بانک سوال
- به کمال رسیدن چگونه ممکن است؟
- علت اصلی تقدم تزکیه بر علم در این است که علم وسیله است لذا نمیتواند بهعنوان هدف نهایی تلقی شود، اگر چه وسیله در رسیدن به هدف یاری کننده است، لیکن همواره میت واند مورد سوء استفاده قرار گیرد، مثلاً پول وسیله است، کسی از پول بدش نمیآید، ولی آن گاه پول میتواند سبب خیر باشد که در راه خدا انفاق شود و یا در مصداق صدقه قرار گیرد و یا فقیری به وسیله آن اطعام شود ولی اگر این پول حبس شود ابزاری برای نمایش قدرت و غرور میشود. اما علم هم میتواند وسیله خوبی برای رسیدن به هدف و کسب تعالی باشد، معصوم(ع) میفرماید: زکوة علم نشر آن است، ولی همین علم انسان را مغرور میکند و سببی برای فخر فروشی و غرور در مقابل دیگران هم میشود و با تمام ارزشی که دارد باعث سقوط آدم میشود. با ذکر این موضوع مشخص شد که چرا تزکیه بر علم مقدم است، زیرا انسانی که ابتدا به تقوا و تزکیه فکر کند و اگر وارد حوزه تدریس و تحصیل میشود هدف اولیهاش طهارت نفس و تقوا و در نتیجه تزکیه و تصفیه روح و روان باشد، اگر در مسیر علم گام برداشت آن چه به دست میآورد با ارزش خواهد بود و دیگران به خوبی از آن بهره خواهند برد و صاحبش فردش ممتاز و الگو و هادی برای هدایت میگردد. علم و مال و منصب و جاه و قرآن فتنه آرد در کف بد گوهران در بعضی از آیات قرآن اگر سخن از علم و تزکیه آمده است، تزکیه بر علم مقدّم شده است. علامه طباطبائی در ذیل تفسیر آیه دو سوره جمعه میفرماید: در این آیه شریفه مسأله تزکیه را جلوتر از تعلیم کتاب و حکمت ذکر کرده،... و در مقام تربیت، تزکیه مقدم بر تعلیم علوم حقه و معارف حقیقیّه است. البته تزکیه هم نوعی تعلیم است تعلیمی عملی که نمیتواند با ریا، شرک، غرور و مسائل منفی همراه شود ولی علم میتواند حجاب اکبر شود و نگذارد ملکوت حقایق نزد انسانها مکشوف شود. امام خمینی(س) فرمودند: خودتان را مهذّب کنید تهذیب اخلاق قبل از علم تهذیب است و اگر انسان بخواهد از علمش استفاده کند اوّل باید مهذّب شود.(1) پی نوشتها: 1. کتاب پا به پای آفتاب، ج 1، ص 272. پرسش:
- این تعارض چگونه قابل حل است ؟ از سمتی گفته می شود برای جلوگیری از ادبار قلب در امور معنوی برنفس خود سخت نگیرید و از سمت دیگر تا کمی سختی را به او نچشانیم حرکتی نمیکند؟
- راه علمی مبارزه انسان با نفس و قوای غریزی چیست؟
- برای تهذیب نفس واخلاق چه مقدماتی باید فراهم بشود ؟
- تهذیب اخلاقی و رسیدن به کمالات اخلاقی، از طریق روان شناسی نوین امکان پذیراست؟ در این صورت بشر چه نیازی به دین خواهد داشت؟
- چگونه میتوانیم روح و باطن خود را شستشوی اخلاقی دهیم؟
- چگونه می توان از بعضی رفتارهای بسیار بد دوری جست؟ و به درجه بالای اخلاق و معنویت رسید.
- مهمترین رذائلی که برای قدم گذاشتن در مسیر معنویت باید از خود دور کنیم، کدام هستند؟
- راههای مبارزه و شناخت با اخلاق و ارزشهای منفی چیست؟
- صفات رذیله اخلاقی را چگونه از خود دور کنیم؟
- اولین قدم در تهذیب نفس چیست؟
- طلبهای هستم که با برداشت این که، حوزه انسان را به مقام انسانیت نایل میکند، وارد حوزه شدم، اما با کمال تأسف، پس از 9 سال تحصیل در حوزه موفق به تزکیه نشدهام و تصور میکنم به علت این که از محضر مقدس حضرت فاطمه (3) خجل نباشم، باید راه دیگر; یعنی «راه دل» را جهت تهذیب نفس برگزینم; البته برای اساتید زحمتکش به خاطر یادگیری بعضی از چیزها، از خداوند متعال اجر فراوان مسئلت دارد. لطفاً با نصایح سازنده و معرفی کتبی در این زمینه، راهنماییهای لازم را مبذول فرمایید.
- در زندگی چگونه رفتار کنیم و چه اعمالی انجام دهیم که از یاران حضرت مهدی(عج) باشیم؟
- برای تهذیب نفس و ارتقا به مقامات بالای معنوی چه کارهایی باید انجام دهیم تا دچار افراط و تفریط نشویم؟
- چگونه میتوان در برابر معصیت صبر کرد؟
- برای دست یابی به کمال، با استفاده از قرآن کریم چه باید کرد؟
- آیا امکان دارد انسان کم سواد از راه تزکیة نفس به معارف قرآن دست پیدا کند؟ لطفاً توضیح دهید.
- راهکارها و مراحل رسیدن به بندگی خدا از نظر اسلام چیست؟
- چه راههایی را برای رسیدن به تهذیب و تزکیه نفس باید طی کرد؟
- آسان ترین و سریع ترین راه برای رسیدن به کمال و درجات بالای تقوا چیست
- جوان برای تزکیه نفس ،باید چه کند و آیا وجود راهنما لازم است؟
- راه های تزکیه نفس و دور شدن از عشق زمینی و رسیدن به عشق الهی ،چیست؟
- راه موفقیت در مراقبت از نفس چیست؟
- آیا من در راه کمال نیاز به مرشد و راهنما دارم یا اینکه همان خداشناسی از راه فطرت کافی است ؟
- امام خمینی(ره) در کتاب جهاد اکبر خود فرموده اند: «علم برای قلب ناپاک مایه هلاکت است». منظور از این کلام چیست؟ آیا منظور انجام واجبات و ترک محرمات است. چه کارها و چه دستوراتی را انجام دهیم تا تحصیل علم ما را به کمال برساند؟ آیا طبق این کلام تهذیب نفس مقدم بر کسب علم است؟
- در چه صورتی انسان می تواند بر هوای نفس خود غلبه کند و کنترل نفس را به دست بیاورد؟
- من بسیار سعی کرده ام که خود را به یک حالت مراقبه کامل برسانم و شیطان و وسوسه های شیطانی را از خود دور کنم و به یک حالت اخلاص کامل برسم و خداوند نزدیک گردم ولی تا بحال نتوانسته ام و چگونه می توانم برسم؟ تا هیچ مکروه و حرامی انجام ندهم؟
- چگونه انسان می تواند به مرحله حضور برسد و همیشه خدا را شاهد اعمال خود ببیند و از ارتکاب معصیت حیا داشته باشد؟
- چند کتاب در مورد تهذیب نفس معرفی نمایید؟