پرسش:
معنای لغوی و محاورهای «الهی آمین» چیست؟
پاسخ:
تعبیر «الهی آمین» چنانچه در لغت توضیح دادهاند به معنای «ای خدا مستجاب كن» میباشد.1 - 2 و بعضی هم گفتهاند: به معنای «چنین باد» است. كه در واقع به معنای قبل برگشت میكند.3
پس «آمین» گفتن بعد از دعاها از سنتهای اسلامی میباشد. چنانچه در بین خیلی از دعاها وقتی حاجات خود را طلب میكنیم در پایان میگوییم «آمین یا رب العالمین»4 و همچنین در مورد نبی اكرم(ص) حكایت شده است كه ایشان بعد از دعاها این جمله را به كار می بردهاند.
به عنوان مثال از آن حضرت نقل شده است كه جبرئیل به من گفت: «هر كس به یاد تو افتد و صلوات بر تو نفرستد از رحمت خدا دور باد!» و من گفتم: «آمین».5
و همچنین در بسیاری از روایات نقل شده است كه بعضی از فرشتگان بعد از دعای مؤمنین «آمین» میگویند مثلاً در روایات نقل شده: «وقتی كسی در غیاب برادر مومن خویش، به او دعا میكند فرشتگان موكل برای دعای او «آمین» میگویند.»6
این سنت نیك بین مردم رایج شده است كه وقتی كسی دعایی میكند بعد از دعای او میگویند: «الهی آمین» یعنی: «خدایا دعای این فرد را مستجاب نما.»
یادآوری: البته باید توجه داشت كه در یك جا اهل بیت(ع) ما را از گفتن این كلمه نهی كردهاند و آن هم بعد از این است كه امام در نماز جماعت «حمد» خود را تمام می كند. كه در این موقع اگر كسی «آمین» بگوید نمازش مشكل شرعی پیدا می كند؛ و سفارش نمودهاند: به جای «آمین» «الحمد لله رب العالمین» بگوییم.7
و این مطلب بدان جهت است كه نماز عبادت است و عبادات تعبدی است یعنی هر كلمهای كه از سنت پیامبر(ص) یا اهل بیت(ع) نقل شده میتوانیم بگوییم و هر چه را اجازه ندادهاند كه در نماز بگوییم جایز نیست.
2. كلمهی «آمین» در قران كریم یك مرتبه ذكر شده است كه در سورهی مائده آیهی 2 میباشد كه البته در آنجا به معنای گرویدن میباشد.8 و با معنای الهی آمین متفاوت است اما در روایات اهل بیت حدود پانصد مرتبه این كلمه آمده است.
كتابنامه:
1. الكافی، ثقة الاسلام كلینى، 8 جلد، دار الكتب الإسلامیة تهران، 1365 هجرى شمسى.
2. وسائل الشیعه شیخ حر عاملى، 29 جلد، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، 1409 هجرى قمرى.
3. مفردات راغب (انتشارات ذوی القربی، چ 8، سال چاپ، 1423).
4. البهجه المرضیه (ناشر اسماعیلیان، چ 8، سال چاپ، 1374).
1 . لسان العرب، ج 13، ص 26 و مفردات راغب، ص 92 و البهجة المرضیه، ج 2، ص 114.
2 . البته برخی «آمین» را از اسماء خداوند میدانند. و بعضی نیز «آمین» را «چنین كن یا چنین میباشد» معنا كردهاند كه هر دو به معنای اول بر میگردد. (لسان العرب، ج 13، ص 26).
3 . در اصطلاح زبان عربی به اینگونه كلمات «اسم فعل» میگویند، یعنی كلمهای كه از نظر ساختاری اسم است اما به معنای فعل میآید. یعنی دارای فعل و فاعل است.
4 . الكافی، ج 8، ص 175، وسائل الشیعه، ج 5، ص 464.
5 . وسائل الشیعه، ج 7، ص 206، ح 42.
6 . الكافی، ج 2، ص 507.
7 . وسائل الشیعه، ج 5، ص 464، ح 1.
8 . «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لاَ تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللّهِ وَلاَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلاَ الْهَدْىَ وَلاَ الْقَلاَئِدَ وَلاَ آمِّینَ الْبَیْتَ الْحَرَامَ یَبْتَغُونَ فَضْلاً مِن رَبِّهِمْ وَرِضْوَاناً وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلا یَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَن صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَن تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ» (مائده / 2)
??
??
??
??