logo
    Published on Center For Answering Religious Questions (http://www.porsojoo.info)

حد شرعی ریش در اسلام چقدر است اگر شخص با گذاشتن ریش با مشکلی مثل خوارش گرفتن مواجه شود باید چه کند؟ و دیگر اینکه دلیل اینکه تراشیدن ریش حرام است چیست؟

By modir
Date: 2006-12-19

اگر نام مرجع تقلیدتان را به همراه سؤالات فقهی خود ذکر نمایید، پاسخگویی ساده تر خواهد بود و اگر مرجع تقلید ندارید، باید بر اساس روش تعیین شده در فقه برای انتخاب مرجع، برای خود مرجعی انتخاب نمایید و از فتاوای او تقلید کنید. در پاسخ به سؤال اولتان، حد شرعی بلندی ریش در اسلام، توجهتان را به فتاوای تعدادی از مراجع معظم تقلید جلب می نماییم : فتوای حضرت امام خمینی "ره" : "س ـ تراشیدن صورت با تیغ یا با ماشینی که مثل تیغ از ته می تراشد چه صورت دارد؟ ج ـ احتیاط واجب در ترک آن است."(1) فتوای مرحوم آیت ا...خوئی : "تراشیدن ریش و ماشین کردن آن اگر مثل تراشیدن باشد (در حال اختیار) بنابراحتیاط واجب، حرام است."(2) فتوای آیت ا... تبریزی : "تراشیدن ریش و ماشین کردن آن اگر مثل تراشیدن باشد بنابراحتیاط واجب، حرام است."(3) فتوای آیت ا... ا راکی، گلپایگانی و صافی : "تراشیدن ریش و ماشین کردن آن اگر مثل تراشیدن باشد حرام است و در این حرکم تمام مردم یکسانند و حکم خدا بواسطة مسخرة مردم تغییر نمی کند پس کسی هم که اول تکلیف اوست، یا اگر ریش نتراشد مردم او را مسخره می کنند، چنانچه ریش بتراشد یا طوری ماشین کند که مثل تراشیدن ریش باشد حرام می باشد."(4) فتوای آیت ا... بهجت : "تراشیدن و ازالة موی صورت جایز نیست، چه تمام ریش یا قمستی از آن باشد، و تراشیدن زیر گلو و روی گونه ها در حد اصلاح مانعی ندارد، و ماشین کردنی که مثل تراشیدن باشد باید ترک شود."(5) فتوای آیت ا... مکارم شیرازی : "س ـ آیا تراشیدن ریش جایز است؟ ج ـ احتیاط در ترک آن است."(6) فتاوای مقام معظم رهبری : "س ـ ریش از نظر کوتاهی و بلندی باید چه مقدار باشد؟ ج ـ حد معینی ندارد، بلکه معیار این است که عرفاً بر آن ریش صدق کند و بلند بودن آن بیشتر از قبضه دست کراهت دارد. س ـ آیا تراشیدن ریش فسق محسوب می شود؟ ج ـ تراشیدن ریش بنا براحتیاط حرام است و احوط این است که احکام و آثار فسق بر آن مترتب می شود."(7) درباره مشکل خارش جواب این است : صرف خاریدن صورت جواز تراشیدن آن نیست و مسأله را حل نمی کند بلکه اگر بنا بر دستور پزشک متخصص گذاشتن ریش ضرر داشته باشد مسأله فوق می کند. مثلاً در جایی که مرضی پوستی در صورت بوجود آمده باشد و غیره. در مورد فلسفه احکام باید گفت : علت و فلسفه تمام احکام برای ما معین نیست و ما در مورد عمل به احکام، تعبُّدی رفتار می‌نماییم، البته به این معنی نیست که از فلسفه احکام سؤال نشود بلکه اشکالی ندارد اگر از فلسفه احکام سؤال شود. همانطور که سؤال شده و پاسخهایی نیز توسط پیشوایان دین نیز در رابطه با فلسفه احکام داده شده است.بطور کلی احکام از لحاظ اسرار فلسفه شان به چهار دسته تقسیم می شوند :1. احکامی که از همان آغاز بعثت پیامبر، فلسفه آن بر همه آشکار بود، مانند تحریم دروغ، خیانت، قتل نفس، سرقت و ماننداینها. 2. احکامی که فلسفه آن بر توده مردم و گاهی بر دانشمندان آن زمان نیز روشن نبوده و توسط پیشوایان دین اشاراتی به اسرار آنها شده است و نمونه آن را می توانید در کتاب علل الشرایع شیخ صدوق ببینید. مانند فلسفه روزه در بعد اخلاقی و اجتماعی و بهداشتی آن، که در قرآن بطور کلی بصورت "لعلکم تتقون" آمده و در بیان معصومین اشاراتی به فلسفه آن شده، بطور نمونه امام صادق( در ذکر تأثیر اجتماعی روزه فرموده اند "...تا ثروتمندان و مستمندان یکسان زندگی کنند و اینان از حال گرسنگان آگاه شوند و به کمک آنها بشتابند." 3. احکامی که با گذشت زمان و پیشرفت آگاهی بشر پرده از روی اسرار آنها برداشته شد، مثل اثرات زیانبار جسمی و روحی و اجتماعی مشروبات الکلی و حتی تأثیر آن روی ژن و جنین. 4. آخرین دسته از احکام آنهاست که نه از آغاز روشن و بدیهی بوده و نه در لابلای متون اسلامی به اسرار آن اشاره شده، مانند تعداد رکعات نمازها، یا حدّ‌ نصاب اجناس نه گانه زکات و یا احکامی از این قبیل. در مورد این دسته از احکام به همان اندازه برای ما قابل احترام و لازم الاجرا است که سه دسته پیشین، چه اینکه همه از یک منبع سرچشمه گرفته، و مأموریت آورنده آنها با دلایل قطعی بر ما ثابت شد. در امور عرفی و اجتماعی نیز مواردی هست که وقتی علم پیدا کردیم به چیزی بطور اجمال به فلسفه آن توجه نمی کنیم مثل وقتی که نزد پزشک رفته، پزشک دارو را طبق دستوری معین و ساعت معینی تجویز می کند ما همین که علم به تخصص پزشک داریم، به فلسفه نوع داروها و زمان مصرف آن توجه نمی کنیم و بطور تعبُّدی رفتار می نماییم. در پایان خوب است تعدادی به تعدادی از احادیث و روایاتی که در باب ریش تراشیدن است اشاره نماییم امیدواریم که مفید واقع شود.پیامبر اکرم( می فرمایند : "سبیل هایتان را کوتاه نمایید و ریش های خود را بلند نگه دارید و خود را شبیه یهودیان مگردانید."(8)و در حدیثی دیگر اینگونه بیان می فرمایند : "مجوسیان ریش های خود را می تراشند و سبیل ها را بلند نگه می دارند. ولی ما مسلمین سبیل ها را کوتاه کرده و محاسن را بلند نگه می داریم."(9)امام رضا( نیز در این باره می فرمایند : "خداوند مردان را به وسیلة محاسن زینت داده و فضیلتی برای مردان است و به وسیلة ریش مردان از زنان شناخته می شوند."(10)در پایان بیان این مسأله نیز مهم است که بعضی از مراجع تراشیدن قسمتی از ریش را اجازه داده اند و بعضی از مراجع هم نظیر مقام معظم رهبری "حفظه ا... تعالی" تراشیدن حتی یک مقدار کم از آن را حرام می دانند. به هر حال آنچه بر من وشما و سایر مردم واجب است این است که اگر هم فلسفة احکام را نمی دانیم باید طبق فتوای مرجع تقلید خود عمل کنیم. منابع و مآخذ :1. توضیح المسائل مراجع، (مطابق بافتاوای دوازده نفر از مراجع معظم تقلید)، سید محمد حسن بنی هاشمی خمینی، ج2، ص6742و3و4. همان، ص6945. همان، ص7796. همان، ص8037. رساله اجوبة الاستفتائات مقام معظم رهبری، ترجمة فارسی، ج2، ص1158. وسایل الشیعه، ج1،ص4239. وسایل الشیعه، بهشت جوانان، ص430 سفینة البحار، ج2،ص508، بهشت جوانان، ص403


Source URL:
http://www.porsojoo.info/en/node/63697