با توجه به این که دین مبین اسلام , زهد گرایی و گوشه نشینی را مردود دانسته , آیا کار عارفان و سالکان در وضعی که ممالک اسلامی زیر سلطهء حکام غیر اسلامی بوده , مورد قبول است ؟

افراط و تفریطها در عملکردها و برداشت ها و مقوله های دینی فراوان است . یکی عارف و گوشه نشین می شود و حتی به زن و فرزند خود نمی رسد و دیگری سیاستمدار و دنبال دنیا است و اصلاً تقوا و ترس ازخدا, در وجودش ملاحظه نمی شود و یکی زاهد می شود و خود را به فلاکت و گدایی و زن و بچه اش را به بدبختی می کشاند و وظایف اجتماعی خود را انجام نمی دهد.این گونه افراط و تفریطها فراوان است . زهدگرایی و گوشه نشینی یقینا مردود نیست , هم چنان که دلبستگی بسیار به دنیا خوب نیست . انسان کامل ازدیدگاه اسلام انسانی است که تمام مسئولیّت های فردی و اجتماعی خود را انجام دهد. مسئولیت های فردی ازقبیل خودسازی و تقوا و دور کردن رذایل اخلاقی و نماز خواندن و روزه گرفتن و مراعات حدود الهی و کار وتلاش است . مسئولیت های اجتماعی از قبیل فعالیت های سیاسی و اجتماعی , خدمت به مردم و رسیدگی به فقرا است . انسان کامل کسی است که در عین این که مواظب تقوا است , زاهد و بی رغبت به دنیا و اهل عبادت است و در همان حال فعالیت های دیگری را نیز انجام می دهد. مسلماً می توان گفت کسانی که از زهد و عزلت برداشت ناصواب داشته و خود را از وظایف اجتماعی دور نگه داشته اند, نزد خدا معاقب خواهند بود.