لیست مقالات

بسمه تعالی ‏

بررسی پیرامون پیدایش و ظهور شیعه‏و بیان و نقد و آراء مخالفین ‏

پیشگفتار

صرف نظر از مبدا و زمان تکوین و پیدایش که در این مقاله به تفصیل به آن خواهیم پرداخت، ذکر این نکته ضروری می‏نماید که که شیعه به پیروی از رهبر خود امام علی علیه السلام و در پرتو رهنمودهایش و به موازات حفظ اصول عقیدتی خود همواره مدافع کلیت اسلامی و وحدت صفوف اسلامی و آرمانهای اصیل اسلامی بوده است. امام علی (ع) خود به خاطر مصلحت اسلامی و با توجه به شرایط عینی جامعه آن روز که بقای اساس در درجه اول اهمیت قرار داشت نه تنها برای احقاق حق خود به نبردی برنخاست بلکه برای بیعت نکردن نیز دست به شمشیر نبرد تا دشمنان دیرینه اسلام نقطه ضعفی در جامعه نو بنیاد اسلامی نباید و در انهدام ارکان رسالت نکوشد. او از مرگ بیم نداشت و همواره در آرزوی شهادت بود ولی به این اصل رسیده بود که مصلحت اسلام در آن شرایط ترک قیام و بلکه همگامی و همکاری بود. حضرت در نامه‏ای خطاب به مالک اشتر به این نکته تصریح دارد.(1) سیره و مرام با پیشوایان ما نیز همین بوده است که همواره مصالح عالمیه مسلمین و جوامع اسلامی را بر هر چیز دیگری ترجیح می‏دارند. در زمان کنونی نیز دشمنان و مخالفان آرام ننشسته‏اند و به فحاشی و ناسزاگویی برخاسته‏اند و در کتب و مجلات خود باز می‏کوشند که یاوه‏های اسرائیلی و افسانه‏های واهی «ابن سبایی» را نشر سازند. مسلما وظیفه یک شیعه راستین در این شرایط مقابله به مثل و ناسزاگویی نیست و در شأن آنها نیست که چنان باشند. تردیدی نیست که غرض ورزیهای اشخاصی همچون ابن تیمیمه، احمد امین مصری، موسی جارا و عبد الله بن باز باعث شده است تا گروهی عوام، شیعه را افرادی مشرک و غالی و خطناک بپندارند و در نتیجه شکاف بین صفوف مسلمین را عمیقتر کنند اما با این وجود ما باید تلاش کنیم تا یک کار اساسی و علمی و تحقیقی ارائه کرده و شیعه و تشیع را به جهان معرفی کنیم. این اساسی‏ترین راهی است که ما می‏توانیم در برنامه‏های خود در نظر داشته باشیم، در این راه بکوشیم و از هیچ تهمت و فترایی نهراسیم اگر شیع راستین علی (ع) هستیم!

هویت تشیع‏

تشیع مصدر باب تفعل از ماده شاع یشیع می‏باشد که به معنی منتشر شدن و گسترش یافتن است (تشیعه الشیب) پیری در او پخش و گسترش یافت همچنانکه «تشیع الرجل» یعنی اعتقادات شیعی در او گسترده شد. (1)

کلمه شیعه به معنی فرقه و گروهی که گروه و یا شخصی متابعت کند می‏باشد.

و جمع آن شیع و جمع الجمع آن اشیاع است.

واژه شیعه در قرآن‏

واژه شیعه بصورت مفرد در قرآن چهار بار آمده است که در آیه‏های: و ان من شیعته لابراهیم اذ جاء ربه بقلب سلیم (4)، فوجد فیها رجلین بقتتلان هذا من شیعته و هذا من عدوه فاستغاثه الذی من شیعته علی الذی من عدوه (5) به معنی پیرو و در آیه 69 سوره مریم «ثم لننزعن من کل شیعه ایهم اشد علی الرحمن» به معنی گروه آمده است.

مرحوم علامه سید مرتضی عسگری در گفتگوی منتشر نشده با خبرگزاری فارس گفته بود: پاسخگویی به شبهات منافاتی با وحدت شیعه و سنی ندارد.
متن این گفتگوی به شرح ذیل است:
فارس: با تشكر از این كه در این گفت‌وگو شركت كردید. از آن‌جا كه شما نوعاً در مسائل تاریخی و دفاع از عقاید حقه شیعه قلم می‌زنید، سؤال اول ما هم در این زمینه است و آن این كه این روزها به بیان مسائل تاریخ شیعه و تحولاتی كه در تشیع رخ داده كم‌تر پرداخته می‌شود و دلیل آن را هم گاهی اوقات حفظ وحدت ذكر می‌كنند. نظر شما در این مورد چیست؟

یت‌الله ‌العظمی جعفر سبحانی، از مراجع عظام شیعه، در نامه‌ای سرگشاده به شیخ یوسف القرضاوی، رئیس اتحادیه جهانی علمای مسلمان، به اتهامات او علیه شیعیان پاسخ گفت.
در این نامه آمده است:بسم الله الرحمن الرحیم

حضور انور جناب آقای دکتر شیخ یوسف القرضاوی ـ دامت برکاته ـ

با اهدای سلام

موفقیت روزافزون وجود مبارک را در تقریب مسلمانان و حفظ وحدت کلمه، و نشر فرهنگ صحیح اسلامی در میان امت اسلامی، از خداوند متعال خواستاریم.

بسم الله الرحمن الرحیم

«جناب آقای قرضاوی» یكی از علما و مبلغین مسلمان است كه عرصه‌های گوناگون اسلامی، وی را به پی‌گیری امور مهم امت و تلاش و حضور فعال در صحنه می‌شناسد. وی پیشینه‌ای مملو از فعالیت دارد و در دوران سختگیری بر اخوان المسلمین حتی رنج زندان و تبعید نیز كشیده است. جناب شیخ، از بارزترین مبلغان و علمای اخوان المسلمین است و از روزی كه با «شیخ حسن البنا (ره)» دیدار كرد و تحت تأثیر او قرار گرفت به تبلیغ و دعوت پیوست.

در قضیه اعدام صدام نیز تلاش شد این اعدام تاریخی وعادلانه، ابعاد طائفه ای ومذهبی بیابد. آن چه در اکثر رسانه های منطقه ای به طور حساب شده القاء شد، آن بود که شیعه با اعدام صدام از اهل سنت انتقام ستانده است! این در حالی بود که در ایران از تعجیل در اعدام صدام وعدم طرح پرونده جنگ تحمیلی اظهار نگرانی شده بود. روزنامه الشرق الاوسط صراحتا نوشت اعدام صدام یک طرح ایرانی بود وایادی ایران در دولت جدید عراق فرمان جمهوری اسلامی ایران را اجرا کردند! در برخی کشورهای عربی از صدام با عناوینی چون قهرمان، اسطوره وشهید امت عرب یاد شد وبر او گریستند. حتی برخی نویسندگان مزدور از صدام به عنوان حلاج زمانه تعبیر کردند ومدعی شدند صدام به ملت عراق وامت عرب ...

ما ایرانی ها مردمی کم کار و پرمدعا شده ایم.از انتقاد بدمان می آید. با اهل علم وفن نیز مشاوره و همکاری نمی کنیم.کار ما در این سه دهه فقط شده شعار دادن و به جان هم افتادن! دایره المعارف نویسی ما هم مثل ساختمان سازی و صنعت ما است. قلابی و تقلبی!...فقط دنبال این هستیم که مردم بی اطلاع بگویند: فلان پروژه یا طرح ...

سخنان ائمه (ع) به جدشان رسول خدا (ص) استناد دارد در احادیث قبلى، ائمه ـ ع ـ تصریح کرده اند که از پیش خود سخن نمى گویند، بلکه از رسول خدا ـ ص ـ روایت مى کنند. برخى روایاتى را که ائمه ـ ع ـ در آنها سخنان خود را به جدشان رسول اکرم ـ ص ـ نسبت داده اند، ذیلاً یادآور مى شویم:در بصائر الدرجات و وسائل الشیعه شیخ حُرّ عاملى (م: 1104) و غیر آن دو، به پنج سند، از ابى عبدالله امام صادق ـ ع ـ نقل شده که فرمود:خداوند، حلال و حرام و تأویل و تفسیر را به رسول خود ـ ص ـ آموخت، و رسول خدا ـ ص ـ کلیه علم ...

از جنبه سیاسى، تلقّى عمومى این است که شیعیان از ابتدا ساز مخالف مى‏زدند و تمایلى به حمایت از نظام خلافت (جانشینى) و نظم مرسوم نداشتند. بنابراین، تشیّع فتنه‏اى است که براى از میان بردن یکپارچگى امّت طرّاحى شده است. در نهایت، تشیّع متّهم است به اینکه یک ایدئولوژى و جنبش غیرعربى است که موالى (مسلمانان غیرعرب) آن را ساخته و به ترویجش پرداخته‏اند تا بدین وسیله، فرهنگ عرب و ویژگى عربى اسلام و در واقع، خود اسلام را، که بهترین فراورده عرب‏هاست، تضعیف کنند. در دوران معاصر، نویسندگان ملّیت‏گراى عرب این اتهام آخر را علیه تشیّع، تحت عنوان «شعوبى‏گرى» (ضدّ عربیت) ...

با نگرشى سطحى، به نظر مى‏رسد که این اختلافات سیاسى، با تقسیم‏بندى بر اساس پاى‏بندى مذهبى تداخل پیدا مى‏کنند، اما در واقع، این دو خط افراطى ضرورتا بر هم منطبق نمى‏شوند. هرچند مى‏توان گفت شیعیانى که اعتقاد مذهبى ضعیفى دارند، از نظر سیاسى به سکولاریسم متمایلند، اما بسیارى از آن‏ها به ضرورت تعیین اسلام به عنوان دین حکومت (که ضرورتا با «حکومت اسلامى» هم معنا نیست) و تصدیق ارزش احکام اخلاقى آن در زندگى عمومى، اذعان دارند. به همین صورت، همه شیعیانى که با شور و شوق به مذهب گرایش دارند، اسلام‏گرایان سیاسى نیستند؛ به این معنا که در برخورد با مسائل عمومى، بر پاى‏بندى راسخ به شریعت اصرار داشته باشند. برخى از شیعیان مؤمن بر مبناى سنّت تقدیرگرا، تشیّع خود را موضوع ایمان شخصى مى‏دانند که باید از...