اعتبار کتاب مقدس را از سه دیدگاه میتوان بررسی کرد: 1- دیدگاه کلیسا: ساروخاچیکی در کتاب [کتاب مقدس را بهتر بشناسیم، ص 14 [میگوید «به اعتقاد مسیحیت کلیسایی کتاب مقدس کتابی است مصون از خطا و کاملاً قابل اعتماد، زیرا به وسیله روح‏القدس الهام شده است... البته بیخطایی فقط شامل نسخه‏های اصلی کتاب مقدس است... و ما هیچ یک از نسخه‏های کتاب مقدس را در اختیار نداریم»، (نقل از درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت، محمدرضا زیبایینژاد، انتشارات اشراق). دیگر این که همه مسیحیان همیشه و همه جا معتقد بوده و هستند که اناجیل کنونی زندگینامه و سخنان حضرت عیسی است که متی و مرقس، لوقا و یوحنا آنها را نوشته‏اند. تا آنجا که تاریخ نشان میدهد مسیحیان هرگز برای حضرت عیسی (ع) به کتابی قائل نبوده‏اند و اناجیل را صرفا بیانگر زندگی و سخنان وی میدانسته‏اند. توماس میشل در این باب میگوید: «پس از نوشته شدن اناجیل یک سنت شفاهی وجود داشت عیسی به عقیده مسیحیان در حدود سال 30 وفات یافت و کسانی که از او پیروی کرده وی را شناخته، کارهایش را دیده و سخنانش را شنیده بودند خاطرات خویش از او را در حافظه نگه میداشتند هنگامی که مسیحیان نخستین برای عبادت گرد میآمدند آن خاطرات نقل میشد اندک اندک این منقولات شکل مشخصی یافت و بر حجم آنها افزوده شد»، (کلام مسیحی، ص 43 و 44، توماس میشل، ترجمه: حسین توفیقی). 2- دیدگاه دانشمندان بیطرف: دانشمندان کتاب مقدس را صرفا نوشته‏ای قدیمی میدانند که به دست انسان‏ها پدید آمده است و... دانشمندان بیطرف برای عهد عتیق (تورات 2500 سال قدمت قائلند و برای عهد جدید - اناجیل - تاریخی نزدیک به تاریخ سنتی کلیسا یعنی 1900 سال را معتقدند»، (آشنایی با ادیان بزرگ، ص 136، حسین توفیقی، انتشارات سمت). 3- دیدگاه مسلمانان: مسلمانان از دیرباز معتقد بوده‏اند تورات و انجیل که خدا نازل کرده است دستخوش تحریف قرار گرفته است و مسائلی مانند بشارت حضرت محمد(ص) از آنها حذف شده است. قرآن مجید در ده‏ها آیه به نازل شدن تورات و انجیل (و نه اناجیل) تصریح میکند. «... وانزل التوراة والانجیل من قبل...»، (آل عمران، آیه 3 - 4). مسأله تحریف تورات و انجیل در قرآن آمده است: آیاتی که برای اثبات تحریف تورات و انجیل مورد استفاده قرار اشاره میشود. 1- «آیا انتظار دارید شما را باور کنند با این که عده‏ای از آنان سخنان خدا را میشنیدند و پس از فهمیدن، آن را تحریف میکردند، در حالی که علم و اطلاع داشتند؟»، (بقره، آیه 75). 2- آل عمران، آیه 78 - نساء، آیه 46 - بقره، آیه 79 - مائده، آیه 41 و... در مطالعه آیات قرآنی و روایات متعدد در مسأله تحریف به چند نتیجه خواهیم رسید: 1- قطعا برخی مضامین موجود درعهد عتیق مضامینی است که از کتب اصیل الهی برجا مانده است. بسیاری احکام تورات همان احکامی است که در تعالیم پیامبر اسلام(ص) هم مشاهده میشود. مثلاً در آیه 45 سوره مائده به احکامی از تورات اشاره شده که در متن کنونی هم موجود است. 2- موارد بسیاری از کتاب مقدس مورد تحریف واقع شده است این تحریف گاه در قالب تحریف لفظی یعنی حذف عبارات و اضافه نمودن برخی مضامین و گاه در قالب تحریف معنوی یعنی تفسیر غلط آیات کتاب مقدس صورت گرفته است. تعدادی از کتب موجود هم اصلاً مجعول است یعنی نویسندگانی مطالب خود را به عنوان کتاب مقدس و مورد تأیید الهی به مردم ارائه کرده‏اند. 3- صرف‏نظر از آیات و روایات در مورد تحریف، با دقت در مضامین مختلف کتاب مقدس به موارد بسیاری از تناقضات واضح و آشکار میرسیم که نشانگر وجود دست‏های جاعلینی بوده که ناشیانه اقدام به این عمل فسادانگیز نموده‏اند. اناجیل اربعه و عهد جدید مورد قبول همه مسیحیان است. به دلیل اختلاف انجیل یوحنا با اناجیل سه‏گانه دیگر - متی، مرقس، لوقا - که مطلب الوهیت مسیح را با صراحت بیان نموده اما از ذکر اموری چون حکایت میلاد و صعود مسیح و عشای ربانی و مسائل دیگر خودداری نموده، اناجیل سه‏گانه (مرقص، متی، لوقا) همگون و انجیل چهارم یوحنا را غیرهمگون نام نهاده‏اند. در قرن هفدهم نسخه‏ای از انجیل برنابا کشف شد در این انجیل به پیامبر اسلام بشارت داده است برنابا از مبلغان اولیه مسیحیت است و در کتاب مقدس به عظمت یاد شده است ولکن دلیل محکمی بر این که انجیل موجود همان انجیل برنابا است اقامه نشده است و نمیتوان به این کتاب استناد جست. برای آگاهی بیشتر ر.ک: 1- درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت محمدرضا زیبایینژاد 2- آشنایی با ادیان بزرگ حسین توفیقی با رویکرد تاریخی و محتوایی به مضامین کتاب مقدس (تورات و انجیل) میتوان تحریف آن را اثبات نمود. مثلاً بر اساس گزارشات موثق و معتبر و مستند تاریخی، کتاب مقدس در طول 1500 سال تألیف و گردآوری شده است، از همین روست که علاوه بر برخورداری از شیوه‏های متنوع ادبی با گذشت زمان تحول آرام و کندی را تجربه کرده است. صرف نظر از اقلیتی نا چیز از مسیحیان که میپندارند کتاب‏های مقدس با همین الفاظ الهام شده و خدا پیام خود را کلمه به کلمه به کاتب بشری منتقل و وی چیزهایی را که خدا املا نموده، با امانت ثبت کرده است، اکثر مسیحیان معتقدند که خداوند کتاب‏های مقدس را به وسیله مؤلفانی بشری نوشته است و بر این اساس، اعتقاد دارند که کتاب‏های مقدس یک مؤلف الهی و یک مؤلف بشری دارد، (نگا: تاریخ تمدن، ویل دورانت، تهران، انتشارات آموزش انقلاب اسلامی، چاپ پنجم، 1370 ش، ج 3، ص 695 ـ 721). جالب است بدانید که تعداد کتابهای مقدس (در مجموع 46 یا به روایتی 39 کتاب عهد عتیق یهود یعنی تورات و 27 کتاب عهد جدید یعنی انجیل) بر اساس نوعی توافق اجماعی حاصل شده است، (کلام مسیحی، همان، ص 51) و در این صورت پر واضح است که بشر مصون از خطا نیست. طرح مؤلف بشری در کنار مؤلف الهی در تدوین کتاب مقدس و در نتیجه تحریف آن باعث گردید پیامدهای ناگواری برای کتاب مقدس به وجود آید که گزارش آن در این مجال اندک ممکن نیست (فرهنگ و مسیحیت در غرب، محمدرضا کاشفی، فصل دوّم، مبحث کتاب مقدس). اما با توجه به نگرش محتوایی به مضامین کتاب مقدس نیز روشن میگردد که برخی از کتب ادیان آسمانی دچار تحریف گشته‏اند؛ زیرا، اگر این کتاب دچار زیاده و نقصان و تغییر در لفظ و مفاهیم نشود هیچ گاه مطالب متناقض و خرد ستیز نخواهد داشت و حال آن که با مراجعه به این کتب مسائل منافی با یکدیگر و غیر عقلانی فراوان یافت میشود و این خود دلیل بر تحریف کتاب مقدس است، (در این باب نگا: کلام مسیحی، صص 66 ـ 80 و تورات، انجیل، قرآن و علم، موریس بوکای، ترجمه مهندس ذبیح الله دبیر، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهارم، 1374 ش، مجموع کتاب).