اولاً ـ شکی نیست که موجودی ر ا می توان کاملتر دانست که اختیار واراده داشته باشد ، د راین رابطه آیت الله مصباح فرموده اند : " وقتی خدا همه موجوداتی راکه پیش ازانسان خلق شده بودندآفرید ، این امکان وجود داشت موجودی خلق شود که با اختیار خودش رشد کند برخلاف سایر موجودات که به طور طبیعی و جبری رشد می‌ کنند ؛ مثلاً در خت در رشد خود اختیاری ندارد ، حیوانات نیز همین گونه اند . اما اگر موجودی که کمال روحی ومعنوی دارد ، بخواهد که بااختیار خودش رشد کند، می تواند آن را کسب کند واگر نخواهد کسب نمی کند ... آیا چنین موجودی کاملتر است یاموجودی که حرکتش جبری است ؟" (1)
ثانیاً ـ کشف وشهود نیاز به مقدماتی دارد که هرکس درهرمرتبه آن مقدمات رادرخود پیاده نماید به آن مقام می رسد ،این یک مقام اختصاصی افراد خاص نیست که برای دیگران امکان رسیدن به آن نباشد ، پس هرکس دراین جهت حرکت کند وبه تعبیری واقعا بخواهد می تواند برسد وسنت خداوند براین نیست که چیزی را به کسی بدهد که خودش نمی خواهد (مراد خواستن واقعی وحرکت بدنبال آن باطن مقدمات است )
ثالثاً ـ آنها که عناد داشته باشند حتی بادیدن حقایق عالم هم دست ازافعال وافکار زشت خود برنمی دارند که قرآن کریم می فرماید وقتی گنهکاربگوید :" رب ارجعون. لعلّی اعَمَل' صالحا فیما ترکت' کَلاّ انها کلمه هوقائلها ... " این حرفی است وادّعایی است که دارند وبه زبان می گویند خوبست به تفسیر آیه 99- 100 سوره مومنون مراجعه کنید ویادرجای دیگر خداوند می فرماید :" ولوردوا لعادوا لما نهوا عنه " بنابراین اینطور نیست که هرکس حقایق رادید ازگناه فاصله بگیرد ،خلاصه اینکه ازمجموع این مقدمات روشن می شود که چرا ابتدأ وبالذات کشف برای همه محقق نمی شود مگر آنکه طلب واقعی کند.
-------------------------
1)تقویت مبانی اعتقادی / آیت الله مصباح یزدی /ج3ص90و91