مسلماً جامعه ما جامعه‏ای رو به پیشرفت، ترقی و توسعه در تمامی ابعاد معنوی و مادی بوده و این واقعیت با بررسی کارنامه عملکردها و دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی در زمینه‏های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، ارتقاء سطح علمی، صنعتی، تکنولوژیکی ونظامی و.. و پشت سرگذاشتن مشکلات و موانع بسیار، امری کاملاً آشکار میباشد که مراجعه به آمارهای منتشر شده از سوی سازمان‏های داخلی و بین‏المللی گویای همین واقعیت میباشد. البته در این روند پیشرفت مشکلات و موانع متعددی وجود دارد که یکی از آن‏ها افزایش‌جمعیت میباشد که این موضوع به خودی خود نمیتواند مشکل عمده‏ای در ادامه این روند محسوب شود بلکه چه بسا استفاده صحیح و سازنده از این منابع انسانی و هدایت آن به سوی اشتغال مولد یکی از نیازهای اساسی جامعه برای دستیابی به توسعه همه جانبه و استقلال اقتصادیو قطع وابستگی به نفت و... محسوب شده. چنانچه در بسیاری از کشورهایی که درصد جمعیت آنان نسبت به امکانات و منابع طبیعی و... بسیار بالاتر از کشور ما بوده مانند چین و... ولی به کارگیری صحیح این نیروها و اتخاذ سیاست‏های اصولی در این موضوع نه تنها جمعیت بالا،مشکلات چندانی را برای آنها ایجاد نکرده بلکه خود به عنوان یکی از عوامل پیشرفت و ترقی آنان محسوب شده و موفقیت‏ها و پیشرفت‏های چشمگیری را در صحنه‏های داخلی و بین‏المللی به همراه داشته است.
بله، همین جمعیت زیاد در صورتی که در سه مقوله ایدئولوژی و فرهنگ، اقتصاد و سیاست، پاسخ‏های مطلوب و منطقی از انقلاب اسلامی دریافت نکنند و نظام حاکم نتواند خواسته‏ها و نیازهای مادی و معنوی آنان را از قبیل: اشتغال مولد، مسکن، ازدواج، رفاه عمومی،مشارکت سیاسی و... تأمین نماید، نه تنها در روند پیشرفت اخلال و توقف ایجاد میشود بلکه بسیاری از دستاوردهای بسیار با ارزشی را نیز از دست خواهیم داد.
در هر صورت پیشرفت ایران اسلامی بستگی به این دارد که آیا نظام اسلامی با همکاری مردم میتواند آسیب‏های متعددی که این انقلاب نوپا را تهدید میکند پشت سرگذاشته و با موفقیت از آنها بیرون آیند یا نه: این آسیبها را میتوان در چند دسته خلاصه نمود:
الف ـ آسیبهای فرهنگی ـ اجتماعی عبارتند از:
1ـ نفوذ اندیشه‏های بیگانه.
2ـ تغییر جهت دادن اندیشه‏ها از اهداف و نیات خدایی به اهداف و نیّات غیر خدایی.
3ـ جدا کردن دین از علم و سیاست و تفرقه بین حوزه و دانشگاه.
4ـ بوروکراسی مفرط و فساد اداری و اجتماعی.
5ـ دنیاطلبی و اشتغال به زینتهای دنیوی.
6ـ اشائه فحشاء و مراکز فساد و تأثیر پذیری از جنگ روانی و تبلیغاتی دشمن.
7ـ تغییر ارزشهای انقلاب.
ب ـ آسیب‏های سیاسی عبارتند از:
1ـ ناتمام گذاشتن تحقق آرمانهای نهضت از قبیل، آرمانهای جهانی انقلاب اسلامی، مبارزه با ظلم و اقامه قسط و عدل در سراسر جهان و اتحاد امت اسلامی.
2ـ رخنه فرصت طلبان: استاد مطهری در این باره میفرمایند: «... هر چه از دشواریها کاسته میشود و موعد چیدن ثمر نزدیکتر میگردد، فرصت طلبان محکمتر و پرشورتر پای علم نهضت سینه میزنند، تا آنجا که تدریجا انقلابیون مؤمن و فداکاران اولیه را از میدان به درمیکنند...»، (مرتضی مطهری، بررسی اجمالی نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر، ص 92).
3ـ تفرقه و درگیر شدن در گرداب اختلافات داخلی و استفاده نکردن از نیروهای بالقوه مردمی.
4ـ بی تفاوتی مردم نسبت به سرنوشت اجتماعی خویش و غیر سیاسی شدن دانشگاهها.
5ـ ایجاد تردید نسبت به آرمانهای انقلاب.
6ـ جاه‏طلبیهای غلط و نامشروع.
7ـ تحت الشعاع قرار گرفتن استقلال و آزادی.
8ـ بازگشت استعمار به طریق آشکار و نهان و وابستگی نظامی و سیاسی به ابر قدرتها و...
ج ـ آسیب‏های اقتصادی انقلاب اسلامی:
امام علی(ع) علل سقوط اقتصادی ـ سیاسی حکومتها را چنین بیان میکند: یستدل الادبار باربع: سوء التدبیر، و قبح التبذیر و قلة الاعتبار و کثرة الاعتذار ؛ میتوان چهار علت برای زوال دول برشمرد: سوء تدبیر و ضعف مدیریت تبذیر ناروا و هزینه‏های زیانبار اقتصادی عبرت نگرفتن از تجاربسودمند عذرخواهی مکرر به جای جبران خطاهای گذشته.{M»، (غرر و درر، ص 354). مهمترین آسیبهای اقتصادی انقلاب اسلامی را میتوان در موارد ذیل برشمرد:
1ـ وابستگی اقتصادی به ابرقدرتها، بالاخص آمریکا
2ـ تحت الشعاع قرار گرفتن توسعه اقتصادی یا عدم توجه به بحرانهای ناشی از توسعه اقتصادی
3ـ وابستگی به نفت به عنوان مهمترین اقلام صادرات و منبع ارزی کشور.
4ـ عدم وجود فرهنگ کار و انضباط اجتماعی
5ـ جدا شدن مردم از برنامه‏های دولت در طرح‏های سازندگی
6ـ مال اندوزی و تکاثر ثروت اندوزان
7ـ تحت الشعاع قرار گرفتن عدالت اجتماعی و زیاد شدن فاصله فقیر و غنی.
8ـ بی توجهی به مستضعفین و ولی نعمتان انقلاب و عنایت علیحده به اغنیاء؛
9ـ بی توجهی به خواسته‏های مشروع نسل جوان (از قبیل اشتغال ـ مسکن، ازدواج و...) که آینده سازان انقلاب و ایران اسلامی بوده، و عدم شکل‏گیری روند کامل و صحیح جامعه‏پذیری در انتقال ارزش‏های انقلاب و اسلام به نسل جوان در جهت تقویت هویت اسلامی و ملّیآنان و جلوگیری از آفات مخرب تهاجم فرهنگی و...
اما علیرغم آسیبهای فوق که انقلاب اسلامی را تهدید مینماید و آینده‏ای تاریک و مبهم را برای ما ترسیم مینماید نگاهی به موفقیتها و دستاوردهای مثبت و ارزنده انقلاب اسلامی در حل مشکلات و بحرانهای متعدد، وجود مردمی با ایمان و پایبند به ارزشهای اسلامی، خط امامو رهبری، وجود مسئولان آگاه، دلسوز، و متعهد و عزم جدّی آنها برای حل مشکلات و تلاش در جهت پیشرفت مادی و معنوی جامعه و ارتقاء سطح علمی، فرهنگی، صنعتی، تکنولوژیکی و... میتوان به آینده‏ای کاملاً درخشان برای ایران اسلامی امیدوار بود. زیرا جامعه ما پتانسیلبسیار قویی برای دستیابی به پیشرفت دارد؛ از آن جمله:
یکم. ما به معنی واقعی، کشوری مستقلیم که در همه زمینه‏ها سیاست خود را مانند کشورها مستقل دیگر، خود تعیین میکنیم.
دوم. ما دارای نیروی نظامی بسیار قوی، کارآمد و با تجربه بسیار ارزشمندیم که جنگی طولانی را اداره کرده است. فرماندهان تکنیک‏های نظامی ما در محدوده شرایط خودمان، با مهم‏ترین فرماندهان غربی رقابت میکنند. اینک برای نیروهای مهاجم، درگیری با ما بسیار هزینهدارد.
سوم. کشور ما، به برکت الهی، دارای ذخایر طبیعی زیادی است که امکان رشد اقتصادی را از هر نظر برای ما فراهم میسازد.
چهارم. مردم ما دارای پتانسیلی قوی و مؤثرند. آن‏ها حاضرند در سخت‏ترین شرایط همه چیز ـ حتی جان و فرزندان ـ خود را در راه خدا و میهن اسلامی خود نثار کنند.
پنجم. ما دارای مذهبی مترقی میباشیم که تأثیرات آن در عمق شخصیت افراد جامعه، ریشه دوانده است. برای فعال کردن این همه نیروی نهفته باید به نیازهای واقعی و خواسته‏های به حق آن‏ها توجه کنیم و نقاط ضعف روش‏هایی را که تاکنون به کار برده‏ایم، اصلاحکنیم.
ششم. ما شرایط دستیابی به همه اهداف عالی را داریم ؛ زیرا منابع خدادادی به مردم با هوش و ایثارگر و رهبرانی با هوش، متفکر، با تقوا، شجاع داریم. آن‏ها هشیارند و در مواقع لازم اقدام میکنند. مردم و مسؤولین نیز با جان و دل از فرامین ولایت فقیه اطاعت مینمایند. باتوجه به مطالب فوق، میتوان به آینده‏ای درخشان و امید بخش، همراه با پیش رفت و تکامل برای جامعه اسلامی و حل تمامی مشکلات امیدوار بود.
برای آگاهی بیشتر ر.ک: فرامرز رفیع پور: «توسعه و تضاد»، ص 553.
آسیب‏شناسی انقلاب اسلامی، مجموعه مقالات، ص 418.{J