اهل عرفان هر گاه با عنوان فرهنگی و نظری یاد شوند با عنوان "عرفا" و هرگاه با عنوان اجتماعی شان یاد شوند غالبا با عنوان "متصوفه" یاد میشوند. عرفا و متصوفه هر چند یک انشعاب مذهبی در اسلام تلقی نمیشوند و خود نیز مدعی چنین انشعابی نیستند، و در همه فرق و مذاهب اسلامی حضوردارند، در عین حال یک گروه وابسته و به هم پیوسته اجتماعی هستند، یک سلسله افکا و اندیشه‏ها و حتی آداب مخصوصی در معاشرت‏ها و لباس پوشیدن‏ها، و احیانا آرایش سر و صورت و سکونت در خانقاه‏ها و غیره به عنوان یک فرقه مخصوص مذهبی و اجتماعی رنگ مخصوصی داده و میدهد.(1)
و همین باعث شده که در روایات از صوفیه مذمت شده و فقها آن‏ها را در ضلالت و گمراهی دانسته و فرموده‏اند: تصوف از فرق مستحدثه است، و اسلام غیر از آن چه رسول اللَّه(ص)، از اصول و فروع به آن دعوت فرموده و قرآن و نیز عترت آن حضرت که مفسرین تضمین شده قرآنند، بیان کرده‏اند. حرفی و دعوتی ندارند و فرق صوفه با عقایدی که دارند در ضلالت هستند. بسیاری از کسانی که از شیعه و اهل سنت تحقیق کرده‏اند، اصل آن‏ها را اسلامی نمیدانند، این‏ها هر فرقه وشعبه‏ای که باشند در صورتی که با برنامه‏های شناخته شده اسلام و مسلمانان مطابق نباشد، یعنی به عنوان این فرقه سازیها و وابستگیها به پیر و مرشد، و حرف‏های شرک‏آمیز باشد همه باطل است".(2)
البته همواره خصوصا در میان شیعه، عرفایی بوده و هستند که هیچ امتیاز ظاهری با دیگران ندارند و در عین حال عمیقا اهل سیر و سلوک عرفانی میباشند و در حقیقت عرفای حقیقی این طبقه‏اند، نه گروه‏هایی که صدها آداب از خود اختراع کرده و بدعت‏ها ایجاد کرده‏اند.(3)
ضمنا نقشبندیه فرقه منتسوب به خواجه بهاء محمد بخاری نقشبند متوفای 791 قمری و مؤسس این فرقه است، از ویژگیهای وی ترجیح ذکر قلبی بر ذکر زبانی است. اصول عقاید نقشبندیه را میتوانید در پایان شرح رباعیات جامی، و در رساله رشحات عین الحیات فخر الدین صفی مطالعه فرمایید.(4)
پی نوشت‏ها:
1 - مرتضی مطهری، آشنایی با علوم اسلامی، کلام - عرفان، ص 84.
2 - لطف اللَّه صافی گلپایگانی، معارف دین، ص 371.
3 - مرتضی مطهری، آشنایی با علوم اسلامی، کلام - عرفان، ص 84.
4 - دائره المعارف فارسی مصاحب، ماده نقشبندیه.