چرا در قرآن از میوه و گیاه یاد شده است؟
پرسش:
چرا در قرآن از میوه و گیاه یاد شده است؟
پاسخ:
با مراجعه به آیاتی كه در آنان از میوهها و گیاهان یاد شده است میتوان به حكمت آن پی برد و به عبارت دیگر در ادامهی آیه علت آنرا بیان میفرماید.
به صورت كلی مواردی چون، یادآوری نعمتهای الهی ـ برانگیختن حس شكرگزاری، دعوت به تفكر و تدبر در نشانهها و قدرت خداوند و مواردی از این قبیل را میتوان از علل ذكر میوهها و گیاهان در قرآن بر شمرد؛ كه در اینجا برخی از آیات را مرور میكنیم:1
1. یادآوری نعمتها: خداوند در آیات متعددی از قرآن در مقام تذكر و یادآوری نعمتهایی كه بر بنیاسرائیل ارزانی داشته بود، از «منّ» و «سلوی»2 یاد میكند دو غذای ویژهی گیاهی و حیوانی كه در دوران چهل سال سرگردانی آنان در بیابان فرو فرستاد و از ارزش غذایی بالایی برخوردار بودند و در آیهی 61 بقره بر، برتری آن نسبت به غذاهایی چون سبزیجات، خیار، عدس و ... مهر تایید میزند.3
2. دعوت به تعقل و تفكر: در آیهی 99 سورهی انعام پس از ذكر میوههایی چون انگور، زیتون و انار میفرماید:
«به میوهها و طرز رسیدنش بنگرید كه در آن نشانههایی (از عظمت خدا) برای افراد با ایمان است.
و یا در سورهی رعد آیهی چهارم، ضمن توجه دادن به تنوع گیاهان در حالی كه از یك آب سیراب میشوند و همچنین یادآوری ارزش غذایی مختلف آنان، آنرا دارای نشانههایی میداند برای كسانی كه تعقل میكنند.
3. یادآوری قیامت: رویش گیاهان نمونهای بسیار روشن است از چگونگی برانگیخته شدن انسانها در روز قیامت. این مطلب را در آیهی 11 سورهی ق تذكر میدهد و پس از بیان رویش گیاهان و باغها میفرماید:
«كَذلِكَ الْخُرُوجُ»؛
«زنده شدن مردگان نیز همین گونه است.»
4. یادآوری ارزش غذایی برخی میوهها: توجه دادن انسان به ارزش غذایی فوق العاده میوههایی كه در قرآن نام آنان برده شده است در علم غذاشناسی غیرقابل انكار است. مانند خرما، انگور، و حتی در برخی موارد به آنها سوگند یاد شده است. مثل انجیر و زیتون.4
1 . برای آگاهی بیشتر به تفسیر آیات مربوطه مراجعه فرمایید.
2 . «من»: در لغت به گفته بعضی قطرات كوچكی همچون قطرات شبنم است كه بر درختان مینشیند و طعم شیرینی دارد یا به تعبیر دیگر یكنوع صمغ و شیره درختی است با طعم شیرین و بعضی گفتهاند طعم آن شیرین توأم با ترشی است. ص 262 و 263 تفسیر نمونه از آیتالله مكارم شیرازی، ج 1، ص 264، ناشر دارالكتب الاسلامیه، چ 46، 1383 هـ.
«سلوی»: در اصل به معنای آرامش است و برخی از لغتدانان و بسیاری از مفسران آنرا یك نوع پرنده دانستهاند. از تفسیری كه برخی مسیحیان بر كتاب مقدس نوشتهاند (قاموس كتاب مقدس (مسترهاكس)، ص 483 به نقل از تفسیر نمونه، همان، ص 264.) استفاده میشود كه سلوی همان پرنده مخصوص پر گوشتی است كه شبیه و اندازه كبوتر است. (همان، ص 263 و 264)
3 . «أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِی هُوَ أَدْنَى بِالَّذِى هُوَ خَیْرٌ»؛ «آیا آنچه بهتر است را به جای آنچه پایینتر است انتخاب میكنید؟»
4 . تین / 1.