مسأله‏ی دیه‏ی مسیحیان، یهودیان و زرتشتیان از دیدگاه علمای شیعه امامیه و اهل سنت، مورد اختلاف است.
از دیدگاه اهل سنت، دیه‏ی مسیحی و یهودی با دیه زرتشتی فرق دارد و در دیه‏ی مسیحی و یهودی هم اختلاف نظر دارند. برخی از آنان دیه‏ی این دو امر را یک سوم دیه‏ی مسلمان میدانند، برخی یک دوم دیه‏ی مسلمان گفته‏اند، برخی دیه‏ی آن دو را دیه‏ی کامل میدانند و برخی هم میگویند: اگر کسی مسیحی یا یهودی را به عمد بکشد باید دیه‏ی کامل بدهد و اگر به خطا بکشد باید نصف دیه‏ی مسلمان، دیه بدهد و در مورد زرتشتیان، مالکیها و شافعیها گفته‏اند که دیه‏ی آنان هشتصد درهم است( مفتاح الکرامة، ج 21، ص 176، چاپ اول، دارالتراث، لبنان، بیروت، 1418 ق).
از دیده اکثریت علمای شیعه‏ی امامیه، دیه‏ی اهل کتاب (مسیحیان، یهودیان و زرتشتیان) هشتصد درهم است( جواهر الکلام، ج 43، ص 38؛ تحریرالوسیله، ج 2، ص 559، مسأله 30؛ وسائل الشیعه، ج 19، ص 160، باب 13 از ابواب دیات النفس).
و بر اساس برخی از روایات، در زمان پیامبر هم دیه اهل کتاب هشتصد درهم بوده و با دیه مسلمان یکسان نبوده است. دیه‏ی مسلمان بر اساس درهم، ده هزار درهم است (000/10) تحریر، ج 2، ص 55، م 1).
سماعة بن مهران از امام صادق(ع) چنین نقل کرده است: پیامبر اسلام(ص)، خالد بن ولید را به بحرین فرستاد، خالد خون عده‏ای از اهل کتاب را ریخت و به پیامبر(ص) نامه نوشت. در آن نامه به اطلاع پیامبر رسانید که گروهی از یهود و نصارا را کشتم و برای اولیایشان هشتصد درهم دیه دادم. گروهی از زرتشتیان را هم کشتم. ولی به آنان چیزی ندادم. چون درباه‏ی آنان چیزی به من نگفته‏اید. پیامبر اسلام در جواب نامه‏ی خالد نوشت: دیه‏ی رزتشتیان مانند دیه مسیحیان و یهودیان است و آنان اهل کتاب هستند (وسائل الشیعه، ج 19، ص 161، باب 13، ح 7، ابواب دیات النفس).
این روایت، به روشنی میفهماند که در زمان خود پیامبر اسلام هم دیه‏ی اهل کتاب با مسلمان فرق داشت.
در برخی از روایات آمده است که دیه اهل کتاب، با دیه مسلمان فرق ندارد. ابان بن تغلب از حضرت امام صادق(ع) نقل کرده است که آن حضرت فرمود: دیه‏ی یهودی، نصرانی و مجوسی، مانند دیه‏ی مسلمان است (وسائل الشیعه، ج 19، ص 163، باب 14، ح 2).
از نظر شیخ طوسی، این روایت مربوط به کسانی است که عادت به کشتن اهل کتاب دارند. اگر کسی عادت به کشتن اهل کتاب داشته باشد باید دیه‏ی کامل بدهد تا دست به این عمل نزند (جواهر، ج 43، ص 39).
در روایتی آمده است که از حضرت امام صادق(ع) از قتل اهل کتاب سؤال شد. آن حضرت فرمود: قتل اهل ذِمّه (اهل کتاب) کار سختی است و مردم آن را تحمّل نمیکنند. پس باید به اولیای مقتول، عینِ دیه‏ی مسلمان را بدهد تا این قاتل دست از کشتن مردم عراق و اهل کتاب بردارد. اگر بنا باشد مسلمان بر اهل کتاب خشم بگیرد، او را بکشد، زمین‏های او را تصاحب کند و هشتصد درهم به اولیایش بدهد. در این صورت، کشتار در میان اهل کتاب بیشتر میگردد (وسائل الشیعه، ج 19، ص 163، باب 14، ح 1).
در میان بزرگان شیعه، شیخ صدوق، در مورد روایات دیه، نظر خاصّی دارد. برای اطلاع میتوانید به کتاب من لایحضره الفقیه، ج 4، ص 91، چاپ آخوندی، چاپ پنجم، 1390 ه ق مراجعه کنید.