اسلام چه جایگاهى براى پرسشگرى قائل است؟ چرا بسیارى از افراد و جوامع دینى، پرسشگرى را درباره داده‏هاى دینى نمى‏پسندند و گاه با آن برخورد مى‏کنند و پرسشگرى را یک نوع مخالفت مى‏پندارند؟
شواهد و دلایل درون‏دینى بیانگر این حقیقت است که اسلام هرگز باب پرسشگرى را مسدود نساخته است . تاریخ و سیره عملى انبیا و ائمه و بزرگان دین اسلام نشان مى‏دهد که همه آنان پرسشگر بوده‏اند . قرآن کریم بندگانى را که اقوال را بررسى مى‏کنند و بهترینشان را برمى‏گزینند بشارت مى‏دهد; صد البته اسلام نیز خود یک ایده و نظریه است و از این قاعده مستثنا نیست . بدین ترتیب، همه مسلمانان موظف‏اند در حد توان، تمام داده‏هاى دینى را بررسى کنند و پس از رسیدن به حقانیت آن، آگاهانه آن را اختیار نمایند .
کسانى باید از پرسشگرى هراس داشته باشند که درون خود و افکارشان، خلا و ضعفى مى‏بینند; درحالى‏که منطق قرآن از ضعف و کاستى به دور است و مدعاى آن: «ان هذا القرآن یهدى للتى هی اقوم‏» (اسراء 17: 9) مى‏باشد; راه اقوم یعنى راهى که مدلل و موجه است و در درون خود، براى پرسش‏هاى منطقى، پاسخ‏هاى منطقى دارد . اساسا یکى از شاخصه‏هاى اصلى اسلام، آن است که معرفت را شرط قطعى ایمان و باور مى‏داند .
اگر نگاه دین به انسان و پرسشگرى، تا این اندازه پیشرفته، باز و همساز با مقتضیات طبیعى انسان است، پس چرا گاه سایه شوم تحکم و اجبار و برخورد ناصواب با پرسشگران و دگراندیشان را مشاهده مى‏کنیم؟ پاسخ روشن است: حساب «دین‏» از «انسان دینى‏» جداست . بسیارند کسانى که به صورت داده‏هاى دینى اکتفا کرده و از سیرت داده‏هاى دینى غافل‏اند; فراوانند کسانى که فهم خود را دین مى‏پندارند و با قطع و جزم، در بازاندیشى باورهایشان ناتوان‏اند و هرگونه باز اندیشى را تزلزل دینى و خروج از حوزه دینى قلمداد مى‏کنند .
اما شکوفایى حیات دینى به نوع مواجهه ما با مقوله پرسشگرى بستگى دارد . هر امر جدیدى پرسش‏آفرین است و باید در پى جواب بود . انکار، بایکوت، منزوى ساختن و پوشاندن هر امر بدیع، راه‏حل منطقى نیست . باید با سینه باز و آغوشى گرم به استقبال پرسش‏ها رفت و از دل پرسش‏ها به رازهاى نوین آفرینش خیره گشت و همگام با زمان، آینده‏اى شکوفا را رقم زد .

ایران، 27/8/81