مشکلی که در عموم فرقه‏های صوفیه به خصوص در دوران حاضر پیش آمده دوری رؤسای آنها از شیوه‏ی علما و اتکا بر تأویلات و اصرار بر جدایی از شیوه عالمان فقه میباشد وگرنه بسیاری از عارفان و صوفیان برجسته در گذشته از عالمان نامدار در علوم مختلف اسلامی بوده‏اند و خود آنان از شیوه‏های علمی در فقه و سایر رشته‏های معارف اسلامی بهره میبردند ولی صوفیه در زمان ما بیشتر بر تأویل دین و متون دینی و دوری از شریعت استوار گذشته است.
البته این منحصر به دوران ما نیست و شخصیت‏های برجسته‏ای همچون صدرالمتألهین شیرازی که نسبت به عرفان و عرفا نظر مثبت داشته در رد بعضی از صوفیه و عقاید باطل آنان کتاب نوشته است.
بررسی فرقه ذهبیه نیاز به مجال واسعی دارد. ما بخشی از کتاب «مبانی عرفان و احوال عارفان، دکتر علی اصغر حلبی از انتشارات اساطیر، صص 887 تا 888 را به عینه نقل میکنیم:
«ذهبیه» نام فارسی کبراویه است از پیروان نجم‏الدین کبری (نجم الدین کبری از همین کتاب حاضر) و این نام، تقریبا عنوان عمومی همه‏ی فرقه‏ها و سلسله‏هایی است که نزد صوفیه به معروفیه منسوب شده‏اند و مخصوصا عنوان سلسله‏یی از صوفیان ایران که در اصل از کبرویه بوده‏اند و آن‏ها را «ذهبیه اغتشاشیه» نیز میخوانند. استعمال ذهبیه به صورت مطلق در باب این سلسله‏ی خاص ظاهرا جدید است و سابقه‏ی زیاد ندارد.
ذهبیه‏ی اغتشاشیه منسوب به میرشهاب الدین عبدالله بُرزِش آبادی مشهدی است که مرید خواجه اسحاق خُتلانی بود و از بیعت با خلیفه‏ی او سید محمد نوربخش (سید محمد نوربخش از همین کتاب حاضر) امتناع کرد و لذا سلسله‏ی جداگانه‏ای را تشکیل داد.
گویند چون وی از بیعت با سید نوربخش خودداری کرد خواجه اسحاق گفت «ذهب عبدالله» [عبدالله از بر ما رفت و دست بیعت نداد] و بدین جهت یاران او را بدین نام میخواندند. اما این وجه تسمیه با موازین اشتقاق درست نمیآید و ظاهرا از همان اول بروز اختلاف، پیروان شهاب‏الدین عبدالله خود را «ذهبیه خالص» خوانده‏اند و خود را از سایر شعبه‏های ذهبیه جدا و ممتاز شمرده‏اند وشاید علت بدنامی این فرقه، تبلیغات نوربخشیه بوده باشد که از لحاظ تشکیلات و تبلیغات - به ویژه در اوایل کار - نیرومندتر بوده‏اند.
ذهبیه مذهب شیعه دارند و در فارس، خراسان و آذربایجان و بلاد دیگر، فقرای این سلسله وجود دارند. از اقطاب و بزرگان این سلسله، به موجب روایات خود آنها یکی شیخ محمد مؤمن است که در گنبد سبز مشهد مدفون است، دیگری شیخ محمد کارندهی که هم در مشهد مدفون است و مقبره او به نام «پیر پالاندوز» مرسوم گردیده است. در فارس، که این سلسله شهرت و اهمیت بیشتری یافته‏اند، مروج طریقه‏ی آنها شیخ نجیب‏الدین رضا تبریزی شد و از مشاهیر جانشینان وی سید قطب‏الدین شیرازی و آقا میرزا باب بوده‏اند.
در سال‏های اخیر میان رؤسای این سلسله بر سر قطبیت اختلاف پدید آمده است، و پرویزخان سلماسی میرزا احمد نایب‏الایاله، حاجی حب حیدر و دیگران در این باب داعیه داشته‏اند. از ادبیات این سلسله، میتوان نورالهدایه‏ی نجیب‏الدین رضای تبریزی، سبع‏المثانی، کوثرنامه، آیات الولایه، شرح مصباح الشریعه و مجموعه‏ی موسوم به تذکرة‏الاولیاء را نام برد (نایب‏الصدر، طرائق الحقایق، ج 2، ص 381، دکتر محجوب).