عملکرد مدیریت علمی ستاد پاسخگوئی
2- عملکرد مدیریت علمی ستاد پاسخگوئی
2-1 طرح جامع مسأله شناسی و شبهه یابی
یکی از وظایف اصلی ستاد پاسخگویی استخراج, تنظیم و طبقه بندی شبهات در حوزه های مختلف اندیشه دینی است. این مهم از آغازین روزهای فعالیت ستاد مد نظر قرار داشته و در بعضی از حوزه های فکری مانند کلام, اندیشه سیاسی, تاریخ، قرآن و ... بخشهائی از این طرح انجام شده است. ولی با توجه به ابتکاری و بدیع بودن طرح، تکمیل طرح شبهه شناسی در مسائل مختلف در دستور کار ستاد میباشد. بر این اساس با تعدای از مراکز پژوهشی حوزوی در این خصوص مکاتباتی مبنی بر همکاری در تهیه این طرح انجام شد. که تاکنون با اعلام آمادگی و عقد قرارداد با مرکز مطالعات و تحقیقات زنان پروژه مسألهشناسی و شبهه یابی در حوزه مطالعاتی زنان به اتمام رسیده است و طرح شبههیابی در خصوص شخصیت پیامبر اعظم(ص) و بهائیت با همکاری گروهی از محققان در حال انجام میباشد. در خصوص شبهات مطرح در حوزه مهدویت نیز طی هماهنگی انجام شده با مؤسسه انتظار نور مقرر گردیده شبهات مهدویت بصورت منطقی و مرتب در اختیار ستاد و محققان مراکز قرار گیرد. در مورد شبههیابی در حوزههای علوم اجتماعی و مسائل تربیتی نیز طرحهائی بعنوان پیشنهاد اولیه از طرف پژوهشگاه حوزه و دانشگاه به ستاد ارسال شده است. ذیلا توضیحاتی در مورد سه طرح شبههیابی در حوزه مطالعات زنان، شخصیت پیامبر اعظم، بهائیت ارائه میگردد.
2-1-1 شبهه یابی و مسألهشناسی حوزه مطالعاتی زنان
این طرح با همکاری مرکز تحقیقات و مطالعات زنان انجام گردیده است. طرح در قالب سه مرحله شامل، شناسائی سؤالات و شبهات، تحلیل و ارجاع سؤالات مشابه، طبقهبندی منطقی میباشد. در مرحله اول قریب به 400 کتاب در حوزه زبانهای فارسی و 500 مقاله از مجلات گوناگون، محتویات لوح فشرده کتب و مقالات ضاله اینترنتی مورد بررسی، شناسائی و نگارش شبهات در قالب کاربرگهای مخصوص قرار گرفت. در این مرحله قریب به 10000 کاربرگ تهیه گردید. در مرحله دوم سؤالات و شبهات تکراری با رعایت استناد به منابع به کاربرگهای مشابه ارجاع داده شدند که حاصل آن ارجاع 10000 کاربرگ به 2000 کاربرگ تحقیقاتی گردید. در مرحله سوم تمامی سؤالات و شبهات بصورت اصلی و فرعی و زیرشاخههای مربوط با رعایت ترتیب منطقی بصورت نمودار درختی ارائه شده است. که در نظر است با ارائه این طرح به محققان این حوزه جامعترین مجموعه پاسخ به شبهات حوزه مطالعات زنان تهیه گردد.
2-1-2 طرح جمعآوری شبهات طرح شده از سوی معاندان پیرامون شخصیت پیامبر اعظم(ص)
این طرح با همکاری گروهی از فارغالتحصیلان مراکز تخصصی حوزوی با الگوگیری از طرح شبهه یابی در حوزه مطالعات زنان در سه مرحله شامل شناسائی و نگارش شبهات، ارجاع و تحلیل سؤالات به شبهات مشابه، طبقهبندی منطقی شبهات در حال انجام است. در مرحله اول طرح، کتب فارسی – عربی – انگلیسی اصلی و مرجع در زمینه شبهات که عمدتاً مورد توجه مراکز و مجامع شبهه افکن نظیر سایتها و شبکههای ماهوارهای هستند شناسائی شدهاند. در این مرحله فصول مربوط به پیامبر اکرم مورد مطالعه قرار گرفته و شبهات مربوطه در کاربرگهای ویژه نوشته و گردآوری میشوند. که امید است با اتمام این مرحله در ماههای آتی مراحل دیگر طرح آماده گردیده و حاصل این طرح بعنوان طرح جامع شبهات مخالفان علیه شخصیت پیامبر اکرم جهت پاسخگویی متقن و جامع در اختیار محققان قرار گیرد.
2-1-3 طرح شبههشناسی در حوزة بهائیت
این طرح با همکاری تعدادی از محققان مراکز پاسخگو و متخصص در این حوزه در حال انجام است. در قالب این طرح ابتدا کتب اصلی ترویج بهائیت و ردیّه بهائیت مورد شناسائی و اولویت بندی قرار گرفت. سپس کتب مهمتر جهت استخراج شبهات علیه اسلام و تشیع و مهدویت در اختیار محققان قرار گرفت که تاکنون قریب 3000 کاربرگ در این مورد گردآوری شده است. از آنجا که از سوئی هدف اصلی از گردآوری این مجموعه پاسخ به شبهات بهائیت بوده و از سوی دیگر برخی از منابع شبهات، کتب ردّ بهائیتاند، در کنار استخراج شبهات از کتب ردیه( که نوعاً از آثار علما و مجتهدان بزرگ سالهای گذشتهاند) به استخراج پاسخ شبهات نیز اقدام گردیده است. امید است این مجموعه که در آینده تکمیل خواهد شد بتواند پاسخگوی درخواست گستردة طلاب و دانشجویان جهت دسترسی به منابع پاسخگویی به شبهات بهائیت باشد.
2-2 طرح نمایه زنی پرسش و پاسخهای مراکز پاسخگویی
بر اساس برنامه ایجاد تعامل علمی و اطلاعاتی بین مراکز پاسخگو که خرید و تجمیع اطلاعات مراکز در دستور کار ستاد قرار گرفته بود، آرشیو مراکز پس از تهیه و تنظیم در اختیار دیگر مراکز پاسخگو قرار میگرفت. این کار علاوه بر ایجاد زمینههای بهرهمندی از آثار مراکز مانع انجام امور تکراری و موازی گردید. ولی جهت دسترسی کامل به این اهداف لازم بود، این اطلاعات در یک لوح فشرده و در یک برنامه خاص نرمافزاری ارائه گردد. که با تلاش گروهی از محققان مراکز پاسخگو در چند مرحله این مهم به انجام رسید، ابتدا اطلاعات تهیه شده از مراکز در قالب موضوعاتی کلی نظیر احکام، اعتقادات، مسائل مشاورهای، تاریخی و ... تفکیک شدند. در مرحله بعدی اقدام به تدوین نمودار درختی ناظر به سؤالات موجود شد که بر این اساس تمامی سؤالات مندرج در یک حوزه کلی بصورت منطقی منظم گردیدند. در مرحله آخر برای تمامی این پرسشها و پاسخها جستجوهائی از قبیل لفظی، موضوعی قرار داده شده که از فوائد این برنامه دسترسی سریع و آسان محققان پاسخگو به مجموعه آرشیو کلیه مراکز پاسخگو میباشد. این لوح فشرده که حاوی حدود 000/90 پرسش و پاسخ است. در مراسم اختتامیه نمایشگاه پاسخگوئی در اختیار مسئولین محترم مراکز پاسخگو قرار گرفت.(پیوست 8)
2-3 تهیه، انتشار و ارسال نشریه آیینه اندیشه
بررسی روزآمد مباحث مرتبط با اندیشه دینی و مسائل فرهنگی – اجتماعی و آشنایی با جریانها و جریان سازیهای فکری، نیازمند مطالعه پیگیر و مستمر مطالب منتشره در این حوزه است. این امر، با گسترش فوقالعاده نشر مکتوب و نیز نشر الکترونیکی و اضافه شدن آن بر حوزه نشر مکتوب، و با نظر به تنوع و فراوانی حجم مطالب منتشره در مطبوعات و اینترنت، بدون صرف زمان طولانی امکانپذیر نخواهد بود و رسیدن به این مهم برای بسیاری از علاقهمندان و اندیشمندان میسور نیست.
ستاد پاسخگوئی به منظور تأمین این نیاز اساسی فرهیختگان و متفکران دینی و نیز شناسائی مهمترین مسائل روز که خود اولین گام جهت پاسخگوئی است با تجمیع و پی گیری مطالب مندرج در نشریات چاپی، الکترونیکی و گزینش محورهای اساسی آن و حذف مسائل فرعی و حاشیهای، مهمترین مطالب طرح شده در این عرصه اقدام به اطلاعرسانی به مخاطبان خاص نمود. این مجموعه به قصد انجام رسالت پیش گفته فراهم آمده و امید میرود با طرح دیدگاههای مختلف و چینش آن در کنار آراء مخالف و موافق، خوانندگان را دریافتن تصویری جامع و عینی از وضعیت جریانهای فکری موجود و فراز و فرود و تطورات آن جهت پاسخگویی دقیقتر به مهمترین شبهات یاری رساند.
تلاش تهیه کنندگان این مجموعه بر استفاده از همه مطالب منتشره در حوزه نشر مکتوب و نشر الکترونیک است گرچه به دلیل فضای بازتر وبلاگها و سایتهای اینترنتی بر استفاده از آن تاکید بیشتری وجود دارد.
تاکنون چهار شماره از این نشریه با عناوین ذیل منتشر شده است:
1- سخنان مصطفی ملکیان درباره تجدد ایرانی و بازتابها شماره اول، آبان 1384
2- خاتمیت، امامت و مهدویت در سخنان دکتر سروش و بازتابها شماره دوم، دیماه 1384
3- جمهوریت، اسلامیت و مشروعیت دیدگاهها و بازتابها شماره سوم، اسفند 1384
4- مناقشات درباره دکتر احمد فردید شماره چهارم، خرداد 1385
5- بازخوانی مفهوم امامت و تشیع، نقدها و واکنشها شماره پنجم، شهریور1385
6- گفتمان سنتگرایی، با تأکید بر اندیشههای دکتر سید حسین نصر شماره ششم، آبان 1385
(پیوست 9)