logo
    Published on Center For Answering Religious Questions (http://www.porsojoo.info)

توحید افعالی را با مثال توضیح دهید؟

By 11
Date: 2006-12-09

مبحث توحید، یکی از مباحثی است که قرآن کریم به آن نگاه ویژه و عنایت خاصی دارد و صدها آیه در مورد آن آمده است. توحید به دو قسم، نظری و عملی تقسیم میشود. توحید نظری هم به توحید ذاتی، صفاتی و افعالی منشعب میشود. توحید در افعال:منظور از توحید در افعال این است که خداوند در هیچ یک از افعال خود، محتاج یار و یاوری نیست و فاعل هر فعلی که از او سر میزند، منحصراً ذات واحد اوست. به عبارت دیگر: همان گونه که خداوند در ذات خود شریکی ندارد، در فاعلیت نیز هیچ گونه شریکی ندارد; "ماشأ اللّه لا قوّة إلاّ باللّه;(کهف، 39) هر چه خدا بخواهد، ]همان میشود[ نیرویی جز به ]قدرت[ خدا نیست." منظور از این که فاعلی در کنار فاعلیت خداوند نیست، فاعل عرضی است نه طولی. توضیح:فعلی که در خارج صورت میگیرد، گاهی چند فاعل در کنار یکدیگر آن را انجام میدهند. مثلاً یک سنگ را که پنج نفر در کنار یکدیگر از زمین بلند میکنند، هر یک از آنها فاعلی در عرض و در رتبه دیگران است. اما گاه ممکن است چندین فاعل در طول هم قرار گیرند و فعلی انجام شود; برای مثال، چندین توپ که در طول هم قرار دارند اگر با ضربه پا توپ اول به حرکت در آید و به توپ دوم و سوم و... برخورد کند همه به حرکت در میآیند. در این مثال ظاهراً چنین به نظر میرسد که حرکت پا صرفاً فاعل حرکت توپ اول است و توپ اول فاعل حرکت دوم و...; اما در حقیقت، فاعل حقیقی حرکتهای دوم و سوم همان نیروی پا است و فاعلیت و محرک بودن توپهای اوّل و دوم در طول و در اثر فاعلیت پا میباشد. پس از بیان مثال فوق، معلوم میشود، فاعلهای طبیعی و انسانی در جهان، در عرض فاعلیت خداوند نیستند یعنی خود آنها مستقل در تأثیر نیستند و گرنه خداوند محتاج آنها خواهد بود. پس این فاعلها در طول فاعلیت خداوند هستند و خداوند هر کاری را که بخواهد انجام بدهد با آفرینش فاعل و اسبابش آن کار را انجام میدهد.(ر. ک: معارف قرآن آیة اللّه مصباح یزدی، 3 ـ 1، ص 78 ـ 116، انتشارات در راه حق / بحثی مبسوط در آموزش عقاید، غرویان، غلامی و میرباقری، ج 1، ص 83 و 95، مؤسسة انتشارات دارالعلم.)


Source URL:
http://www.porsojoo.info/en/node/25964