بن ابی طالب صلوات الله علیه اذا رجع فی الرجعه
87- البحار ج 53 ص 65 روایه 57 باب 29 روایه
قال ذلک و الله فی الرجعه
88- البحار ج 53 ص 65 روایه 57 باب 29 روایه
و قتلوا و ائمه قد قتلوا و لمینصروا فذلک فی الرجعه
89- البحار ج 53 ص 65 روایه 57 باب 29 روایه
قال هی الرجعه
90- البحار ج 53 ص 65 روایه 58 باب 29 روایه
کرهت ان اسال ابا جعفر ع فی الرجعه
91- البحار ج 53 ص 66 روایه 59 باب 29 روایه
سمعته یتول فی الرجعه
92- البحار ج 53 ص 67 روایه 61 باب 29 روایه
قال فی الرجعه
93- البحار ج 53 ص 67 روایه 63 باب 29 روایه
سالت ابا جعفر عن الرجعه فقال القدریه تنکرها ثلاثا
94- البحار ج 53 ص 68 روایه 66 باب 29 روایه
فخدثنی فی الرجعه عن اناس من اهل بدر
95- البحار ج 53 ص 71 روایه 70 باب 29 روایه
هم الذین اشتری منهم انفسهم و اموالهم یعنی فی الرجعه
96- البحار ج 53 ص 72 روایه 71 باب 29 روایه
فی الامم السابقه و قد وقعت الرجعه فی الامم السابقه مرات شتی
97- البحار ج 53 ص 99 روایه 119 باب 29 روایه
قال فی الرجعه
98- البحار ج 53 ص 99 روایه 119 باب 29 روایه
یمکث بعد قتله فی الرجعه ما امره
99- البحار ج 53 ص 103 روایه 127 باب 29 روایه
قال عذاب الرجعه بالسیف
100- البحار ج 53 ص 103 روایه 128 باب 29 روایه
قال فی الرجعه اذا رجع امیرالمومنین
101- البحار ج 53 ص 103 روایه 129 باب 29 روایه
هو قیامه فی الرجعه ینذر فیها
102- البحار ج 53 ص 103 روایه 130 باب 29 روایه
سئل عن الرجعه احق هی قال نعم
103- البحار ج 53 ص 104 روایه 131 باب 29 روایه
قال الکره الکره الرجعه
104- البحار ج 53 ص 114 روایه 138 باب 29 روایه
العذاب الادنی دون العذاب الاکبر الرجعه
105- البحار ج 53 ص 115 روایه 138 باب 29 روایه
لاتقولوا الجبت و الطاغوت و تقولوا الرجعه
106- البحار ج 53 ص 116 روایه 139 باب 29 روایه
قال ع هو خاص لاقوام فی الرجعه بعد الموت
107- البحار ج 53 ص 116 روایه 140 باب 29 روایه
الدنیا یدل علی ان هذا فی الرجعه اذ هی لاتسال فی الاخره
108- البحار ج 53 ص 117 روایه 144 باب 29 روایه
یعنی عذابا فی الرجعه
109- البحار ج 53 ص 118 روایه 149 باب 29 روایه
و اما الرد علی من انکر الرجعه
110- البحار ج 53 ص 118 روایه 149 باب 29 روایه
فی الرجعه فاما القیامه فهم یرجعون
111- البحار ج 53 ص 118 روایه 149 باب 29 روایه
و هذا لایکون الا فی الرجعه
112- البحار ج 53 ص 120 روایه 153 باب 29 روایه
علی یدی تقوم الساعه قال یعنی الرجعه
113- البحار ج 53 ص 120 روایه 155 باب 29 روایه
قال فی الرجعه
114- البحار ج 53 ص 121 روایه 158 باب 29 غیرمعصوم
کان احکم بن بشار اذا ذکر عنده الرجعه
115- البحار ج 53 ص 123 روایه 161 باب 29 بیان
فی الفهرست له کتاب المتعه و الرجعه
116- البحار ج 53 ص 123 روایه 161 باب 29 بیان
عد النجاشی من جمله کتبه کتاب الرجعه
117- البحار ج 53 ص 124 روایه 161 باب 29 بیان
ان له کتابا فی اثبات الرجعه
118- البحار ج 53 ص 124 روایه 161 باب 29 بیان
فانه عد النجاشی من کتبه کتاب الرجعه
119- البحار ج 53 ص 124 روایه 161 باب 29 بیان
و النجاشی فی الفهرست کتابه فی الرجعه
120- البحار ج 53 ص 124 روایه 161 باب 29 بیان
محمد و هو ممن یجاد فی الرجعه انتهی
121- البحار ج 53 ص 124 روایه 161 باب 29 بیان
المخالفین و یحتج علیهم فی حقیه الرجعه
122- البحار ج 53 ص 126 روایه 161 باب 29 بیان
و استدل بهذه الایه علی سحه الرجعه من ذهب الی ذلک من الامامیه بان قال دخول
123- البحار ج 53 ص 127 روایه 161 باب 29 روایه
تاولوا ما ورد من الاخبار فی الرجعه
124- البحار ج 53 ص 127 روایه 161 باب 29 روایت
ان الرجعه تنا فی التکلیف و لیس کذلک
125- البحار ج 53 ص 127 روایه 161 باب 29 روایت
و لان الرجعه لم یبثت بظواهر الاخبار المنقوله
126- البحار ج 53 ص 128 روایه 161 باب 29 بیان
الله فی رساله العقائد اعتقادنا فی الرجعه آنهاحق و قد قال الله عز و جل
127- البحار ج 53 ص 129 روایه 161 باب 29 بیان
ان الرجعه کانت فی الامم السالفه
128- البحار ج 53 ص 130 روایه 161 باب 29 بیان
یعنی فی الرجعه و ذلک انه یقول
129- البحار ج 53 ص 130 روایه 161 باب 29 بیان
لا فی الاخره و ساجرد فی الرجعه کتابا ابین فیها کیفیتها و الدلاله علی صحه کونها
130- البحار ج 53 ص 133 روایه 161 باب 29 بیان
الله سبحانه اذا رد الکافرین فی الرجعه لینتقم منهم لم یقبل لهم توبه و جروا فی
131- البحار ج 53 ص 134 روایه 161 باب 29 بیان
بما سلف لهم من العذاب وقت الرجعه علی خلاف ائمتهم ع و یعلمون فی الحال انهم
132- البحار ج 53 ص 134 روایه 161 باب 29 بیان
عقاب القبور و حل بهم عند الرجعه العذاب علی ما تزعمون انهم مقیموم علیه و کیف
133- البحار ج 53 ص 135 روایه 161 باب 29 بیان
فلا یمتنع ان یکون الحکم فی الرجعه و اهلها علی هذا الوصف الذی حکیناه و قد
134- البحار ج 53 ص 136 روایه 161 باب 29 بیان
فی الرجعه و ما معنی قوله
135- البحار ج 53 ص 136 روایه 161 باب 29 بیان
و قال سبحانه فی حشر الرجعه قبل یوم القیامه
136- البحار ج 53 ص 137 روایه 161 باب 29 بیان
یرد حیاه المساءله لکنه اراد حیاه الرجعه التی تکون لتکلیفهم الندم علی تفریطهم فلا یفلعون ذلک
137- البحار ج 53 ص 137 روایه 161 باب 29 بیان
فصل و الرجعه عندنا تختص بمن محض الایمان و محض الکفر دون من سوی هذین الفریقین
138- البحار ج 53 ص 138 روایه 161 باب 29 بیان
و الرجعه انما هی لممحضی الایمان من اهل المله و ممحضی النفاق منهم دون من سلف
139- البحار ج 53 ص 138 روایه 161 باب 29 بیان
بلد الری حیث سالوا عن حقیقه الرجعه لان شذاذ الامامیه یذهبون الی ان الرجعه رجوع دولتهم
140- البحار ج 53 ص 138 روایه 161 باب 29 بیان
فانا نری کثیرا من مخالفینا ینکرون الرجعه انکار من یراها مستحیله غیر مقدوره و اذا ثبت
141- البحار ج 53 ص 138 روایه 161 باب 29 بیان
غیر مقدوره و اذا ثبت جواز الرجعه
142- البحار ج 53 ص 139 روایه 161 باب 29 بیان
و قد بینا ان الرجعه لاتنافی التکلیف و ان الدواعی متردده معنا حین لایظن
143- البحار ج 53 ص 139 روایه 161 باب 29 بیان
الباهره و الایات القاهره فکذلک مع الرجعه فانه لیس فی جمیع ذلک ملجیء الی فعل الواجب
144- البحار ج 53 ص 139 روایه 161 باب 29 بیان
فاما من تاول الرجعه فی اصحابنا علی ان معناها رجوع الدوله و الامر و النهی من
145- البحار ج 53 ص 139 روایه 161 باب 29 بیان
من الشیعه لما عجزوا عن نصره الرجعه و بیان جوازها و آنهاتنافی التکلیف عولوا عی
146- البحار ج 53 ص 139 روایه 161 باب 29 بیان
و هذا منهم غیر صحیح لان الرجعه لم تثبت بظواهر الاخبار المنقوله فیطرق التاویلات علیها فکیف
147- البحار ج 53 ص 139 روایه 161 باب 29 بیان
العلم و انما المعول فی اثبات الرجعه علی اجماع الامامیه علی معناها بان الله تعالی یحیی
148- البحار ج 53 ص 140 روایه 161 باب 29 بیان
اهل البیت ع و شیعتهم من الرجعه وای دنب کان لجابر فی ذلک حتی یسقط
149- البحار ج 53 ص 140 روایه 161 باب 29 بیان
الایه قوم من اصحابنا علی جواز الرجعه فان استدل بها علی جوازها کان صحیحا لان من
150- البحار ج 53 ص 140 روایه 161 باب 29 بیان
و ان استدل به علی وجوب الرجعه و حصولها فلا ثم قال السید رحمه الله اعلم
151- البحار ج 53 ص 142 روایه 161 باب 29 بیان
دون الذین یرجعون لمهمات الامور و الرجعه التی یعتقدها علماؤنا و اهل البیت ع شیعتهم
152- البحار ج 57 ص 225 روایه 186 باب 1 بیان
استبعادات الاوهام عن الاخبار الوارده فی الرجعه و طول امتداداتها فانها ایضا داخله فی زمان عمر
153- البحار ج 61 ص 54 روایه 41 باب 42 بیان
لکم یشکل تعلق الروع به قبل الرجعه و البعث و یمکن ان یکون قد ذهب بجسده
154- البحار ج 61 ص 82 باب 42 بیان
فی الرجعه انما یرجع الی الدنیا عند قیام القائم
155- البحار ج 63 ص 75 روایه 29 باب 2 بیان
فی خبر طویل فی الرجعه و احوال القائم ع
156- البحار ج 67 ص 17 باب 1 بیان
االانبیاء و قیام القائم ع و الرجعه و البعث و الحساب و الجنه و النار و
157- البحار ج 67 ص 47 باب 1 بیان
قال علی بن ابراهیم و هو فی الرجعه اذا رجع رسول الله و الائمه ص
158- البحار ج 67 ص 47 باب 1 روایه
ذلک و الله فی الرجعه
159- البحار ج 67 ص 47 باب 1 روایه
و الائمه من بعدهم قتلوا و لم ینصروا و ذلک فی الرجعه
160- البحار ج 70 ص 267 باب 1 بیان
الانبیاء و قیام و الرجعه و البعث و الحساب و الجنه و النار و سائر
161- البحار ج 72 ص 156 روایه 29 باب 101 روایه
و هیهات منکم الرجعه الی الحق
162- البحار ج 73 ص 73 روایه 36 باب 122 بیان
و لاینفعه تمنی الحیاه و الرجعه حیث یقول
163- البحار ج 73 ص 126 روایه 123 باب 122 روایه
و کانک سالت ربک الرجعه الی الدنیا
164- البحار ج 77 ص 58 روایه 3 باب 3 روایه
فلیس بمومن و لامسلم و لاکرامه یا علی تارک الصلاه یسال الرجعه الی الدنیا
165- البحار ج 77 ص 77 روایه 3 باب 4 روایه
فلا تقال العثره و لاتمکن من الرجعه
166- البحار ج 78 ص 187 روایه 31 باب 22 روایه
توقی الصرعه خیر من سؤال الرجعه
167- البحار ج 79 ص 101 روایه 14 باب 81 روایه
ظن ان علیها الرجعه
168- البحار ج 82 ص 169 روایه 5 باب 20 روایه
و کانت سالت ربک الرجعه الی الدنیا فردک
169- البحار ج 86 ص 98 روایه 5 باب 41 روایه
لمیذکر الاحیاء و الاماته فی الرجعه لعدم عمومها و شمولهما لکل احد مع انه یحتمل
170- البحار ج 86 ص 107 روایه 8 باب 41 بیان
لنصرتهم و الانتقا من اعدائهم فی الرجعه کما شهدت بالاخبار و لعل فیه سقطا او تصدیفا
171 - البحار ج 89 ص 333 روایه 5 باب 4 بیان
لایتعدی و هو اشاره الی الرجعه و العکر بالتحریک دردی الزیت و غیره استعیر هنا
172 - البحار ج 90 ص 246 روایه 43 باب 9 بیان
من ایام ظهور القائم ع و الرجعه و فی بعض النسخ امانک و اتمم علینا نعمتک
173 - البحار ج 90 ص 269 روایه 43 باب 9 بیان
علی الرجعه قبل القیمه کما یدل علیه بعض الاخبار
174 - البحار ج 90 ص 352 روایه 2 باب 1 روایه
فی البداءه و الرجعه فی مسجده
175 - البحار ج 91 ص 241 روایه 3 باب 4 بیان
لعل المعنی فی الحال و فی الرجعه او ینوی ذلک مکررا و قیل ای اول مره
176 - البحار ج 92 ص 64 روایه 47 باب 7 روایه
یعنی عذابا فی الرجعه
177 - البحار ج 93 ص 5 باب 128 روایت
و منه رد علی من انکر الرجعه و لمتعرف تاویلها
178 - البحار ج 93 ص 77 باب 128 روایت
و اخبار الساعه و الرجعه و صفات القیامه
179 - البحار ج 93 ص 86 باب 128 روایت
و اما الرد علی من انکر الرجعه فقول الله عز و جل
180 - البحار ج 93 ص 86 باب 128 روایت
فی الرجعه
181- البحار ج 93 ص 87 باب 128 روایت
و هذا لایکون الا فی الرجعه
182- البحار ج 94 ص 37 روایه 23 باب 28 روایه
و صاحب الرجعه لوعد ربنا
183- البحار ج 96 ص 21 روایه 50 باب 1 روایه
من منع الزکاه سال الرجعه عند الموت
184- البحار ج 100 ص 231 روایه 21 باب 1 بیان
انتظامها و عمارتها او اشاره الی الرجعه فان اوالئل هذه الامه الذین دفنوا فیها یردون الی
185- البحار ج 100 ص 349 روایه 35 باب 4 روایه
السلام علیک یا صاحب الکره و الرجعه
186- البحار ج 100 ص 440 روایه 17 باب 7 بیان
علی ان الائمه الذین یکرون فی الرجعه یملکون الارض بعده و ه. مخالف للمشهور
187- البحار ج 101 ص 65 روایه 53 باب 9 بیان
فی الرزخ و ضرب القبه فی الرجعه بقرینه قوله ع من حوائج الدنیا و الاخره
188- البحار ج 101 ص 151 روایه 1 باب 18 بیان
دماء اهل بیته بامر الله فی الرجعه و قیل هو تصدیف ثائر و الثائر من لا
189- البحار ج 101 ص 156 روایه 4 باب 18 بیان
و الدنیا انتم الطالب لها فی الرجعه و المنتقم لهم فیها و منهم من سحف و
190- البحار ج 101 ص 170 روایه 20 باب 18 بیان
فی الفبر بتعذیب قاتلیه و فی الرجعه بخسفهم و غیره او المراد اهل الارض من اللائکه
191- البحار ج 70 ص 151 روایه 20 باب 18 بیان
قاتلیه حتی ینتقم به منهم فی الرجعه و فی القیامه او انه تعالی لما خرب الارض
192- البحار ج 101 ص 194 روایه 30 باب 18 بیان
فی اتیانکم الکرهای الرجوع فی الرجعه او الی الزیاره او الی اهلی و الاول اظهر
193- البحار ج 101 ص 356 روایه 1 باب 30 بیان
دمه و دماء اهل بیته فی الرجعه بدقک و بدکمک او فی الاولی ایضا طلب دم
194- البحار ج 102 ص 93 روایه 2 باب 7 روایه
ما بلغنا من دهرنا و صاحب الرجعه
195- البحار ج 102 ص 142 روایه 4 باب 8 بیان
و یردکم فی الیامه اشاره الی الرجعه و الی ما ورد فی الاخبار ان المراد الایام
196- البحار ج 103 ص 301 روایه 10 باب 9 بیان
الطویل عن المفضل بن عمر الرجعه و فیه انه
197- البحار ج 104 ص 145 روایه 26 باب 1 روایه
و اما الطلاق الرجعه
198- البحار ج 104 ص 145 روایه 26 باب 1 روایه
فقد خرج ملک الرجعه من یده
199- البحار ج 104 ص 145 روایه 26 باب 1 روایه
ثم طلقها قبل ان یدنسها یمواقعه بعد الرجعه
200- البحار ج 104 ص 145 روایه 26 باب 1 روایه
و لاینقض الطهر الا بمواقعه بعد الرجعه
201- البحار ج 104 ص 145 روایه 26 باب 1 روایه
و مواقعه بعد الرجعه
202- البحار ج 104 ص 148 روایه 35 باب 1 روایه
ثم راجعها و لمیجامعها بعذ الرجعه
203- البحار ج 104 ص 156 روایه 71 باب 1 روایه
و الرجعه هو الجماع
204- البحار ج 104 ص 156 روایه 71 باب 1 روایه
و قال الرجعه الجماع و الا فهی واحده
205- البحار ج 104 ص 159 روایه 82 باب 1 روایه
فجهل فواقعها و ظن ان علیها الرجعه
206- البحار ج 105 ص 34 بیان
یتعلق بادوال الحجه و اوضاع الرجعه فقد اکثر فیه من الاساءه الیه و الی البیه
207- البحار ج 105 ص 39 بیان
علیه و علی آبانه و اثبات الرجعه و هو احد عشرون الف بیت و فیه
208- البحار ج 105 ص 49 بیان
رساله فی الرجعه الفا بیت
209- البحار ج 105 ص 59 بیان
اصحاب الکساء ع الی آخر باب الرجعه ایضا بخطه و کان فراغه منه فی سنه 1080
210- البحار ج 105 ص 79 بیان
ایدی اعداء الدین صاحب الرساله فی الرجعه و کان صهرا للمولی المحدث الخبیر المولی محمدامین
211- البحار ج 105 ص 102 بیان
ابی الحدید و رساله فی اثبات الرجعه و رساله فی العروض و غیر ذلک
212- البحار ج 110 ص 118 بیان
و کتاب المتعه و کتاب اثبات الرجعه و الفوائد و الابانه و الهدایه و الضیافه و
213- البحار ج 110 ص 120 بیان
القدیسه و الصحیفه الثانیه و رساله الرجعه الرد علی الصوفیه و رساله تواتر القرآن
214- البحار ج 110 ص 170 بیان
و رساله الرجعه للحسن بن سلیمان رایتها فی البیت المعمور بمحمد و آله صلوات الله علیهم
کتابنامه:
نظر به اینکه مسئله رجعت یکی از اعتقادات محکم در نزد شیعه بوده است و همواره مورد انتقاد و تهاجم دشمنان؟ لذالک علمای بزرگوار بیشماری پیرامون رجعت، تالیفاتی داشتهاند که اسامی بعضی از آنها را به عنوان منبع تحقیقی برای تحقیق درج مینمائیم.
1- ایات الحجه و الرجعه - شیخ محمدئ علی حائری همدانی
2- آیات لارجعه - حاج میرزا حین عطاو مشهور به خوشنویس - چاپ 1357 ق. تهران.
3- آیات الظهور فی النتظار الفرج و الظهور - علیقلی ناصج دهخوار قانی (با استسهاد به 107 آیه رجعت رآیات الرجعة ثابت نموده) چاپ 135 ق
4-اثبات الرجعة - علامه محمد باقر مجلسی - (شیخ حرعاملی و محدث نوری از این کتاب به نام رساله فی الرجعه) نام بردهاند.
5- اثبات الرجعة - شیخ حسن بن سلیمان بن خالد حلّی - از علمای قرن 8 - (مواف مختصر الاعبائر)
6- اثبات الرجعة - آقاجمال خوانساری - متوفای 1225ه.
7- آیات الرجعة - شیخ حسن بن عبدالرزاق لاهیچی - (مولف شع الیقین)
8- آیات الرجعة - حسن بن یوسف بن مطهر - مشهور به علامه حلی - (نسخه ان در کتابی فاضل خان مشهور موجود است.
9- آیات الرجعة - شیخ حیدر - (الشیعه و الرحعة ج 2 ص 358)
10- آیات الرجعة - شیخ سلیمان بن احمد قطیفی - متوفای 1266 ق. (الذریعه ج 1 ص 92)
11- آیات الرجعة - شیخ شرفالدین یحیی بحرانی - شاگرد محقق کرکی
12- آیات الرجعة - علی بن حسین بن عبدالعالی - (مشهور به کرکی)
13- آیات الرجعة - فضل بن شاذان ازدی (از اصحاب امام رضا(ع)) مولف 180 جلد کتاب که 3 جلد ان مربوط به رجعت است.(56)
14- آیات الرجعة - مولی سلطان محمد بن غلامعلی طبسی. شاگرد علامه مجلسی و ملخص نهج البلاغه ابن ابی الحدید (اصل الامل - ج 2 ص 316)
15- آیات الرجعة - شیخ محمدرضا طبشس متوفای 1405 ه. چاپ 1345 ق. در نجف اشرف
16- آیات الرجعة - مفتی میرر محمد عباس علی اکبر موسوی تستری. متوفای 1306 ق. (الذریقه ج 1 ص 93 )
17- آیات الرجعة - جامع میرزآیات الرجعة ولی الله اشراقی سرابی - متوفای 1390. ق. چاپ سال 1363 ق. درتبریز
18- آیات الرجعة - وظهور الحجه - سید محمد مومن استرابادی - مقیم مکخ معظمه - (نسخه آن در کتابخانه ایة الله مرعشی در قم موجود است.
19- اثبات الرجعة و وجوبها من التلاوة و النسنة - نسخه ان در کتابخانه مرصم و سماوی موجود است - (الذرقیه - ج 1 ص 93)
20- اثبات وجوب الرجعة و تفریح الکربه - سید محمد دین فتح الله کاظمی (معاصر شیخ حر عاملی) (نسخه آن به خط مرحوم در کتابخانه مرحوم اخوند در همدان موجود است و شیخ حر عاملی در مقدمه کتابش به آن اشاره کرده: الایقاظ من الهحه ص 2)
21- احادیث الرجعة - سید حسن صدر، متوفای 1354 ق.
22- احیا دلنسته و اماثه الدبعه(نی اثبات الرجعه) سید دلدار علی نصر آبادی نقوی - در هند چاپ شده است
23- ارشاد الجهله والمصریین علی انکار الغیبه و الرجعه - احتمالا از موسی محمد هاشک خراسانی (الذریقه ج 1 ص 523)
24- الامامیه و الرجعه - میرزآیات الرجعة عبدالله رزاق همدانی - در رد بر کتاب(اسلام و رجعت) از فرید تنکابنی شاگرد سنگلجی
25- انیس المعجه فی کیفیه الرجعه - میرزآیات الرجعة محمد باقر بن شیخ حسینعلی فقیه ایمانی اصفهانی - متوفای 1370 ق.
26- ایقاظ الامه من االضاجعه فی اثبات الرجعه - شیخ حرعاملی - سید مهدی بن محمد موسوی خوانساری کاظمی - چاپ 1366 - بغداد
27- الابقاظ من الهجه - شیخ حر عاملی - (با استفاده از بیش از 60 آیه و 600 حدیث شریف در اثبات رجعت) (از بهترین منابع)
28- ایمان و رجعت - مرحوم حاج سید احمد زنجانی - که در جواب یاوه گوییهای فرید تنکابنی نوشته است.
29- ایمان و رجعت - یسد جلال الدین محدث ارموی - متوفای 1399. ق. (در 4 جلد هنوز به چاپ نرسیده نسخه نزد فرزندن ایشان است.)
30- الایمان الرجعت - شیخ سید عبد الله بهشتی - در سال 1354 ش. چاپ تهران
31- بشارة الفرج - مولی محمد بن کرمانشاهی - معاصر فتخ علی شاه (صاحب کتاب اعتداز الفقیر) (الذرقیه ج 2 ص 116)
32- بیان فرقان - شیخ مجتبی قزوینی - در جلد پنجم ان
33- تحقیق الرجعه - به زبان اردو - (الذرقیع ج 2 ص 116
34- تفریح الکربه عن المنتقم لهم فی الترجمه - سید محمود حسین کاظمی (معاصر شیخ حر عالمی)
35- ترجمه اثبات الرجعه - شیخ محمد رضا طبسی - به زبان اردو توسط سید علی رضوی کشوری
36- ترجعه الیقاظ من الهجه - شیخ حرعاملی - به فارسی به ترجمه احمد جنتی
37 - تلازم ین رجعه و ولایت (در کتابخانه آیه گلپایگانی رض موجود است)
38- تبیه الامه فی اثبات الرجعه (ترجمه عربی) شیخ محمد رضا طبسی
39- تبیه الامه فی اثبات الرجعه (فارسی عربی) شیخ محمد رضا طبسی چاپ نجف اشرف
40- الجواهر النضور فی الثبات الرجعه الموعود. شیخ احمد بیان اصفهانی. (الذریعه ج 4 ص 74)
41- حذر و النعل لالنعا - فضل بن شاذان - از اصحاب امام هشتم - صاحب کتاب الثبات الرجعه
42- حذر و النعل وبالنعل - شیخ صدوق - (الایقاظ ص 6 مقدمه)
43- حیات الاموات بعد الموبیان شیخ احمد بحرانی - متوفای 1331. ق. (نقل از فرزندش در لولوه البحرین)
44- حیات الاموات - آقا حسینی - پسر آقا جمال خوانساری - (بحار ج 53 ص 59)
45- دحض البدعه - شیخ محمد علی همدانی - (صاح بخصائص الزما) در سال 1354 ق. چاپ نجف
46- دلائل الرجعه - مرصم شیخ حسن علامی در نزد کتاباب اسلام و رجعت نوشته فردی به نام مستعار بیهقی کرمانشاهی)
47- الرجعه - محمد بن مسعود عیاشی - (صاحب تفسیر معروف قرن 3)
48- الرجعه - احمد بن داوود بن سعید فرازی جرجانی - قرن 3 - (که او راشلاق زده - زبانش را در اوردنه و اعلام کردند بهخاطر رد حدیثی که به دروغ در مورد خلیفه دون گفته شده بود.) (رجال کشی ص 532)
49- الرجعه - حسن بن علی بن الی حمزه بطائنی - از سران واقفیه - (معجم رجال الحدیث ج 5 ص 14)
50- الرجعه - شیخ صدوق - که نجاشی از آن نقل فرموده است.(ج ص 352)
51- الرجعه - شیخ احمد حسائی - چاپ 1392 .ق. در کربلا
52- رجعت - سیدابولاحسن رفیعی قزوینی - چاپ 1397 ق. ترهان
53- رجعت - یا دولت کریمه خاندان وحی - محمد خادمی شیرازی - چاپ 1411 ق. - مؤسسه الغدیر
54- رجعت - از دیدگاه عقل - قران وحدیث - حسن طارمی - چاپ 1365 ش.ق.
55- رجعت از نظر شیعه شیخ نجمالدین طبسی (معاصر) چاپ 1400 ق. قم با قطه جیبی
56- الرجعه و احادیثها - فضل بن شاذان - متوفای 260 - (این کتاب تا قرن 11 موجودبوده - فعلا مقداری از ان در کتا بکفایه المهتدی - نوشته میر لوحی موجود است)
57 - الرجعه و احادیثها المنقوله عن الهل العصمه - سید احمد بن حسن بن اسماعیل. نسخه نزد محدث ارموی است.
58- الرجعه و الزد علی البدع - شیخ حسن بن سلیمانی بن خالد حلی- قرن 8 - (که همان کتاب اثبات الرجعه ایشان است با اضافه به احادیث سعد بن عبدالله که در ان کتاب نیاورده است)
59- رجعت یا حکومت اهل بیت ع ترجمه زبان اردو
60- رساله در میان رجعه ائمه - حبیب الله کاشانی - چاپ 1378
61- رساله فی اثبات الرجعه - شیخ محمد علی ربانی خود را سکانی - در سال 1381 ق. چاپ نجف
62- رساله فی اثبات الرجعه - شیخ محمد هاشم سرابی تبریزی - در سه جزء
63- رساله فی اثبات الرجعه - سلطان محمود بن غلامعلی طبسی - شاگرد علامه مجلسی
64- رساله فی علائم الظهور و اثبات الرجعه - شیخ محمد حسین سمیم (امل الامل ج 2 ص 316)
65- رهبر گمشدگان - مرحوم فیض الاسلام- چاپ تهران سال 1353 ق.
66- الشیعه و الرجعه - شیخ محمد رضا طبسی نجفی - متوفای 1405 ق. جلد اول ان چندین بار چاپ شده و جلد سوم ان چاپ نشده است.
67 - فی فتال اهل القبله و انکار الرجعه - عبدالعزیز بن یحیی بن احمد بن عیسی جلودی (نقباء البشر ج 2 ص 644)
68- الکره و الرجعه - سید صادق بن باقر موسوی هندی - چاپ نجف اشرف (رجال گشی ص 242)
69- مسئله رجعت و ظهور در ایین زردتشت صادق هدایت
70- النجعه فی الثبات الرجعه - سید علینقی نکهنوی - متوفای 1409 ق.
71- النجعه فی الرجعه - ترجمه اثبات الرجعه طبسی - به عربی توسط یسد نواب رضوی
72- نورالالعبار فی رجعه اهل بیت النبی المختار محمد بن عیسی.... تروکی مجیروای مجفی - متوفای 1333 تالیف 1320 ق.
73- نورالانوار - درآثار ظهور و رجعت ائمه اطهار - علی اصغر بروجردی - متوفای 1300 ق. چاپ 1347 ق. تهران .(57)
74- الهیات - استار سبحانی - (معاصر) بحثی خلاصه در رجعت دارند.
75- در طریق وحدت اسلامی (پاسخ به شبهات - از درسهایی استار سبحانی) نوشته حسینی نسب
1) زیارت آلیاسین - احتجاج طبرسی - ج 2 ص 494 - بحار - ج 94 ص 38.
2) نقل از تهذیب شیخ طوسی و مصباح - با نقل از کتاب مفاتیحالجنان شیخ عباسی قمی - چاپ عربی - بیروت - موسسه الاعلمی - ص 566.
3) به اختصاص - شیخ مفید و دیگر کمیت مراجعه شود.
4) المسائل السرویة: ص 32 و 35 - کنگره شیخ مفید - نقل از الهیات آیه ا... سبحانی. ص 613
5) الایقاظ من الهجة، الباب 2، الدلیل3.
6) لغتنامه دهخدا، حرف راء ص 295.
7) سوره یس، 78
8) توبه، 33
9) تفسیر عیاشی ج 2 ص 87 - بحار ج 53 ص 64
10) بحار - ج 53 ص 75
11) توبه، 112
12) مجمع البیان، ج 5 ص 76 - نورالثقلین، ج 2 ص 272
13) الزام الناصب، ج 2 ص 343 - بحار، ج 53 ص 71
14) آلعمران، 144
15) آلعمران، 158
16) توبه، 111
17) انبیاء، 35
18) بحار: ج 53 ص 66 - تفسیر برهان ج 2 ص 166
19) هود، 8
20) غیبت نهانی، ص 241 - تفسیر صافی ج 2 ص 433
21) تفسیر صافی، ج 2 ص 433 - الزام الناصب، ج 2 ص 344
22) ابراهیم، 5
23) المیزان، ج 12 ص 16 - حضان شیخ صدوق، ص 108
24) حجر، 36 و 38
25) المیران، ج 12 ص 166
26) المیزان، ج 12 ص 184 - تفسیر صافی، ج 3 ص 113
27) اسراء، 6
28) روضه کافی، ج 2 ص 3 - بحار، ح 51 ص 56 و...
29) تفسیر برهان، ج 2 ص 406
30) دلائل الاما7ص 297 - تفسیر برهان، ج 2 ص 407
31) نمل، 83
32) المیزان، ج 15 ص 336
33) کهف، 47 - بحار، ج 53 ص 51 - المیزان، ج 15 ص 446
34) نورالثقلین، ج 4 ص 100
35) مؤمن، 11
36) از امام صادق(ع)، بحار، ج 53 ص 56
37) الزام الناصب، ج 2 ص 349
38) مجالس شبخ مفید، ص 130
39) تفسیر برهاین، ج 4 ص 93
40) بقره، 56
41) بقره، 73و 72
42) بقره، 243
43) مجمع البیان، ج 1 ص 370
44) بحارجعت ج 53 ص 128
45) بقره، 260
46) آلعمران، 49
47) کهف، 19
48) انبیاء، 84 و 83
49) یس، 14
50) الایقاظ، ص 188 تا ص 231
51) نقل از امام صادق(ع)، بحار ج100 ص 189
52) کامل الزیارات ص 218
53) اقبال سید، ص 689
54) تفسیر برهان، ج 2 ص 408
55) بحار - ج 53 ص 92
56) فهرست شیخ طوسی - ص 154، بحار ج 53 ص 123 - معجم رحال الحدیث ج 13 ص 189
57) از تحقیقات و ویراستاری آقای علی اکبر مهدی پور نیز استفاده شده است.