نقش محورى فلسفه اسلامى علم - گفتوگو با هادى صادقى
سیاست روز، 9/4/82
در پى پاسخ مقام معظم رهبرى به نامه جمعى از دانشآموختگان حوزه و دانشگاه مبنى بر ضرورت تحقق جنبش نرمافزارى در جامعه، این موضوع در محافل علمى حوزه و دانشگاه مورد توجه قرار گرفت . این گفتوگو نیز به جنبش نرمافزارى و مباحث پیرامونى آن اختصاص دارد . در اینجا تنها گوشهاى از مباحث طرح شده توسط آقاى صادقى بازگو، مىشود و خوانندگان را به مطالعه اصل مقاله دعوت مىکنیم:
جنبش نرمافزارى یک حرکت علمى است که با حرکت علمى جارى، عادى و سارى در جامعه امروز متفاوت است . این تفاوت بنیادین است . ویژگى دیگر این جنبش آن است که جهتگیرى خاصى بر آن حاکم بوده و براى ساخت و ایجاد یک تمدن نوین دینى، طراحى شده است .
زبان دین، عالمان و اندیشمندان دینى هستند . آنان مىتوانند جهات دینى را در حوزه مسائل علوم وارد کنند . آنان مىباید تعیین کنند که جهتگیرى اساسى برنامههاى کلان اداره جامعه چه سمت و سویى داشته باشد، توسعه بر چه اساسى صورت پذیرد و ... ; چراکه جهانبینى و ارزشها در تعریف مدلها و جهت دادن به آنها تاثیرگذار است . در مرحله بعد، باید مفاهیم را بر اساس مفاهیم دینى تولید کرد . رشد و توسعه علمى و پیشرفت جامعه و اصولا حرکت جامعه، مىباید بر مبناى شاخصههایى باشد که مورد تایید فرهنگ دینىاند . این یک بعد قضیه است که به سیاستگذاران، برنامهریزان و هدایتگران جامعه مربوط مىشود . بخش دیگرى از مسئله به نخبگان و اندیشمندان باز مىگردد . آنها مىتوانند متصدى تولید دانش در جهت دینى باشند . مسلم است که اگر پارادایم ذهنى یک دانشمند، همان پارادایمهاى موجود باشد، هیچگاه نخواهد توانست در راستاى ارزشهاى دینى به تولید علم بپردازد . یکى از ضرورتهاى جنبش نرمافزارى، تغییر پارادایمهاى حاکم است .
در جنبش نرمافزارى، تولید مفاهیم علمى در قالب فرضیهها و نظریههاى مختلف از اهمیتبسیارى برخوردار است . باید گفت نظام تولید مفاهیم، در ذهن اندیشمند، بریده از نوع نگرش به هستى و جهانبینى نیست . به قول کوآین، نظام فکرى، یک کره معرفت را مىسازد که در هسته آن، بنیادىترین اندیشهها قرار دارند . اگر ما بخواهیم مفاهیم علمى جدیدى را تولید کنیم، مىباید متناسب با یک جهتگیرى دیگر پیش رویم و زیرساختهاى علم را از نو بررسى کرده و جهتگیرى ذهنىمان را اصلاح کنیم تا بتوانیم مفاهیم متناسب با آن را تولید نماییم . در غیر این صورت، مفاهیم تماما مادى و ابزارانگارانه خواهند بود .